Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Αρχείο | Ιστορία | Παν. Δρακόπουλος - 3 Νοεμβρίου 2011 17:03 μμ

Παν. Δρακόπουλος, Η Εκκοσμικευτική Πορεία



Θα γίνη περισσότερο αντιληπτή η μάχη για τη μετάφραση της Βίβλου, εάν στοχασθούμε το έργο του μεταφραστού. ‘Hμετάφραση είναι ερμηνεία του πρωτοτύπου. Ασφαλώς, κάθε ανάγνωση, κάθε διατύπωση, κι ακόμη κάθε πρόσληψη είναι ερμηνεία. Αλλά η μετάφραση θέτει το πλαίσιο εντός του οποίου θα κινηθή η ερμηνεία του αναγνώστου. Μεταφέροντας από τη μια γλώσσα στην άλλη, ο μεταφραστής επιλέγει κατά τρόπο δεσμευτικό. Λαμπρό παράδειγμα προσφέρει η μεταφραστική μοίρα της λέξεως ‘λόγος’ στα λατινικά: απεδόθη ως ratio, oratio, definitio, ratiocinatio, sermo, disputatio, argumentatio, verbum ή και proportio· δεν χρειάζεται να είσαι ο ίδιος ο Οβίδιος για να καταπλαγής με τις μεταμορφώσεις μιάς και μόνο λέξεως.

Έπειτ’ απ’ αυτό, ας επιστρέψουμε στον Ιερώνυμο. Δύο-τρία βιογραφικά θα μας πουν πολλά για το έργο του. Σπούδασε στη Ρώμη -ήταν μαθητής του περίφημου γραμματικού και ρήτορος Δονάτου. Το 379 πήγε στην Κωνσταντινούπολη για να μελετήση τις άγιες Γραφές υπό τον άγ. Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό, μα δεν ικανοποιήθηκε. Έφυγε για τη Ρώμη όπου έγινε γραμματέας του Δαμάσου. Μετά τον θάνατο του Δαμάσου πήγε στην Βηθλεέμ να ασκητεύση. Εις πάσαν ευκαιρίαν επετίθετο κατά της Ορθοδοξίας και των Ελλήνων. Ο πνευματικός του κόσμος ήταν καθαρώς λατινικός. Είναι χαρακτηριστικό ένα όνειρο που είδε κατά τη Σαρακοστή του 374: «ξαφνικά», γράφει στη φίλη του μοναχή Ευστόχιον, «με άρπαξε ενα πνεύμα και μ’ έφερε ενώπιον του φοβερού βήματος του Κριτού. Το φως γύρω ήταν τόσο λαμπρό, κι όσοι παραστέκονταν ήσαν τόσο αστραφτεροί, ώστε έπεσα στο έδαφος και δεν τολμούσα να κοιτάξω. Ρωτήθηκα ποιος και τι είμαι, κι απάντησα ‘είμαι ένας χριστιανός’. Αλλ’ αυτός που καθόταν στον θρόνο είπε: ‘Συ πράττεις ως ακόλουθος του Κικέρωνος και ουχί του Χριστού. Διότι γέγραπται: όπου γαρ έστιν ο θησαυρός σου, εκεί έσται και η καρδία σου» [Εpistulae, PL, ΧΧΙΙ, 35]. Επρόκειτο, βεβαίως, για εφιάλτη. Αλλ’ ο Walsh δεν τον βρίσκει εντελώς αδικαιολόγητο: «οι πολεμικές πραγματείες του», γράφει, «απηχούν κικερώνειο φρασεολογία και τεχνική». Και νομίζω πως αυτά αρκούν για να εντοπίσουμε το μεταφραστικό πλαίσιο εντός του οποίου αρθρώθηκε η Vulgata.

ΕΝΑ ΑΚΟΜΗ αποφασιστικό βήμα στην εκκοσμικευτική πορεία της λατινικής εκκλησίας και στη διεύρυνση του ρήγματος Ανατολής και Δύσεως, στάθηκε το έργο του πάπα Λέοντος Α’ (;-461). Ο Λέων ήταν άνθρωπος ενεργητικός και ικανός. Βαθειά επηρεασμένος από το αρχαίο μεγαλείο, αδιαφόρησε για τις απαισιόδοξες σκέψεις του αγ. Αυγουστίνου περί του τέλους της Ρώμης. Αντιθέτως: χρησιμοποίησε τον χριστιανισμό για να επαναφέρη την ισχύ της αιωνίας πόλεως. Σ’ ένα κήρυγμά του την 29η Ιουνίου, εορτή των αποστόλων Πέτρου και Παύλου, υπεστήριξε ότι oι δύο αυτοί απόστολοι κατέχουν τη θέση που είχαν οι Ρώμος και Ρωμύλος ως προστάτες της πόλεως.

Ό,τι εδώ μας ενδιαφέρει, ό,τι αποσπούμε από το έργο της πραγματικά πολυσήμαντης αυτής προσωπικότητος, είναι η λεγομένη λεόντειος θεωρία. Κατ’ αυτήν ο πάπας είναι ο κληρονόμος της ισχύος και των αξιωμάτων που έδωσε ο Ιησούς Χριστός στον Πέτρο. Ο Λέων συμμερίζεται τις λεγόμενες «πετρίνειες» απόψεις του Στεφάνου και του Δαμάσου, κατά τις οποίες η εκκλησία δεν είναι μόνο μια ιδιαίτερη κοινωνία, αλλά και ένας θεσμός· κι ακόμη, ότι ο Ιησούς δεν προσέφερε στον Πέτρο απλώς και μόνο μια πρωτοκαθεδρία, αλλά πλήρη και αναμφισβήτητη μοναρχική εξουσία51. Επικαλούμενος το ρωμαϊκό δίκαιο, ο Λέων ισχυρίστηκε ότι η απόλυτος εξουσία που εδόθη στον Πέτρο, είναι ανεξάρτητη από το πρόσωπο και μεταβιβάζεται εξ ολοκλήρου και αποκλειστικώς στον εκάστοτε διάδοχό του επίσκοπο Ρώμης: «Ο Πέτρος παραμένει η ισχυρά πέτρα, κατά την εντολήν που έλαβε και δεν εγκατέλειψε το πηδάλιο της εκκλησίας το οποίον του ανετέθη. Διότι εχειροτονήθη προ των άλλων, και απεκλήθη Πέτρα, και ανεκηρύχθη Ιδρυτής, και κατέστη Φύλαξ της επουρανίου βασιλείας, και εχρίσθη Κριτής έχων εξουσίαν δεσμείν και λύειν, του οποίου η κρίσις ισχύει εις τους ουρανούς. Από όλους αυτούς τους μυστικούς τίτλους αντιλαμβανόμεθα τον σύνδεσμόν του με τον Χριστόν. Και ακόμη σήμερον εκπληροί πλήρως και αποτελεσματικώς όλα τα καθήκοντα δι’ ων επεφορτίσθη προς δόξαν του Κυρίου. Και συνεπώς, οιοσδήποτε εξ ημών [των επισκόπων Ρώμης], νομίμως ενεργεί και νομίμως θεσπίζει διότι άπασα η ισχύς του Πέτρου και η εξουσία του ζη και παραμένει στην επισκοπική έδρα της Ρώμης» [Sermones, 117].






Robert S. Lopez: Τι πραγματικά συνέβη στην Αναγέννηση;
Κατηγορία: Έτος 8, 1983, τεύχη 75-85 / Ιστορία
Robert S. Lopez: Τι πραγματικά συνέβη στην Αναγέννηση;

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 80, Ιούνιος 1983. Μετάφραση: Νατάσα Τσουκαλά. Όταν ανθρωπιστές όπως ο Michelet κι ο Burckhardt επικύρωσαν τον όρο Αναγέννηση, πριν από πολλά χρόνια, μόλις...


Παν. Δρακόπουλος, Νομιναλισμός και Ρεαλισμός
Κατηγορία: Ιστορία / Παν. Δρακόπουλος

Από: Π. Δρακόπουλος: Μεσαίωνας – Ελληνικός και Δυτικός, εκδ. Παρουσία, 2002 Η ΛΟΓΙΚΗ του Αριστοτέλους ήταν δυσνόητη, και η μελέτη της πολύ κουραστική, ήδη για...


Παν. Δρακόπουλος, Η Εκκοσμικευτική Πορεία
Κατηγορία: Ιστορία / Παν. Δρακόπουλος

Από: Π. Δρακόπουλος: Μεσαίωνας – Ελληνικός και Δυτικός, εκδ. Παρουσία, 2002 Η ΡΩΜΑ·Ι·ΚΗ αυτοκρατορία δεν κατόρθωσε να διατηρήση την ενότητα της οικουμένης, για την οποία...