Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτη 1991 - 1994 | Αρχείο | Φιλοσοφία - 4 Νοεμβρίου 2011 01:22 πμ

T.S.Eliot: Οι ευθύνες του λογοτέχνη


Συχνδυναμία το «τοπικισμο» ετανε ν παραδέχεται πς μπορε ν για­τρευτε μιὰ πνευματικ κρίση μ πολιτικ μέσα, νὰ ἀποδίδει σὲ ἄτομα ποὺ ἀνήκουν στὴν ἐπικρατέστερη πνευματικὴ παράδοση κακόβουλες προθέσεις πού ἴσως δὲν ἔχουν, καὶ νὰ προτείνει μιὰ πρόχειρη γιατριά, μὲ τὸ νὰ μὴν ἐμβαθύνει ἀρκετὰ στὰ αἴτια. Οἱ ὑλιστὲς βλέπουν συχνὰ μὲ εἰρωνεία αὐτὲς τὶς τοπικιστικὲς κινήσεις. Ὁ λο­γοτέχνης πο θ εταν διαίτερα νδεδειγμένος ν τς σεβαστε κα ν τς κρίνει, θ πρεπε ν μπορε ν βλέπει πι πέρα κι’ π’ τν τοπικιστ πατριώτη. Θ πρεπε ν ξέρει πς τ πνεμα δν μπορε ν νθίσει οὔτε μέσα στν πόλυτη κα παγκόσμια μοιομορφία, οτε μέσα στν πομονωμένη ατάρκεια, ὅτι ἡ τοπικὴ καὶ ἡ γενικὴ πνευματικὴ παράδοση ὄχι μόνο δὲν ἀντιστρατεύονται, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἀληθινὰ ἀπαραίτητες ἡ μιὰ στὴν ἄλλη. Λιγότερο κόπο χρειάζεται βέβαια ὁ μηχανοκρατικὸς ἄνθρωπος γιὰ νὰ συλλάβει τὴν ἰδέα τῆς παγκόσμιας ὁμοιομορφίας καὶ τῆς ἀπολυ­ταρχίας, ἐνῶ ἡ ἕνωση τῶν τοπικῶν πνευματικῶν παραδόσεων σὲ μιὰ ἑνιαία πνευ­ματικὴ παράδοση εἶναι πιὸ δύσκολη καὶ στὴ σύλληψη καὶ στὴν πραγματοποίηση. Μ ὁ λογοτέχνης θ πρεπε ν ξέρει τι μοιομορφία σημαίνει ξαφάνιση τς παράδοσης κα ατάρκεια σημαίνει τ μαρασμό της π τροφία.

Ὁ λογοτέχνης θἄπρεπε νὰ βλέπει ἀκόμα, πὼς ἕνα ἰσοζύγιο ἀγροτικῆς καὶ ἀστι­κῆς ζωῆς εἶναι ἀπαραίτητο σὲ κάθε διαμέρισμα ποὺ ἔχει τὴν τοπική του πνευματι­κὴ παράδοση. Χωρς μεγάλες πολιτεες -ὄχι ἀναγκαστικὰ μεγάλες μὲ τὴ νεώτερη ὑλικὴ σημασία ἀλλὰ σὰν κέντρα μιᾶς κοινωνίας μὲ ἀνώτερη πνευματικότητα καὶ καλλιεργημένους τρόπους -ὁ πολιτισμς νς θνους δ θ ξεπεράσει ποτ τ πί­πεδο τς φυσικς ζως. Χωρς πάλι τ ζω τς γς, ὅπου ντλε τς δυνάμεις της, ἡ στικ πνευματικ παράδοση χάνει τν πηγ πο τν ναζωογονε κα τν νανεώ­νει. Fortunatus et ille qui deos novit agrestes.

νότητα κα πολυμορφία.

Ὅ,τι μαθαίνουμε μελετώντας καθένας τὶς ἐσωτερικὲς συνθῆκες τῆς χώρας του μποροῦμε νὰ τὸ ἐφαρμόσουμε στὴν πνευματικὴ οἰκονομία τῆς Εὐρώπης. Ὁ πρωταρχικὸς σκοπὸς τῆς πολιτικῆς ὕστερα ἀπὸ ἕναν μεγάλο πόλεμο πρέπει νὰ εἶ­ναι, φυσικά, ἡ ἑδραίωση τῆς εἰρήνης, μιᾶς εἰρήνης σταθερῆς. Μὰ κατὰ τοὺς και­ροὺς ἀλλάζουν καὶ οἱ ἀντιλήψεις σχετικὰ μὲ τοὺς ἀπαραίτητους ὅρους γιὰ τὴν εἰ­ρήνη. Ὕστερα ἀπ’ τὸν περασμένο πόλεμο ἡ ἰδέα τῆς εἰρήνης συνυφάνθηκε μὲ τὴν ἰδέα τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς ἐλευθερίας: Πίστευαν ὅτι ἂν τὸ κάθε ἔθνος διευθε­τοῦσε μόνο του ὅλα τὰ ἐσωτερικά του ζητήματα καὶ μεταβίβαζε τὶς ἐξωτερικές του πολιτικὲς ὑποθέσεις σὲ μιὰ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν, θὰ ἐξασφαλίζονταν παντοτεινὴ εἰρήνη. ντίληψη ατ παρέβλεπε τν νότητα τς ερωπαϊκς πνευματικς πα­ράδοσης. Ὕστερα ἀπὸ τοῦτον τὸν πόλεμο ἡ ἰδέα τῆς εἰρήνης φαίνεται πὼς θὰ συν­δυαστεῖ μᾶλλον μὲ τὴν ἰδέα τῆς καλύτερης ἀπόδοσης, μ’ ἄλλα λόγια μὲ ὅ,τι μπορεῖ νὰ γίνει ἀντικείμενο προγράμματος. Ατ θ σήμαινε ν παραβλέψουμε τν πολυ­μορφία τς ερωπαϊκς πνευματικς παράδοσης. Ὄχι πὼς ἡ πνευματικὴ παράδο­ση κινδυνεύει νὰ ἀγνοηθεῖ· τὸ ἀντίθετο, πιστεύω πὼς θἄταν ἀσφαλέστερη ἂν συζη­τούσαμε λιγότερο γι’ αὐτήν. Λέγοντας «πνευματικὴ παράδοση» δὲν ξεχωρίζουμε καλὰ τὴν ἔννοια τῆς Εὐρωπαϊκῆς πνευματικῆς παράδοσης -παράδοσης ποὺ μερι­κὲς ὑποδιαιρέσεις της δὲ συμπίπτουν μὲ τὰ ἐθνικὰ σύνορα καὶ ὅπου διασταυρώνουνται διάφορα νήματα ἐπικοινωνίας ἀνάμεσα στὶς χῶρες, καὶ ποὺ ὡστόσο ξεχωρίζει σὰν πνευματικὴ παράδοση. Καὶ ὑπάρχει φόβος νὰ θεωρηθεῖ ἀνάλογη ἡ σημασία τῆς κάθε πνευματικῆς παράδοσης μὲ τὸ μέγεθος, τὸν πληθυσμό, τοὺς πόρους καὶ τὴ δύναμη τῶν ἐθνῶν.

Ἀνάφερα τὸ πρόβλημα τῶν τοπικῶν διαφορῶν φυλῆς καὶ παράδοσης μέσα σ’ ἕνα ἔθνος (καθὼς στὴ Μ. Βρεταννία) ὄχι μόνο γιατί μᾶς βοηθάει ἡ ἀναλογία του πρὸς τὴν Εὐρωπαϊκὴ πολυμορφία, ἀλλὰ γιατί πιστεύω ὅτι καὶ τὰ δύο προβλήματα ἀποτελοῦν οὐσιαστικὰ ἕνα καὶ μόνο. Δέ μοῦ φαίνεται δυνατ μιὰ ἑνοποίηση τν κυριοτέρων τοπικν πνευματικν παραδόσεων τς Ερώπης ν ἡ κάθε νότητα δν ποτελεται π στοιχεα πο διαφέρουν σημαντικ μεταξύ τους. Μιὰ ἀπόλυ­τα ἑνοποιημένη ἐθνικὴ παιδεία, σὰν ἐκείνη ποὺ φιλοδόξησαν νὰ πραγματοποιή­σουν στὴ Γερμανία οἱ ἰδεολόγοι καὶ οἱ πολιτικοί της τὰ τελευταῖα ἑκατὸ κι’ ἀπάνω χρόνια, τείνει νὰ γίνει, καθὼς φαίνεται εὔκολα ἀπὸ καθαρὰ πολιτικὴ σκοπιά, μιὰ ἀπειλὴ γιὰ τοὺς γειτόνους της. Ἐκεῖνο ποὺ δὲ φαίνεται ἀμέσως εἶναι πὼς π πνευματικ ποψη μιὰ τόσο πόλυτη θνικ ἑνοποίηση ποτελε κίνδυνο γι τ διο τ θνος. Εἶναι ὁλοφάνερο ὅτι σ’ να θνος πο διδάχτηκαν ο πολτες του ν θεωρονται δέλφια, ἡ δελφοσύνη ντείνεται π τ κοιν μσος γι τος ξένους κα τ ντείνει. Μποροῦμε μάλιστα νὰ ποῦμε ὅτι ἕνα ἔθνος ὅπου δὲ συμβαίνουν ἐσωτερικὲς διενέξεις καὶ διαμάχες δὲ μπορεῖ νὰ εἶναι ἐπιθυμητὸ μέλος τῆς κοινότη­τας τῶν εὐρωπαϊκῶν ἐθνῶν. Ἀλλὰ πιστεύω ὅτι πόλυτη πνευματικ μοιομορφία δηγε να ἔθνος στν πόλυτη πνευματικ στείρωση. Οἱ ἐσωτερικὲς πνευματικὲς διαμάχες του εἶναι λοιπὸν ἀπαραίτητες, ὡς ἕνα σημεῖο γιὰ νὰ πραγματοποιήσει κάτι στὸ πεδίο τῆς τέχνης, τοῦ στοχασμοῦ καὶ τῆς πνευματικῆς δημιουργίας καὶ νὰ προσφέρει τὴ συνεισφορά του στὸ εὐρωπαϊκὸ πνεῦμα.




Αγοραίος

Αγοραίος
ΒΑΛΚΑΝΙΚΑ Ελέχθη ότι με τη συμφωνία των Πρεσπών «οι ΗΠΑ κέρδισαν τα Βαλκάνια διώχνοντας τη Ρωσία», αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Ακόμη κι αν δεν...

Laura Bohannan: Ο Άμλετ στη Ζούγκλα
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Φιλοσοφία

Έκθετος στην κριτική των ιθαγενών Τιβ Τι γίνεται όταν μια κοινωνική ανθρωπολόγος -πιστεύει στην παγκοσμιότητα της κουλτούρας και για ν’ αποδείξει την ορθότητα της πίστης...


T.S.Eliot: Οι ευθύνες του λογοτέχνη
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Φιλοσοφία

Μετάφραση: Γιώργος Σεφέρης, περ. Αγγλοελληνική Επιθεώρηση, Μάιος 1945, αναδημ. στο περ. Εποπτεία, Ὀκτώβριος 1993. Εμφάσεις από την Εποπτεία. ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΠΡΩΤΑ νὰ ὁρίσω μὲ ποιὰ...


Garry Wills: Όλιβερ, ή η πείνα των αισθημάτων
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Φιλοσοφία
Garry Wills: Όλιβερ, ή η πείνα των αισθημάτων

Garry Wills, “Love in the Lower Depths”, New York Review of Books, October 26, 1989. Μετάφραση: Ζηνοβία Δρακοπούλου, Εποπτεία, Οκτώβιος 1993. [εδώ δημοσιεύουμε χωρίς σημειώσεις...


Παν. Δρακόπουλος, Η κρίση που ζούμε
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Παν. Δρακόπουλος / Φιλοσοφία
Παν. Δρακόπουλος, Η κρίση που ζούμε

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, Οκτώβριος 1991, με τίτλο Το άξιον συζητήσεως κώμα. Η ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ της νεοελληνικής κοινωνίας έχει ήδη αποκτήσει έναν όγκο, ίσως...


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.