Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Στοχασμός - 15 Οκτωβρίου 2018 09:18 πμ

Κωνσταντίνος Σ. Παχής, Επίνοια


Έχουμε πράγματι λόγους να φοβόμαστε ότι η επίνοια θα καταστρέψει τον άνθρωπο; Η είσοδός μας στον κόσμο της ψηφιακής τεχνικής μας απειλεί;

Όταν στη δεκαετία του ’80 άρχισαν οι έρευνες για την επικοινωνία μεταξύ κομπιούτερ, κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι ετοιμαζόταν η αλλαγή του κόσμου. Η αρχική επίνοια της επικοινωνίας μεταξύ μιας ομάδος υπολογιστών, πέρασε φάσεις πολλές, από τις οποίες λίγες είναι οι καθοριστικές: η ανάπτυξη κώδικα επικοινωνίας πρώτη, με δεύτερη την επινόηση του προσωπικού υπολογιστή. Στην πορεία αυτή διέπρεψαν επιστήμονες, ειδικοί αλλά και επιχειρηματίες που κατόρθωσαν να φέρουν τον υπολογιστή μέσα σε κάθε σπίτι και γραφείο.

Οι συνέπειες δεν άργησαν να εμφανιστούν: το ίντερνετ οδήγησε στην παγκοσμιοποίηση αφού το χρηματιστήριο του Χόνγκ Κονγκ είχε ταυτόχρονη σύνδεση με το χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης και του Λονδίνου. Ο κόσμος έγινε πολύ γρήγορα ταυτόχρονος για όλη την υδρόγειο. Αυτό δεν μπορούσε να μην έχει πολιτικές συνέπειες: φιλοσοφικο-πολιτικά περιοδικά στη δεκαετία του ’80 συζητούσαν τις δυνατότητες μιας τεχνο-δημοκρατίας.1 Αλλά καθώς οι εφαρμογές διαδίδονταν και πλήθαιναν, έγινε φανερό πως το διαδίκτυο περνούσε στα χέρια του μεγάλου κοινού, όπου μεγάλο κοινό σημαίνει μεγάλη αμάθεια και μεγάλη ανευθυνότητα. Παραμένει το διαδίκτυο ο παράδεισος των μορφωμένων, αφού βρίσκουν εκεί ό,τι χρειάζονταν ταξίδια για να βρουν, αλλά μένει επίσης και πεδίο παραπληροφόρησης για έναν που δεν έχει κριτήρια.

Το διαδίκτυο ανέδειξε σε μέγα πρόβλημα αυτό που γνωρίζαμε πως υπήρχε αλλά δεν αναφερόμασταν σε αυτό: η δημοκρατία εγείρει θέμα κοινής παιδείας και κοινού αξιακού κόσμου. Εφ όσον αυτά δεν υπάρχουν, η δημοκρατία είναι η τυραννία της μάζας. Το ζήτημα όμως είναι ότι κάθε περιορισμός της δημοκρατίας οδηγεί σε ευθεία απειλή κατά της ελευθερίας και της κυριαρχίας του κανόνα δικαίου. Διότι εάν καταργηθεί ο κανόνας δικαίου δεν υπάρχει κοινωνία, υπάρχει μια αγέλη με άρχοντα. Το στέμμα στο κεφάλι της κοινωνίας, η μεγαλύτερη πνευματική κατάκτηση δεν είναι η τέχνη, αλλά ο σεβασμός του κανόνα δικαίου. Και δυστυχώς δεν είναι κατάκτηση του ανθρώπου αλλά μόνον ενός πολιτισμού, του ευρωπαϊκού. Ωστόσο, ακόμη σήμερα, ακόμη και στην ίδια την Ευρώπη και τον Δυτικό κόσμο που δημιουργήθηκε από αυτήν, δεν είναι αυτονόητη η εφαρμογή του. Ο κανόνας δικαίου χρειάζεται συνεχή αγώνα για να τηρείται χωρίς παρεκτροπές. Ακόμη τουλάχιστον, η παράκαμψή του μέσω της βίας ή της διαφθοράς, είναι ή θα έπρεπε να είναι εχθρός στα μάτια κάθε κοινωνίας. Όμως δεν συμβαίνει αυτό. Η κοινωνία του ανθρώπου μένει από της ιδρύσεώς της ένα πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στην υπακοή και την παράβαση, ανάμεσα στο δίκαιο και την άρνησή του. Η ιστορία βεβαιώνει ότι ο μεγαλύτερος εχθρός της ανθρωπιάς είναι ο άνθρωπος.

Το πρόβλημα της παραχάραξης της δημοκρατίας στον σύγχρονο κόσμο, το γνωρίζαμε. Αλλά δεν είχε βρεθεί ένας τρόπος να επιλύσουμε την αντίφαση μεταξύ δημοκρατίας και απουσίας παιδείας, μεταξύ ελευθερίας και κοινής αξιολογίας. Και δεν έχουμε καμιάν ένδειξη ότι το διαδίκτυο θα επιλύσει το πρόβλημα, αφού το διαδίκτυο είναι -και οφείλει να είναι- ανοιχτό σε όλους, ανεξαρτήτως πνευματικού επιπέδου.

Θα χρειαστεί, επίσης, να επαναπροσδιοριστεί το τι σημαίνει άνθρωπος. Τι θα πει ψυχή, τι θα πει συνείδηση. Η ανάπτυξη της βιολογίας και της ιατρικής θα θέσουν ερωτήματα όπως: έχει ο κλώνος ψυχή; Σκοτώνοντας έναν κλωνοποιημένο άνθρωπο διαπράττεις δολοφονία ή φθορά ξένης περιουσίας; Μπορείς να επεμβαίνεις και να αναδιαμορφώνεις το DNA ενός ανθρώπου όσο κρίνει σκόπιμο η ασφαλιστική εταιρία ή έστω η κοινωνία, χωρίς να διαπράττεις κανένα αδίκημα, καμιά παράβαση; Έως τώρα, ο ιατρός έσπευδε με τα φάρμακά του να βοηθήσει, να σου φέρει την υγεία σου και τη ζωή σου. Θα συνεχίσει να το κάνει αυτό ή θα καλείται να αναδομεί τον άνθρωπο σύμφωνα με μοντέλα τρίτων;

Η ανθρωπότητα κατάλαβε σχετικά ενωρίς τη σημασία που έχουν οι ουσίες και οι αλληλεπιδράσεις τους. Οδηγήθηκε στη χημεία. Έφθασε σε εξαιρετικά μεγάλη κατανόηση του κόσμου και άρχισε να επεκτείνει τη δράση της. Σήμερα ήδη, κόσμος μας είναι κόσμος που διαμορφώνει η χημεία. Μ΄όλα ταύτα όμως, ο άνθρωπος έχει σταθερή αναφορά στο φυσικό: φύση του αναγνωρίζει αυτό που η επίνοιά του φτιάχνει. Το ερώτημα είναι: θα μπορέσει ο άνθρωπος στη νέα εποχή να έχει αυτή την αναφορά ή η συνείδηση θα απομακρυνθεί από το πράγμα και θα λειτουργεί με την εικόνα;




Αγοραίος

Αγοραίος
ΕΛΙΤ ΚΑΙ ΜΑΖΑ: Ομάδα μαθητών Λυκείου στο Μουσείο Μπενάκη, να δουν την έκθεση, συνοδεία καθηγητών τους. Αλλά να που εμφανίστηκε ο Σκαρμούτσος, τηλεοπτικός μάγειρας, και...

Δημήτρης Λαμπρέλλης, Η πρόσληψη του Νίτσε στην Ελλάδα
Κατηγορία: Στοχασμός
Δημήτρης Λαμπρέλλης, Η πρόσληψη του Νίτσε στην Ελλάδα

Μικρή δοκιμή παρουσίασης και κριτικής αποτίμησής της Ι Ο Νιτσεϊσμός στην Ελλάδα εμφανίζεται με τα περιοδικά «Τέχνη» (1898-1899) και «Διόνυσος» (1901-1902). Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του...


Κωνσταντίνος Σ. Παχής, Επίνοια
Κατηγορία: Στοχασμός

Έχουμε πράγματι λόγους να φοβόμαστε ότι η επίνοια θα καταστρέψει τον άνθρωπο; Η είσοδός μας στον κόσμο της ψηφιακής τεχνικής μας απειλεί; Όταν στη δεκαετία...


Νίκος Ηλιάδης, Η τεχνολογία ως απαραίτητο στοιχείο της Γενικής Εκπαίδευσης για όλους
Κατηγορία: Στοχασμός

Στην εποχή μας από ειδικούς στην σχεδίαση εκπαιδευτικών προγραμμάτων, γίνεται μια ιδιαίτερα έντονη προσπάθεια για την προσαρμογή τους στις ανάγκες της ζωής. Έτσι το σχολείο...


Μαρία Κατσουνάκη, Είμαστε η παιδεία μας
Κατηγορία: Στοχασμός
Μαρία Κατσουνάκη, Είμαστε η παιδεία μας

Γιατί άραγε ενώ εδώ και δεκαετίες, δεκάδες χιλιάδες νέοι συμμετέχουν στις Πανελλαδικές Εξετάσεις για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, σπουδάζουν και αποφοιτούν, το πολιτιστικό και μορφωτικό επίπεδο...


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.