Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτη 1991 - 1994 | Αρχείο | Φιλοσοφία - 4 Νοεμβρίου 2011 01:50 πμ

Laura Bohannan: Ο Άμλετ στη Ζούγκλα



Ο γέροντας με χαιρέτησε μ’ εγκαρδιότητα. «Κάθησε να πιεις.» Δέχθηκα ένα μεγάλο φλασκί γεμάτο μπύρα, έβαλα λίγο μέσα σε μια μικρή κούπα από κολοκύθα και το κατέβασα μονορούφι. Κατόπιν έβαλα λίγο περισσότερο μέσα στην ίδια κούπα για τον δεύτερο στην τάξη άνδρα μετά τον οικοδεσπότη μου, πριν δώσω το φλασκί μου σ’ ένα νέο άνδρα για την περαιτέρω διανομή. Τα σημαντικά πρόσωπα δεν έπρεπε να σερβίρουν τη μπύρα μόνοι τους.

«Έτσι είναι καλύτερα,» είπε ο γέροντας κοιτάζοντάς με επιδοκιμαστικά και βγάζοντας ένα άχυρο που είχε καθήσει πάνω στα μαλλιά μου. «Θάπρεπε συχνότερα να κάθεσαι και να πίνεις μαζί μας. Οι υπηρέτες σου μου λένε πως όταν δεν είσαι μαζί μας κάθεσαι στην καλύβα σου κοιτάζοντας ένα χαρτί.»

Ο γέροντας γνώριζε τέσσερα είδη «χαρτιών» φορολογικές αποδείξεις, προικοσύμφωνα, έγγραφα και επιστολές. Ο αγγελιοφόρος τούφερνε τα γράμματα από τον αρχηγό της φυλής, τα χρησιμοποιούσε κυρίως ως έμβλημα του αξιώματός του, διότι πάντοτε γνώριζε το περιεχόμενό τους και τόλεγε του γέροντα. Τα προσωπικά γράμματα, για τους ελάχιστους που είχαν συγγενείς στην κυβέρνηση ή σε κυβερνητικές υπηρεσίες, φυλάσσονταν μέχρι να πάει κάποιος σε μια μεγάλη αγορά και εκείνον που γράφει και διαβάζει γράμματα. Από τότε που έφθασα εκεί, έφερναν σε μένα τα γράμματα για να τους τα διαβάσω. Μερικοί επίσης μου έφερναν ιδιαιτέρως, προικοσύμφωνα και μου ζητούσαν ν’ αλλάξω τα νούμερα και να βάλλω μεγαλύτερα ποσά. Ανακάλυψα πως τα ηθικά επιχειρήματά μου δεν είχαν καμιά χρησιμότητα, αφού οι εσωτερικοί νόμοι ήσαν θεμιτοί στόχοι και οι τεχνικοί κίνδυνοι της πλαστογραφίας ήσαν δύσκολο να εξηγηθούν σε αναλφάβητους ανθρώπους. Ωστόσο δεν ήθελα να με θεωρούν τόσο ανόητη ώστε να κοιτάζω κάποια τέτοια χαρτιά επί ατέλειωτες μέρες και εξήγησα βιαστικά πως το «χαρτί» μου ήταν ένα από εκείνα τα «πριν από πολύ καιρό πράγματα» που συνέβησαν στη χώρα μου.

-«Aα,» είπε ο γέροντας. «Πες μας.»

Διαμαρτυρήθηκα πως δεν ήξερα να λέω ιστορίες. Γι’ αυτούς η αφήγηση ήταν μια επιδέξια τέχνη τα κριτήριά τους ήσαν υψηλά και το ακροατήριο κριτικό -και πανέτοιμο να εκφράσει φωνάζοντας τις επικρίσεις του. Μάταια διαμαρτυρόμουν. Αυτό το πρωί ήθελαν, όσο έπιναν, ν’ ακούουν μια ιστορία. Με απείλησαν πως δεν θα μούλεγαν πια ιστορίες έως ότου τους πω μια από τις δικές μου. Τελικά ο γέροντας μου υποσχέθηκε πως κανείς δεν θα επέκρινε τον τρόπο της αφήγησής μου «διότι γνωρίζουμε πως παλεύεις με τη γλώσσα μας.» «Αλλά,» μπήκε στη μέση ένας από τους ηλικιωμένους, «πρέπει να μας εξηγείς ό,τι δεν καταλαβαίνουμε, όπως κάνουμε κι εμείς όταν σου λέμε τις ιστορίες μας.» Συνειδητοποιώντας ότι εδώ ήταν η ευκαιρία μου ν’ αποδείξω πως ο Άμλετ ήταν κατανοητός από τους πάντες, συμφώνησα.

Ο γέροντας μου έδωσε λίγη ακόμη μπύρα για να βοηθήσει την αφήγησή μου. Οι άνδρες γέμισαν τις μακρυές ξύλινες πίπες τους, συνδαύλισαν τη φωτιά κι έβαλαν κάρβουνα στη γούβα της πίπας τους˙ μετά καπνίζοντας ευχαριστημένοι, έγειραν προς τα πίσω για ν’ ακούσουν. Άρχισα με το σωστό ύφος:

-«Όχι χθες, ούτε προχθές, αλλά πολύ πριν, συνέβη τούτο το πράγμα• κάποια νύχτα τρεις άνδρες φυλάγανε σκοπιά έξω απ’ το αγρόκτημα του μεγάλου αρχηγού της φυλής, όταν ξαφνικά είδαν τον προη-γούμενο αρχηγό της φυλής να τους πλησιάζει.»

– «Γιατί δεν ήταν πια αρχηγός της φυλής τους;»

– «Είχε πεθάνει,» εξήγησα. «Γι’ αυτό ταράχθηκαν και φοβήθηκαν όταν τον είδαν.»

– «Αδύνατον,» άρχισε ένας από τους ηλικιωμένους, δίνοντας την πίπα του στο διπλανό του, ο οποίος και τον διέκοψε, «Φυσικά και δεν ήταν ο αρχηγός της φυλής. Ήταν ένα σημείο που το είχε στείλει κάποιος μάγος. Συνέχισε.»

Ελαφρώς θορυβημένη, συνέχισα:

– «Ο ένας απ’ αυτούς τους τρεις ήταν άνθρωπος που ήξερε πράγματα» -ήταν η πιο κοντινή μετάφραση για το λόγιος, αλλά δυστυχώς σήμαινε επίσης και μάγος. Ο δεύτερος ηλικιωμένος έριξε ένα βλέμμα θριαμβευτικό. «Έτσι, μίλησε στο νεκρό αρχηγό λέγοντας, ‘Πες μας τι να κάνουμε ώστε να μπορέσεις να ησυχάσεις στον τάφο σου,’ αλλά ο νεκρός αρχηγός της φυλής δεν απάντησε. Εξαφανίστηκε και δεν μπορούσαν πια να τον δουν. Τότε ο άνθρωπος που ήξερε πράγματα – το όνομά του ήταν Οράτιος – είπε ότι αυτό που συνέβη ήταν υπόθεση του γυιου του νεκρού αρχηγού της φυλής, Άμλετ.»






Laura Bohannan: Ο Άμλετ στη Ζούγκλα
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Φιλοσοφία

Έκθετος στην κριτική των ιθαγενών Τιβ Τι γίνεται όταν μια κοινωνική ανθρωπολόγος -πιστεύει στην παγκοσμιότητα της κουλτούρας και για ν’ αποδείξει την ορθότητα της πίστης...


T.S.Eliot: Οι ευθύνες του λογοτέχνη
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Φιλοσοφία

Μετάφραση: Γιώργος Σεφέρης, περ. Αγγλοελληνική Επιθεώρηση, Μάιος 1945, αναδημ. στο περ. Εποπτεία, Ὀκτώβριος 1993. Εμφάσεις από την Εποπτεία. ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΠΡΩΤΑ νὰ ὁρίσω μὲ ποιὰ...


Garry Wills: Όλιβερ, ή η πείνα των αισθημάτων
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Φιλοσοφία
Garry Wills: Όλιβερ, ή η πείνα των αισθημάτων

Garry Wills, “Love in the Lower Depths”, New York Review of Books, October 26, 1989. Μετάφραση: Ζηνοβία Δρακοπούλου, Εποπτεία, Οκτώβιος 1993. [εδώ δημοσιεύουμε χωρίς σημειώσεις...


Παν. Δρακόπουλος, Η κρίση που ζούμε
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Παν. Δρακόπουλος / Φιλοσοφία
Παν. Δρακόπουλος, Η κρίση που ζούμε

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, Οκτώβριος 1991, με τίτλο Το άξιον συζητήσεως κώμα. Η ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ της νεοελληνικής κοινωνίας έχει ήδη αποκτήσει έναν όγκο, ίσως...