Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτη 1991 - 1994 | Αρχείο | Φιλοσοφία - 4 Νοεμβρίου 2011 01:50 πμ

Laura Bohannan: Ο Άμλετ στη Ζούγκλα



Ο έξυπνος ηλικιωμένος τόλμησε να διαφωνήσει.

– «Επειδή ο αδελφός του πατέρα του ήταν ο μεγάλος αρχηγός της φυλής, εκείνος-που-βλέπει-την -αλήθεια θα μπορούσε γι’ αυτό το λόγο να φοβηθεί να την πει. Νομίζω πως αυτός ήταν ο λόγος που ένας φίλος του πατέρα του Άμλετ -μάγος και ηλικιωμένος- έστειλε ένα σημείο έτσι ώστε ο γυιός του φίλου του να μάθει τι συνέβη. Ήταν αληθινό το σημείο;»

– «Ναι,» είπα, εγκαταλείποντας φαντάσματα και διάβολο˙ «θάπρεπε νάναι ένα σημείο σταλμένο από μάγο. Ήταν αληθινό διότι όταν ο αφηγητής έλεγε την ιστορία του μπροστά σ’ όλη την φατρία, ο μεγάλος αρχηγός της φυλής σηκώθηκε ανήσυχος. Φο-βούμενος ότι ο Άμλετ γνώριζε το μυστικό του, σχεδίασε να βάλουν να τον σκοτώσουν.»

Το σκηνικό για το επόμενο βήμα παρουσίαζε κάποιες δυσκολίες μετάφρασης. Άρχισα προσεκτικά. «Ο μεγάλος αρχηγός της φυλής είπε στη μητέρα του Άμλετ να μάθει από το γυιό της τι αυτός γνώριζε. Επειδή όμως τα παιδιά μιας γυναίκας είναι πάντα πρώτα στην καρδιά της, έβαλε τον σπουδαίο ηλικιωμένο Πολώνιο να κρυφτεί πίσω από το πανί που κρεμότανε στον τοίχο της καλύβας που κοιμότανε η μητέρα του Άμλετ για ν’ ακούσει τι θα πούνε. Ο Άμλετ άρχισε να κατηγορεί τη μητέρα του γι’ αυτό που είχε κάνει.» Ένας ταραγμένος ψίθυρος ακούστηκε απ’ όλους. Ένας άνδρας δεν θάπρεπε ποτέ να κατηγορεί τη μητέρα του. «Αυτή τρόμαξε κι έβαλε τις φωνές κι ο Πολώνιος κουνήθηκε πίσω από το πανί. Ο Άμλετ, βάζοντας μια φωνή ‘Ποντικός’ πήρε τη μαχαίρα του και τη βύθισε μέσ’ το πανί.» Σταμάτησα για λόγους δραματικούς. «Είχε σκοτώσει τον Πολώνιο!»

Οι ηλικιωμένοι κοίταζαν, όπως κι όλοι οι άλλοι με μεγάλη αηδία.

«Αυτός ο Πολώνιος ήταν αληθινά ανόητος κι ένας άνθρωπος που δεν ήξερε τι του γίνεται! Ποιό παιδί δεν θάξερε τόσα, ώστε να φωνάξει, «Εγώ είμαι!». Με μια σουβλιά θυμήθηκα πως οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μανιώδεις κυνηγοί, οπλισμένοι πάντα με ακόντιο, βέλος και μαχαίρα˙ με το πρώτο θρόισμα στα χόρτα το βέλος στρέφεται έτοιμο προς το στόχο και ο κυνηγός φωνάζει «Κυνήγι». Αν δεν απαντήση αμέσως κάποια ανθρώπινη φωνή, το βέλος παίρνει αστραπιαία το δρόμο του. Ο Άμλετ, σαν καλός κυνηγός είχε φωνάξει ‘Ποντικός’.

Έσπευσα να διασώσω τη φήμη του Πολώνιου.

«Βέβαια, μίλησε ο Πολώνιος. Ο Άμλετ τον άκουσε. Νόμιζε όμως πως ήταν ο αρχηγός της φυλής και ήθελε να τον σκοτώσει για να εκδικηθεί τον πατέρα του. Είχε θελήσει να τον σκοτώσει και νωρίτερα εκείνο το βράδυ και…». Είχα καταρρεύσει, ανίκανη να περιγράψω σ’ αυτούς τους παγανιστές, που δεν είχαν καμιά πίστη στη μετά-θάνατο-ζωή του ατόμου, τη διαφορά ανάμεσα στο να πεθαίνει κανείς την ώρα που προσεύχεται και να πεθαίνει ‘χωρίς κοινωνία, χωρίς ελπίδα, χωρίς ευχέλαιο’.

Αυτή τη φορά είχα σοβαρά ταράξει το ακροατήριο μου:

«Το να σηκώνει κάποιος χέρι εναντίον του αδελφού του πατέρα του, και μάλιστα εκείνου που είχε γίνει πατέρας του – αυτό ήταν τρομερό. Οι ηλικιωμένοι έπρεπε ν’ αφήσουν να γίνουν μάγια σ’ αυτόν τον άνθρωπο».

Δάγκωσα λίγο από την καρύδα μου της κόλα με κάποια αμηχανία, μετά τους επισήμανα ότι, στο τέλος-τέλος, ο άνθρωπος αυτός είχε σκοτώσει του Άμλετ τον πατέρα.

«Όχι», αποφάνθηκε ο γέροντας, μιλώντας λιγότερο σε μένα απ’ ό,τι στους νέους που κάθονταν πίσω από τους ηλικιωμένους. «Αν ο αδελφός του πατέρα σου, σκοτώσει τον πατέρα σου, πρέπει να καταφύγεις στους συνομηλίκους του πατέρα σου˙ αυτοί είναι εκείνοι που μπορούν να τον εκδικηθούν. Κανείς δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει βία εναντίον των γηραιοτέρων συγγενών». Του ήλθε μια άλλη ιδέα. «Αλλά αν ο αδελφός του πατέρα του ήταν πράγματι τόσο κακός ώστε να κάνει μάγια στον Άμλετ και να τον τρελάνει, αυτό θάταν μια πραγματικά καλή ιστορία, διότι ήταν δικό του το λάθος που ο Άμλετ, αφού ήταν τρελός, δεν είχε καμιά λογική κι έτσι ήταν έτοιμος να σκοτώσει τον αδελφό του πατέρα του».

Ακούστηκε ένας ψίθυρος επιδοκιμασίας. Ο Άμλετ ήταν πάλι γι’ αυτούς μια καλή ιστορία, αλλά για μένα δεν φαινόταν πια νάναι η ίδια ιστορία. Καθώς σκεπτόμουνα πάλι τις επερχόμενες περιπλοκές της πλοκής και του κινήτρου, έχασα το κουράγιο μου και αποφάσισα να περάσω ξυστά και γρήγορα πάνω από το επικίνδυνο πεδίο.






Laura Bohannan: Ο Άμλετ στη Ζούγκλα
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Φιλοσοφία

Έκθετος στην κριτική των ιθαγενών Τιβ Τι γίνεται όταν μια κοινωνική ανθρωπολόγος -πιστεύει στην παγκοσμιότητα της κουλτούρας και για ν’ αποδείξει την ορθότητα της πίστης...


T.S.Eliot: Οι ευθύνες του λογοτέχνη
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Φιλοσοφία

Μετάφραση: Γιώργος Σεφέρης, περ. Αγγλοελληνική Επιθεώρηση, Μάιος 1945, αναδημ. στο περ. Εποπτεία, Ὀκτώβριος 1993. Εμφάσεις από την Εποπτεία. ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΠΡΩΤΑ νὰ ὁρίσω μὲ ποιὰ...


Garry Wills: Όλιβερ, ή η πείνα των αισθημάτων
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Φιλοσοφία
Garry Wills: Όλιβερ, ή η πείνα των αισθημάτων

Garry Wills, “Love in the Lower Depths”, New York Review of Books, October 26, 1989. Μετάφραση: Ζηνοβία Δρακοπούλου, Εποπτεία, Οκτώβιος 1993. [εδώ δημοσιεύουμε χωρίς σημειώσεις...


Παν. Δρακόπουλος, Η κρίση που ζούμε
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Παν. Δρακόπουλος / Φιλοσοφία
Παν. Δρακόπουλος, Η κρίση που ζούμε

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, Οκτώβριος 1991, με τίτλο Το άξιον συζητήσεως κώμα. Η ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ της νεοελληνικής κοινωνίας έχει ήδη αποκτήσει έναν όγκο, ίσως...