Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτη 1991 - 1994 | Αρχείο | Φιλοσοφία - 4 Νοεμβρίου 2011 01:50 πμ

Laura Bohannan: Ο Άμλετ στη Ζούγκλα



«Ο μεγάλος αρχηγός της φυλής», συνέχισα, «δεν στενοχωρήθηκε που ο Άμλετ σκότωσε τον Πολώνιο. Του πρόσφερε ένα λόγο να διώξει μακρυά τον Άμλετ. Με δυο προδότες συνομηλίκους του, τον έστειλε με γράμματα στον αρχηγό της φυλής μιας μακρυνής χώρας και του παράγγελνε πως ο Άμλετ έπρεπε να δολοφονηθεί. Ο Άμλετ όμως άλλαξε τα γραμμένα πάνω στα χαρτιά, κι έτσι ο αρχηγός της φυλής αντί γι’ αυτόν σκότωσε τους συνομηλίκους του».

Συνάντησα την αξιοκαταφρόνητη ματιά ενός από εκείνους που τους είχα πει πως η πλαστογραφία που δεν αποκαλύπτεται δεν ήταν απλώς ανήθικη αλλά και πάνω από τις ικανότητες του ανθρώπου. Γύρισα τα μάτια μου από την άλλη πλευρά.

«Πριν προφτάσει ο Άμλετ να γυρίσει πίσω, ο Λαέρτης επέστρεψε για την κηδεία του πατέρα του. Ο μεγάλος αρχηγός της φυλής του είπε ότι ο Άμλετ είχε σκοτώσει τον Πολώνιο. Ο Λαέρτης ορκίστηκε να σκοτώσει γι’ αυτό τον Άμλετ και για την αδελφή του Οφηλία, η οποία όταν έμαθε πως τον πατέρα της τον είχε σκοτώσει ο άνθρωπος που αγαπούσε τρελάθηκε και πνίγηκε μέσα στο ποτάμι».

– «Ξέχασες κι όλας τι σου είπαμε;» Με επιτίμησε ο γέροντας. «Δεν μπορεί να εκδικείται ένα τρελό˙ ο Άμλετ σκότωσε τον Πολώνιο στην τρέλα του. Όσο για το κορίτσι, όχι μόνο τρελάθηκε, αλλά και πνίγηκε. Μόνο οι μάγοι μπορούν να κάνουν τους ανθρώπους να πνιγούν. Το ίδιο το νερό δεν μπορεί να κάνει κακό σε τίποτα. Είναι απλώς κάτι που το πίνει κανείς ή πλένεται μ’ αυτό.»

Άρχισα να θυμώνω.

– «Αν δεν σας αρέσει η ιστορία, να σταματήσω.» Ο γέροντας έκανε κατευναστικές κινήσεις και μου έβαλε μόνος του ακόμη λίγη μπύρα.

– «Ωραία την λες την ιστορία και εμείς σ’ ακούμε. Αλλά είναι σαφές ότι οι ηλικιωμένοι της χώρας σου δεν σου είπανε ποτέ τι πράγματι σημαίνει αυτή η ιστορία. Όχι, μην διακόπτεις. Σε πιστεύουμε όταν λες ότι τα έθιμά σας του γάμου είναι διαφορετικά, ή τα ρούχα σας και τα όπλα σας. Οι άνθρωποι όμως είναι παντού οι ίδιοι˙ γι’ αυτό, παντού υπάρχουν μάγοι και είμαστε εμείς, οι ηλικιωμένοι, που γνωρίζουμε πώς εργάζονται οι μάγοι. Σου είπαμε ότι ήταν ο μεγάλος αρχηγός της φυλής που ήθελε να σκοτώσει τον Άμλετ, και τώρα τα ίδια σου τα λόγια απόδειξαν ότι είχαμε δίκηο. Οι αρσενικοί συγγενείς της Οφηλίας ποιοί ήσαν;»

Ήταν μόνο ο πατέρας της και ο αδελφός της. Το έργο του Σαίξπηρ βρισκόταν σαφώς έξω από τον έλεγχό μου.

– «Πρέπει να ήσαν πολλοί περισσότεροι˙ επίσης κι αυτό πρέπει να ρωτήσεις τους ηλικιωμένους σας όταν γυρίσεις πίσω στη χώρα σου. Απ’ ό,τι μας λες αφού ο Πολώνιος πέθανε, πρέπει νάταν ο Λαέρτης που σκότωσε την Οφηλία, αν και δεν βλέπω το λόγο για κάτι τέτοιο.»

Είχαμε αδειάσει ένα δοχείο μπύρα και οι ηλικιωμένοι συζητούσαν μ’ ένα ελαφρά μισομεθυσμένο ενδιαφέρον. Τέλος, ένας απ’ αυτούς απαίτησε να του πω:

– «Τι είπε ο υπηρέτης του Πολώνιου όταν γύρισε;»

– Με δυσκολία θυμήθηκα τον Ρεϋνάλντο και την αποστολή του.

– «Δεν νομίζω πως γύρισε πριν σκοτωθεί ο Πολώνιος.»

– «Άκουσε» είπε ο γηραιότερος, «και θα σου πω πώς ήταν και πώς θα προχωρήσει η ιστορία σου. Κατόπιν, μπορείς να μου πεις αν έχω δίκηο. Ο Πολώνιος ήξερε πως ο γυιός του θάχε μπελάδες κι έτσι κι έγινε. Είχε να πληρώσει πολλά πρόστιμα για τους καυγάδες του και πολλά χρέη από χαρτοπαιξία. Είχε όμως μόνο δύο τρόπους για ν’ αποκτήσει χρήματα γρήγορα. Ο ένας ήταν να παντρέψει αμέσως την αδελφή του, αλλά είναι δύσκολο να βρεις κάποιον να παντρευθεί μια γυναίκα που την επιθυμεί ο γυιός του αρχηγού της φυλής. Διότι αν ο κληρονόμος του αρχηγού της φυλής μοιχεύσει με τη γυναίκα σου, τι μπορείς να κάνεις; Μόνο ένας τρελός καλεί σε δίκη κάποιον που μια μέρα θάναι δικαστής του. Γι’ αυτό ο Λαέρτης έπρεπε ν’ ακολουθήσει τον δεύτερο δρόμο: σκότωσε την αδελφή του με μάγια, πνίγοντας την έτσι ώστε να μπορέσει κρυφά να πουλήσει το σώμα της στους μάγους.»

Πρόβαλα την αντίρρηση:

– «Βρήκαν το σώμα της και το έθαψαν. Στην πραγματικότητα, ο Λαέρτης πήδηξε μέσα στον τάφο της για να δει γι’ άλλη μια φορά το σώμα της αδελφής του -βλέπετε λοιπόν πως το σώμα βρισκόταν στ’ αλήθεια εκεί. Ο Άμλετ, ο οποίος μόλις είχε επιστρέψει, πήδηξε κι αυτός μετά το Λαέρτη μέσα στον τάφο.»






Laura Bohannan: Ο Άμλετ στη Ζούγκλα
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Φιλοσοφία

Έκθετος στην κριτική των ιθαγενών Τιβ Τι γίνεται όταν μια κοινωνική ανθρωπολόγος -πιστεύει στην παγκοσμιότητα της κουλτούρας και για ν’ αποδείξει την ορθότητα της πίστης...


T.S.Eliot: Οι ευθύνες του λογοτέχνη
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Φιλοσοφία

Μετάφραση: Γιώργος Σεφέρης, περ. Αγγλοελληνική Επιθεώρηση, Μάιος 1945, αναδημ. στο περ. Εποπτεία, Ὀκτώβριος 1993. Εμφάσεις από την Εποπτεία. ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΠΡΩΤΑ νὰ ὁρίσω μὲ ποιὰ...


Garry Wills: Όλιβερ, ή η πείνα των αισθημάτων
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Φιλοσοφία
Garry Wills: Όλιβερ, ή η πείνα των αισθημάτων

Garry Wills, “Love in the Lower Depths”, New York Review of Books, October 26, 1989. Μετάφραση: Ζηνοβία Δρακοπούλου, Εποπτεία, Οκτώβιος 1993. [εδώ δημοσιεύουμε χωρίς σημειώσεις...


Παν. Δρακόπουλος, Η κρίση που ζούμε
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Παν. Δρακόπουλος / Φιλοσοφία
Παν. Δρακόπουλος, Η κρίση που ζούμε

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, Οκτώβριος 1991, με τίτλο Το άξιον συζητήσεως κώμα. Η ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ της νεοελληνικής κοινωνίας έχει ήδη αποκτήσει έναν όγκο, ίσως...