Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Στοχασμός - 14 Νοεμβρίου 2018 12:47 μμ

Δημήτρης Λαμπρέλλης, Η πρόσληψη του Νίτσε στην Ελλάδα


Στο πλαίσιο ακριβώς της δοκιμής στο Δεύτερο Μέρος του κειμένου μας να ανταποκριθεί αυτό στην προμνημονευθείσα –τρίτη– προϋπόθεση, συνεπικουρούμενη από –ενδεικτικές– αναφορές σε σημαντικές ερμηνευτικές προσεγγίσεις του έργου του Γερμανού φιλοσόφου, εστιάζει, για λόγους μεθοδολογικούς, στα ακόλουθα μόνο σημεία την προσπάθειά της να καταδείξει ότι ο ελληνικός νιτσεϊσμός, σε όλες του τις εκφάνσεις, αποτελεί πλήρη παρερμηνεία της φιλοσοφίας του Νίτσε: Πέρα από κάθε αμφιβολία, ένα από τα πλέον εμβληματικά στοιχεία της σκέψης του είναι ότι αυτή καταφάσκει στη διαφορά, και στην παραγωγή διαφοράς∙ η επίγνωση του γεγονότος αυτού κλείνει οριστικά το δρόμο σε κάθε λογής ρατσισμό, για παράδειγμα: κοινωνικό και φυλετικό, ο οποίος αρέσκεται να επικαλείται τη σκέψη του φιλοσόφου αυτού για τη θεμελίωσή του. Μάλιστα, ο στοχασμός του Νίτσε αξιολογεί εντελώς θετικά το υποκείμενο το οποίο καταφάσκει στη διαφορά και απαξιολογεί πλήρως αυτό το οποίο έχει ως εδραίο έρεισμά του την άρνησή της. Πιο διακριβωμένα, κατά τον προαναφερθέντα φιλόσοφο, είναι ο τύπος του «δούλου» αυτός ο οποίος αρνείται τη διαφορά, ενώ ο τύπος του «ευγενή» είναι αυτός που καταφάσκει σε αυτήν∙ όμως, ακριβώς η συγκεκριμένη διακρίβωση αναδεικνύει περαιτέρω το μέγεθος της παρερμηνείας του Νίτσε εκ μέρους του νιτσεϊσμού, ο οποίος αποδίδει τα ολωσδιόλου αντίθετα γνωρίσματα στους δύο αυτούς τύπους από τα γνωρίσματα που τους αποδίδει ο στοχασμός του φιλοσόφου. Επιπροσθέτως, θα πρέπει να υπογραμμισθεί ότι ενώ για τον Νίτσε αυτοί οι δύο τύποι καταφανώς αποτελούν ιστορικές / γενεαλογικές αναφορές της φιλοσοφικής του ανθρωπολογίας προκειμένου αυτή να αποφύγει την εξωιστορική –άρα– μεταφυσική προσέγγιση του υποκειμένου, αντιθέτως, κατά τον νιτσεϊσμό, οι συγκεκριμένες αναφορές είναι διαχρονικές αναφορές προσκλήσεις ή και προτάγματα για την επανεμφάνιση, κατά τον 20ό αιώνα, των δύο αυτών τύπων .

Συναφές επίσης και εξίσου σημαντικό είναι το περιεχόμενο του όρου «δύναμη», όσον αφορά τους δύο αυτούς φιλοσοφικούς ανθρωπολογικούς τύπους. Η –κατά το Νίτσε– διαμέτρου και πάλι αντίθετη προς τις απόψεις πεποιθήσεις ή θέσφατα του νιτσεϊσμού: Σύμφωνα με τον στοχασμό του Νίτσε, η δύναμη –όπως την ορίζουν και τη λατρεύουν οι ποικίλοι εκφραστές του νιτσεϊσμού–, η δύναμη ως πολιτική εξουσία και ως κατίσχυση μέσω του πολέμου, αποτελεί αντικείμενο της θέλησης του παντελώς απαξιολογημένου από τον στοχασμό του φιλοσόφου ανθρωπολογικού τύπου, αποτελεί αντικείμενο της θέλησης του «δούλου» ∙ αντιστρόφως, επίσης, προς τους ορισμούς και τις αντιστοιχήσεις σε τύπους στους οποίους προβαίνει ο νιτσεϊσμός, η θέληση του ανθρωπολογικού τύπου του «ευγενούς» έχει τη δύναμη να ίσταται στους αντίποδες τέτοιων εκφάνσεων δύναμης/εξουσίας τις οποίες θέλει, επιθυμεί, να πραγματώσει ο ανθρωπολογικός τύπος του «δούλου» ∙ και όσο για τη συγκεκριμένη πολεμική κατίσχυση ενός έθνους-κράτους, την οποία τόσο πρόβαλλε και ύμνησε ο νιτσεϊσμός, ο Νίτσε, και τούτο είναι κατά τρόπο αναντίρρητο σαφές, δεν είναι παρά σφοδρός πολέμιος τόσο αυτής όσο –πρωτίστως και θεμελιωδώς– του ιδίου του μορφώματος το οποίο επιχειρεί να τη φέρει εις πέρας επιτυχώς. Τέλος, η άποψη του φιλοσόφου περί δωρίζουσας αρετής , είναι μία άποψη η οποία διαψεύδει τους ισχυρισμούς του νιτσεϊσμού και του αντινιτσεϊσμού, ότι η σκληρότητα του υποκειμένου αποτελεί αυτοσκοπό για τον Νίτσε∙ το εγκώμιο της αρετής αυτής από τον ίδιο τον φιλόσοφο, εκκαλύπτει, ένα υποκείμενο ολωσδιόλου άγνωστο και ασύλληπτο για τους ‘σκληρούς’ νιτσεϊστές (Έλληνες και όχι μόνον), ένα υποκείμενο που πάντως ενέπνευσε πολύ σημαντικούς στοχαστές όπως ο Baudrillard, ο Deleuze, ο Foucault, ο Negri και καλλιτέχνες όπως ο Bataille, το έργο των οποίων αναμφίβολα ευρίσκεται στους αντίποδες του εγχώριου και μη νιτσεϊσμού.

Καθηγητής Δημήτρης Ν. Λαμπρέλλης

Πάντειο Πανεπιστήμιο




Αγοραίος

Αγοραίος
ΕΚΛΟΓΕΣ   Οι εκλογές στην Ιταλία, τη Γερμανία, τις ΗΠΑ , την Ελλάδα και αλλού, συνιστούν σφαίρες κατά της δημοκρατίας. Τα βάζουμε με τους ηγέτες –...

Δημήτρης Λαμπρέλλης, Η πρόσληψη του Νίτσε στην Ελλάδα
Κατηγορία: Στοχασμός
Δημήτρης Λαμπρέλλης, Η πρόσληψη του Νίτσε στην Ελλάδα

Μικρή δοκιμή παρουσίασης και κριτικής αποτίμησής της Ι Ο Νιτσεϊσμός στην Ελλάδα εμφανίζεται με τα περιοδικά «Τέχνη» (1898-1899) και «Διόνυσος» (1901-1902). Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του...


Κωνσταντίνος Σ. Παχής, Επίνοια
Κατηγορία: Στοχασμός

Έχουμε πράγματι λόγους να φοβόμαστε ότι η επίνοια θα καταστρέψει τον άνθρωπο; Η είσοδός μας στον κόσμο της ψηφιακής τεχνικής μας απειλεί; Όταν στη δεκαετία...


Νίκος Ηλιάδης, Η τεχνολογία ως απαραίτητο στοιχείο της Γενικής Εκπαίδευσης για όλους
Κατηγορία: Στοχασμός

Στην εποχή μας από ειδικούς στην σχεδίαση εκπαιδευτικών προγραμμάτων, γίνεται μια ιδιαίτερα έντονη προσπάθεια για την προσαρμογή τους στις ανάγκες της ζωής. Έτσι το σχολείο...


Μαρία Κατσουνάκη, Είμαστε η παιδεία μας
Κατηγορία: Στοχασμός
Μαρία Κατσουνάκη, Είμαστε η παιδεία μας

Γιατί άραγε ενώ εδώ και δεκαετίες, δεκάδες χιλιάδες νέοι συμμετέχουν στις Πανελλαδικές Εξετάσεις για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, σπουδάζουν και αποφοιτούν, το πολιτιστικό και μορφωτικό επίπεδο...


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.