Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Σημειωματάριο - 16 Νοεμβρίου 2018 10:01 πμ

Παν. Δρακόπουλος, Του Μιχάλη Κατσαρού


Πέρασαν τα χρόνια. Και τώρα πια, νιώθω πως το ερώτημα δεν είναι ορθό. Δεν προκαλεί η ζωή την αγωνία. Τι απάντηση δίνει στη ζωή το γκαζόν, μια κάμπια, μια φάλαινα;

Αυτός που θέτει το ερώτημα, αυτός το δημιουργεί. Και λέγεται Συνείδηση. Έχουμε συνείδηση, που ρωτάει, εξετάζει, αξιολογεί, κρίνει. Που κρύβει, φανερώνει, που διεκδικεί το δικαίωμα να παραθεωρεί, να παραβιάζει, να παραπλανά. Που ορίζει η ίδια πως οφείλει να θέτει ερωτήματα, στα οποία επιφυλάσσεται να απαντά ή να συσκοτίζει.

Πόσο είναι έγκυρα τα ερωτήματα που η συνείδησή μας θέτει; Όσο και οι απαντήσεις της. Πόσο έγκυρες οι καταδίκες της; Όσο και οι δικαιώσεις της. Η συνείδηση είναι ένα παιχνίδι χωρίς κανόνες, ή με κανόνες που θέτει και ανασυνθέτει χωρίς ερμηνείες και προειδοποιήσεις.

Υπάρχουν στοχαστές που ταύτισαν τη συνείδηση με αυτό που σήμερα λέμε ηθική συνείδηση. Θεώρησαν το συνειδώς ως τη φωνή του θεού εντός μας. Ο Φίλων Αλεξανδρείας, Ιουδαίος φιλόσοφος των χρόνων του Χριστού, υποστήριξε πως «το συνειδώς ένδοθεν ελέγχει», πως η συνείδηση έχει εκ θεού την ικανότητα και το δικαίωμα να ελέγχει τις πράξεις και τις σκέψεις μας, να κρίνει, να τύπτει. Ακολουθώντας τον Φίλωνα ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος ορίζει πως «μόνη αμαρτία η προδοσία του συνειδότος». Πρόσφατα, στοχαστές όπως ο Φρόϋντ και άλλοι, νόμισαν πως μπορούν να την χαρτογραφήσουν, και μάλιστα να μας πουν σε ποιό σημείο κάνει ετούτα και σε ποιό τα άλλα. Φενάκη.

Αν είχα κοντά μου τον Μιχάλη σήμερα, θα του έλεγα πως η αγωνία της συνείδησης είναι ένας τρόπος της, όπως και ο εφησυχασμός. Το ερώτημα και η λύση, η έγερση και η παραίτηση, η πτώση και η δικαίωση, είναι όλα τρόποι της. Το πότε του τρόπου, είναι αδιαπέραστο στην ερμηνεία, στη λογική. Αυτό που θεωρείς στοιχείο βάσιμο ψάχνοντας μέσα σε τι την απασχολεί αυτή την ώρα, είναι παγίδα. Πιθανότατα είναι μια αντίδραση που γεννήθηκε όχι σε σένα ειδικά, που σώθηκε θαμμένη στα ερείπια εδώ κι αιώνες και ξύπνησε ίσως υποκινούμενη υποκινώντας ένα άγνωστο στοιχείο του τώρα.

Ας νιώσουμε έτσι: μέσα μας δεν έχουμε μόνο ηθικές αρχές αλλά και την κατάργησή τους. Όχι μόνο την εξήγηση των όσων νοιώθουμε αλλά και την παγίδευσή τους. Κι αυτό, διότι δεν μπορούμε ν΄απαντήσουμε στο θεμελιακό ερώτημα: πότε αρχίζει η συνείδησή μου, τι φέρνει μέσα της ως σπέρμα της;

Η συνείδηση, ο ενάλιος γέρων, ο αληθώς Πρωτέας. Ο σεβασμός προς αυτόν αρχίζει με την κατανόηση ότι η αλήθεια έχει πάντοτε το πρόσωπο της βαθύτερης επιθυμίας μας – είτε αυτό μας προστατεύει είτε μας καταδικάζει.




Αγοραίος

Αγοραίος
ΕΚΛΟΓΕΣ   Οι εκλογές στην Ιταλία, τη Γερμανία, τις ΗΠΑ , την Ελλάδα και αλλού, συνιστούν σφαίρες κατά της δημοκρατίας. Τα βάζουμε με τους ηγέτες –...

Τρικυμία
Κατηγορία: Σημειωματάριο
Τρικυμία

Έβρισκε στις παλιές ιστορίες την πρώτη του ύλη για να φτιάξει τα δικά του. Διάβαζε Πλούταρχο και Πλαύτο, όχι βέβαια Θουκυδίδη ή Τάκιτο, διάβαζε δηλαδή...


Παν. Δρακόπουλος, Του Μιχάλη Κατσαρού
Κατηγορία: Σημειωματάριο
Παν. Δρακόπουλος, Του Μιχάλη Κατσαρού

Στο γραφείο που είχα πολύ παλιά στην Δημοκρίτου έρχονταν ανάμεσα σε άλλους ποιητές και ο Μιχάλης Κατσαρός. Συνήθως μου διάβαζε κάποιο ποίημά του – και...


Παν. Δρακόπουλος, Γιατί φιλοσοφία;
Κατηγορία: Παν. Δρακόπουλος / Σημειωματάριο / ΤΕΥΧΟΣ 1 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2017
Παν. Δρακόπουλος, Γιατί φιλοσοφία;

Εισαγωγικές παρατηρήσεις σε σεμινάριο, Βοστώνη 1995 Μερικά πράγματα θα πρέπει να τα ξεκαθαρίσουμε από την αρχή. Πρώτ΄απ΄ όλα, η φιλοσοφία δεν είναι επιστήμη. Τα πορίσματα...


Παν. Δρακόπουλος, Για την Αλίκη και πέραν αυτής
Κατηγορία: Παν. Δρακόπουλος / Σημειωματάριο / ΤΕΥΧΟΣ 1 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2017
Παν. Δρακόπουλος, Για την Αλίκη και πέραν αυτής

Γενικά, ο κόσμος λέει «κοίτα τη δουλειά σου και μην ανακατεύεσαι». «Αν κοίταζε ο καθένας τη δουλειά του», μούγκρισε η Δούκισσα, «ο κόσμος θα πήγαινε...


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.