Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία


Παν. Δρακόπουλος, Για την έννοια της Παιδείας


Οι ιδιότητες και οι αρετές, που ως στόχους της έχει η παιδεία, θα πρέπει αναγκαίως να είναι οι ίδιες, τόσο για τους απόφοιτους της φιλοσοφικής, όσο και για τους απόφοιτους της Σιβιτανιδείου. Η διαφοροποίηση, δεν σημαίνει ανατροπή εκ βάθρων και «άλλα εδώ άλλα εκεί», αλλά προσαρμογή στις συνθήκες για την μετάδοση του ίδιου μηνύματος. Τα μέσα αλλάζουν, όχι ο στόχος. Διαφορετικά, θα πρέπει να υποθέσουμε ότι, η παιδεία ζητάει άλλον άνθρωπο για τα μεν, άλλον για τα δε. Κάτι τέτοιο ωστόσο, σημαίνει διαφορετική παιδεία για κάθε κοινωνική τάξη, σημαίνει ότι στόχος της παιδείας είναι οι κλειστοί και απομονωμένοι κύβοι, σημαίνει δημιουργία αρχόντων και δούλων. Γνωρίζουμε όμως όλοι, πολύ καλά, τι σημαίνει μεθόδευση κατασκευής στεγανών σε μια κοινωνία… Γνωρίζουμε όλοι ότι, αν μεταξύ αποφοίτου Πανεπιστημίου και υδραυλικού, υπάρχει αγεφύρωτο χάσμα ψυχικό και πνευματικό, τότε η σύγκρουσή τους, δεν είναι απλώς αναπόφευκτη… Κι ωστόσο, αυτό το αγεφύρωτο χάσμα, δεν το καλλιεργεί μόνον ο στυγνός ολοκληρωτισμός κάθε λογής, αλλά και η τύφλωση του επαγγελματισμού που εκλαμβάνει την παιδεία ως χιλωτήρα. Για να λειτουργήσει το κοινωνικό σύνολο, ως τέτοιο, δέν επιτρέπεται οι παραστάσεις και τα βιώματα να είναι τα-ξικής υφής. Ας προσέξουμε καλά: δεν είναι ζήτημα απλής αντιδικίας˙ η αναγκαιότητα της ενιαίας Παιδείας, υπαγορεύεται από τις ίδιες τις ρίζες της Δημοκρατίας. Έργο της παιδείας, θα πρέπει να είναι ακριβώς η γεφύρωση των χασμάτων. Αν απεμπολήσουμε την ενιαία παιδεία, (είτε πιεζόμενοι από κενοκρανιακούς τεχνοκράτες είτε πέφτοντας θύματα πονηράς τακτικής ολοκληρωτισμών), η ώρα των θυμάτων και των αιμάτων, έχει ήδη σημάνει. Η ανάγκη μιας Παιδείας για ένα έθνος, είναι έκφραση του ενστίκτου αυτοσυντήρησης αυτού του έθνους.

Με τούτα, δεν εννοούμε, φυσικά, ίδιες γνώσεις σ’ όλες τις σχολές• εννοούμε ότι, όπου οι ανθρώπινες αρετές, αντικαθίστανται από τις επαγγελματικές, δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατία. Όπου οι ανθρώπινες ιδιότητες, αντικαθίστανται από τις ταξικές, δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατία. Όπου οι κοινές παραστάσεις, αντικαθίστανται από τις «κομματικές συνειδητοποιήσεις», δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατία. Μια κοινωνία που η παιδεία της, δεν ορίζει τις αντιθέσεις και τα συμφέροντα των πολιτών, ως υποκείμενα της εννοίας του ανθρώπου, ας ετοιμαστεί να εισπράξει τα επίχειρα της αφροσύνης της.

Από την μια η προσπάθεια για κοινωνική ενότητα, από την άλλη η ανάγκη να διατηρηθούν και να ζουν οι επιδιωκόμενες αρετές και μετά το σχολείο, ορίζουν την παιδεία ως ισόβιο έργο. Η σχολική εκπαίδευση, αποτελεί τμήμα της παιδείας και κατά κανένα τρόπο ολοκλήρωσή της. Μια κοινωνία που εκπαιδεύει μόνο μέσα στο σχολείο, απλώς δεν υπάρχει. Η εκπαίδευση συνεχίζεται οπωσδήποτε, μέσα από εφημερίδες και ραδιόφωνα, μέσα από δίσκους και συλλόγους, μέσα από προπαγάνδες κάθε είδους, μέσα από τις ίδιες τις συνθήκες ζωής. Ζωή σημαίνει, ακριβώς μετάδοση και λήψη μηνυμάτων, και συνεπάγεται συνεχή ανά-κριση των αξιών. Η εγκατάλειψη του πολίτη αμέσως μετά τη λήξη του σχολείου του, σημαίνει εγκατάλειψη των αξιών, που τόσα χρόνια θέλαμε να εμφυτεύσουμε. Σημαίνει, πολιτειακή αναπηρία. Η παιδεία, πρέπει αναγκαίως να συνεχίζεται, κάθε φορά εμπλουτισμένη και πάντα προσαρμόζοντας τη μετάδοση, ποτέ όμως το μήνυμα. Πώς λοιπόν, είναι δυνατόν να μιλάει —για παράδειγμα— το μεν Υπουργείο Παιδείας για εκπαιδευτική πολιτική, και αναπτύξεις της παιδείας κ.τ.ό., την ίδια ώρα που το Υπουργείο Πολιτισμού δεν αγοράζει επιστημονικά βιβλία (από έλλειψη κονδυλίων, δεν αρνούμαι˙ αλλά τόσο χαρακτηριστικό αυτό!), ή την ίδια ώρα που δεν επιδοτούνται —ή επιδοτούνται ασθενώς— επιστημονικά περιοδικά; Και την ίδια ώρα, που ατέλεια χάρτου δικαιούται το περιοδικό «ντόμινο» αλλ’ όχι το βιβλίο του Μαξ Πλανκ ή του Αισχύλου; Νομίζω πως είναι προφανές ότι, μια εκπαιδευτική πολιτική, δεν μπορεί να είναι έργο μόνο του Υπουργείου Παιδείας. Χρειάζεται ένας προγραμματισμένος συντονισμός πολλών κρατικών υπηρεσιών. Αν υπάρχει στη χώρα μας, μια βιομηχανία που διαθέτει τεράστια ποσά για την υποδομή, τις εγκαταστάσεις και την παραγωγή, αλλ’ αδιαφορεί —ή έστω, σχεδόν αδιαφορεί— για την τύχη των προϊόντων της, αυτή είναι η «βιομηχανία» της παιδείας.

Μα κυριώτατα, δεν μπορεί να υπάρξει εκπαιδευτική μεταρρύθμιση επειδή έτσι το θέλει μια κυβέρνηση. Το πρόβλημα της παιδείας δεν είναι ποτέ πρόβλημα του Υπουργού της. Υπουργός και κυβέρνηση κάνουν νόμους, αλλά δεν υπάρχει νόμος που να διατάσσει βούληση στους πολίτες. Υπάρχει λοιπόν πρόβλημα κοινωνίας — και ιδίως πρόβλημα δάσκαλου και μαθητή. Ο κάθε δάσκαλος, κάθε βαθμίδας, πρέπει να καταλαβαίνει καλά τι εννοεί όταν λέει ότι θέλει παιδεία. Σαν ελεύθερος άνθρωπος που πρέπει να είναι, δικαιούται ν’ αμφισβητήσει τους στόχους και τα ιδεώδη αυτής της παιδείας, δικαιούται ν’ αγωνισθεί για να τους αλλάξει —και να του δοθούν όλα τα μέσα γι’ αυτό, όπως έλεγε ο Βολταίρος—, δικαιούται να αρνηθεί να υπηρετήσει μια παιδεία με της οποίας τα σκοπούμενα διαφωνεί, δεν δικαιούται όμως να παραμένει δάσκαλος αυτής της παιδείας, ή και να διδάσκει τις δικές του ιδέες και αρχές.




Αγοραίος

Αγοραίος
Μου έστειλαν φωτογραφίες με γενικό τίτλο «Palestinian kids after israeli bοmbs» και ήταν εκατοντάδες . Ζήτησα να μου σταλεί και το αντίθετο, «Israeli kids after Palestinian bombs» και μου εστάλησαν πάλι αραβόπουλα. Ανάμεσα...

Κ. Καστοριάδης: Εισαγωγή στη θεωρία των κοινωνικών επιστημών
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία

Εποπτεία, τεύχη 11 – 12, Μάιος – Ιούνιος 1977 Η θεωρία των κοινωνικών επιστημών, τμήμα όχι βέβαια της επιστήμης της ίδιας, αλλά της φιλοσοφίας –...


Daniel Bell: Συνομιλία με την Ζηνοβία Δρακοπούλου
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία

Εποπτεία, τεύχη 11 – 14, Μάιος – Σεπτέμβριος 1977 Ζ.Δ. Κύριε Καθηγητά, αρχίσατε την πνευματική σας καριέρα ως σοσιαλιστής. Πώς κρίνετε τα νεανικά σας όνειρα...


Αλληλογραφία Freud – Jung
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Ψυχολογία
Αλληλογραφία Freud - Jung

Εποπτεία, τεύχη 11-12, Μάιος-Ιούνιος 1977 Αλληλογραφία Freud – Jung.  Μετάφραση Ζηνοβίας Δρακοπούλου Jung Burghölzli – Zürich, 31 Μαρτίου 1907. Αγαπητέ καθηγητά Freud, Χωρίς αμφιβολία θάχετε...


Παν. Δρακόπουλος, Για την έννοια της Παιδείας
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία / Παν. Δρακόπουλος

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, τεύχη 13-14, καλοκαίρι 1977 Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση βρίσκεται στο ζενίθ της. Η διαπίστωση αυτή δεν συνεπάγεται αναγκαίως και κατάφαση στις προθέσεις και...


Παν. Δρακόπουλος, Ερήμην του Λαού
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, τεύχος 17, Δεκέμβριος 1977 Τώρα που οι εκλογές τέλειωσαν και δεν υπάρχει λόγος να βεβαιώνουμε το λαό πως είναι υπερώριμος, επιτρέπεται να...


Παν. Δρακόπουλος, Η «διαλεκτική» του μικροαστού
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία / Παν. Δρακόπουλος

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, τεύχος 15, Οκτώβριος 1977 Είθισται, οι περισσότερες συζητήσεις για τα πνευματικά προβλήματα του τόπου μας, ν’ αρχίζουν μ’ ένα υβρεολόγιο εναντίον της...


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.