Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 | Αρχείο | Ψυχολογία - 10 Δεκεμβρίου 2011 17:49 μμ

Αλληλογραφία Freud – Jung



Πάτερ ημάρτησα – είναι πραγματικό σκάνδαλο να σας κάνω να περιμένετε 25 μέρες για μιαν απάντηση. Η τελευταία παράγραφος στο γράμμα σας δείχνει καθαρά για ποιο λόγο τα διαλείμματα πρέπει νάναι συντομώτερα: φαίνεται πως στη Βιέννη νιώθετε απομονωμένος. Η συντροφιά του Eitingon δεν μπορεί να υπολογισθεί μεταξύ των μεγάλων απολαύσεων. Ο ανιαρός ιντελλεκτουαλισμός του έχει κάτι το απελπιστικό. Αν εμφανίζομαι τόσο στείρος και τεμπέλης στην αλληλογραφία μου, συμβαίνει διότι εδώ σίγουρα κυλιέμαι μέσα στους ανθρώπους και την κοινωνική ζωή. Τον περισσότερο χρόνο μου τον ξοδεύω με τον νεαρό Honegger –είναι τόσο έξυπνος και οξυδερκής– δεν περνάει σχεδόν μέρα χωρίς κάποια ανταλλαγή ιδεών. Έτσι συμπληρώνω τα κενά μου και δεν αισθάνομαι τις 25 μέρες που πέρασαν. Ας είναι, είναι σκανδαλώδες και δεν θα ξανασυμβεί.

Θα τακτοποιήσω αμέσως τα θέματα με τον Forel, καθώς επίσης και για σας. Ο Bleuler, μαθαίνω, πως ήδη έχει τακτοποιηθεί. Αναμασάει αναρίθμητες αντιφάσεις. Η βασική του μνησικακία εναντίον μας είναι πως είναι ανίκανος να κάνει οποιαδήποτε ΨΑ [ψυχανάλυση]. Επίσης φαίνεται να νομίζει πως σε οτιδήποτε ιδιαίτερο επιστρέφουμε στον Stekel. (Είμαι πολύ ευχαριστημένος που συμφωνούμε στο St Α λεξικό των ονειρικών συμβόλων! Θεέ μου, αυτό είναι ό,τι μας χρειάζεται! Είναι πολύ κακό που έχει συνήθως δίκιο).

Και τώρα κάτι καλλίτερο – μυθολογία. Δεν υπάρχει πια καμιά αμφιβολία για μένα για το τι προσπαθούν να πουν οι πιο παλιοί και οι πιο φυσικοί μύθοι. Μιλάνε απόλυτα «φυσικά» για το πυρηνικό σύμπλεγμα της νεύρωσης. Ένα ιδιαιτέρως καλό παράδειγμα υπάρχει στον Ηρόδοτο: στην Παπρέμιδα, κατά τη διάρκεια μιας γιορτής προς τιμήν της μητέρας του Άρη (Τυφών) έγινε μια ψεύτικη πάλη ανάμεσα σε δύο αντιτιθέμενα πλήθη οπλισμένα με ξύλινα ρόπαλα. Πολλοί τραυματίστηκαν. Ήταν η επανάληψη ενός θρυλικού γεγονότος: ο Άρης, που μεγάλωσε μακρυά από την πατρίδα του, επιστρέφει στο σπίτι της μητέρας του για να κοιμηθεί μαζί της. Οι υπηρέτες της δεν τον αναγνωρίζουν και αρνούνται να τον δεχθούν. Αυτός πηγαίνει στην πόλη, συγκεντρώνει δυνάμεις και επιστρέφει• νικάει τους υπηρέτες και κοιμάται με την μητέρα του. Οι σκηνές του μαστιγώματος επαναλαμβάνονται στη λατρεία της Ίσιδος, στη λατρεία της Κυβέλης, όπου υπάρχει επίσης ο αυτο-ευνουχισμός του Αταργάτη (στην Ιεράπολη), και στη λατρεία της Εκάτης: το μαστίγωμα των νέων στη Σπάρτη, Ο θνήσκων και αναγεννόμενος θεός (Ορφικά μυστήρια, Θαμμούζ, Όσιρις, Διόνυσος, Άδωνις κ.λ.π.) είναι παντού φαλλικός. Στη γιορτή του Διονύσου στην Αίγυπτο, οι γυναίκες έ-σερναν από ένα κορδόνι το φαλλό πάνω-κάτω: «ο θνήσκων και αναγεννόμενος θεός». Έχω την θλιβερή επίγνωση του ερασιτεχνισμού μου και τον συνεχή φόβο ότι σερβίρω κοινοτυπίες. Διαφορετικά θα μπορούσα να πω περισσότερα. Ήταν για μένα μεγάλη ανακούφιση όταν έμαθα, ότι και οι ίδιοι οι Έλληνες είχαν πάψει προ πολλού να καταλαβαίνουν τους μύθους τους, και ερμήνευαν τη ζωή ανεξάρτητα απ’ αυτούς, ακριβώς όπως κάνουν οι δικοί μας φιλόλογοι. Ο πιό θλιβερός απ’ όλους νομίζω πως είναι ο Jeremias (αυτή τη φορά lucus a lucendo), που περιορίζει τα πάντα στην αστρονομία, όταν το αντίθετο είναι ολοφάνερο. Τώρα οργώνω με κόπο τα στοιχεία του μύθου της Άρτεμης τον οποίο έχει φοβερά παραμορφώσει ο συγκριτισμός. Παρ’ όλο που οι φιλόλογοι γογγύζουν γι’ αυτό, ο Ελληνικός συγκριτισμός με τη δημιουργία ενός απελπιστικού ανακατώματος θεογονίας και θεολογίας, μπορεί να μας προσφέρει υπηρεσία: επιτρέπει τις αναγωγές και τις αναγνωρίσεις των ομοίων, όπως συμβαίνει στην ανάλυση των ονείρων. Αν Α στη θέση Γ, τότε μπορεί κανείς να συμπεράνει μια σύνδεση από το Γ στο Α. Μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες είναι η χρονολογική τοποθέτηση των μύθων, πράγμα πολύ σημαντικό για τη γέννηση της θρησκευτικής λατρείας. Επίσης μου φαίνεται εξαιρετικά δύσκολο να διακρίνω τι ήταν φολκλορικό και πλατειά διαδεδομένο και τι ήταν ποιητική παραλλαγή, πράγμα πολύ ενδιαφέρον αναμφιβόλως για τον φιλόλογο, αλλά μάλλον αδιάφορο γιά τόν εθνολόγο.

Τα νέα σας για τον Οιδίποδα μ’ ενδιέφεραν πάρα πολύ. Δεν ξέρω τίποτα για τους Δακτύλους, αλλά έχω ακούσει για τον Άγιο Κοσμά ότι ο λαός τιμούσε το μεγάλο δάχτυλο του ποδιου του και του πρόσφερε κέρινους φαλλούς ex voto. Μπορείτε να μου δώσετε τις πηγές για τον μύθο του Οιδίποδα και των Δακτύλων; Το αντίστοιχο των παρθένων Εστιάδων θα ήταν οι αυτοευνουχισμένοι Ιερείς της Κυβέλης. Ποια είναι η πηγή του ρητου της Καινής Διαθήκης: «υπάρχουν ευνούχοι που ευνούχησαν εαυτούς χάριν της Βασιλείας των Ουρανών». Δεν ήταν για τους Εβραίους πραγματικά πρωτάκουστη η πράξη του αυτοευνουχισμού; Αλλά στη γειτονική Έδεσσα, για τους ιερείς του Αταργάτη, ο αυτοευνουχισμός ήταν κανόνας. Τυχαία, σ’ αυτό τον ίδιο τόπο, υπήρχαν επάνω στα κτίρια «κώνοι» ύψους περίπου 60 μετρ. ή μιναρέδες σε σχήμα φαλλού. Γιατί συνήθως παρουσιάζεται ο φαλλός σα να εκτοξεύεται; (Αστείο: «Και μόνο η σκέψη την σηκώνει ψηλά.») Ξέρετε αυτά τα μολυβένια μετάλλεια της αρχής του Μεσαίωνα στο Παρίσι που στην μια όψη έχουν το Χριστιανικό σταυρό και στην άλλη ένα πέος ή ένα αιδοίον; Και το πέος-σταυρό της Αγίας Αγαθής των Γότθων; Φαίνεται να υπάρχουν ενδείξεις φαλλικής λατρείας στην αρχή του μεσαίωνα…






Κ. Καστοριάδης: Εισαγωγή στη θεωρία των κοινωνικών επιστημών
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία

Εποπτεία, τεύχη 11 – 12, Μάιος – Ιούνιος 1977 Η θεωρία των κοινωνικών επιστημών, τμήμα όχι βέβαια της επιστήμης της ίδιας, αλλά της φιλοσοφίας –...


Daniel Bell: Συνομιλία με την Ζηνοβία Δρακοπούλου
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία

Εποπτεία, τεύχη 11 – 14, Μάιος – Σεπτέμβριος 1977 Ζ.Δ. Κύριε Καθηγητά, αρχίσατε την πνευματική σας καριέρα ως σοσιαλιστής. Πώς κρίνετε τα νεανικά σας όνειρα...


Αλληλογραφία Freud – Jung
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Ψυχολογία
Αλληλογραφία Freud - Jung

Εποπτεία, τεύχη 11-12, Μάιος-Ιούνιος 1977 Αλληλογραφία Freud – Jung.  Μετάφραση Ζηνοβίας Δρακοπούλου Jung Burghölzli – Zürich, 31 Μαρτίου 1907. Αγαπητέ καθηγητά Freud, Χωρίς αμφιβολία θάχετε...


Παν. Δρακόπουλος, Για την έννοια της Παιδείας
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία / Παν. Δρακόπουλος

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, τεύχη 13-14, καλοκαίρι 1977 Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση βρίσκεται στο ζενίθ της. Η διαπίστωση αυτή δεν συνεπάγεται αναγκαίως και κατάφαση στις προθέσεις και...


Παν. Δρακόπουλος, Ερήμην του Λαού
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, τεύχος 17, Δεκέμβριος 1977 Τώρα που οι εκλογές τέλειωσαν και δεν υπάρχει λόγος να βεβαιώνουμε το λαό πως είναι υπερώριμος, επιτρέπεται να...


Παν. Δρακόπουλος, Η «διαλεκτική» του μικροαστού
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία / Παν. Δρακόπουλος

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, τεύχος 15, Οκτώβριος 1977 Είθισται, οι περισσότερες συζητήσεις για τα πνευματικά προβλήματα του τόπου μας, ν’ αρχίζουν μ’ ένα υβρεολόγιο εναντίον της...