Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 | Αρχείο | Κοινωνία - 16 Φεβρουαρίου 2012 00:02 πμ

Daniel Bell: Συνομιλία με την Ζηνοβία Δρακοπούλου


Εποπτεία, τεύχη 11 – 14, Μάιος – Σεπτέμβριος 1977

Ζ.Δ. Κύριε Καθηγητά, αρχίσατε την πνευματική σας καριέρα ως σοσιαλιστής. Πώς κρίνετε τα νεανικά σας όνειρα και τις απόψεις σας;

D.B. Η σημερινή μου θέση, πρέπει να πω, είναι τούτη: είμαι σοσιαλιστής στα οικονομικά, φιλελεύθερος στα πολιτικά και συντηρητικός στα θέματα παιδείας.

Ζ.Δ. Αυτό που είπατε μπορεί να είναι μια παράδοξη θέση αλλά κι ένα έξυπνο σλόγκαν, θέλετε να το αναπτύξετε;

D.B. Όχι, όχι˙ σλόγκαν δεν είναι. Καταλαβαίνω όμως ότι φαίνεται παράδοξο. Ξέρετε, πολλοί άνθρωποι θεωρούν δεδομένο ότι αν είσαι σοσιαλιστής στη μια σφαίρα, ας πούμε στην οικονομία, πρέπει νάσαι σοσιαλιστής τόσο στην πολιτική όσο και στην παιδεία. Νομίζω πως αυτός είναι λανθασμένος τρόπος αντιμετώπισης των κοινωνικών και φιλοσοφικών προβλημάτων.

Ζ.Δ. Αυτός ο «λανθασμένος τρόπος» που λέτε, προκύπτει από την συστηματικότητα του σοσιαλισμού.

D.B. Προσπάθησα στο βιβλίο μου The Culture Contradictions of Capitalism να εξηγήσω γιατί πιστεύω ότι είναι δύσκολο να εφαρμοσθεί σωστά ένας ολιστικός τρόπος σκέψης για την αντιμετώπιση των κοινωνικών προβλημάτων. Βρίσκω ότι υπάρχουν πολλοί και διαφορετικοί ρυθμοί μεταβολής μέσα σε μια κοινωνία. Στην οικονομία, κινείται κανείς σε ευθύγραμμο επίπεδο: υπάρχει ένας σαφής νόμος μεταβολής. Ας πούμε: κάτι είναι φθηνότερο, καλύτερο, και γι’ αυτό το χρησι-μοποιείς πετώντας το παλιό. Αλλά στην Παιδεία δεν συμβαίνει το ίδιο, δεν υπάρχει σαφής νόμος μεταβολής. Ένας σύγχρονος μουσικός, ας πούμε ο Μπρίττεν ή ο Στόκχαουζεν, δεν αντικαθιστά τον Μπάχ, μολονότι διευρύνει το ρεπερτόριο της άνθρωπότητος. Γι’ αυτό λοιπόν τον λόγο, επειδή οι σφαίρες είναι διαφορετικές, πιστεύω πως μπορεί κανείς να μιλήσει με διαφορετικό τρόπο για την κάθε μια.

Ζ.Δ. Ας ακούσουμε λοιπόν για τον σοσιαλισμό σας.

D.B. Είμαι σοσιαλιστής στην οικονομική σφαίρα, γιατί πιστεύω πως κάθε κοινωνία έχει την υποχρέωση να δίνει στους πολίτες της, σαν μέλη της που είναι, την δυνατότητα να ζουν μ’ ένα τρόπο τέτοιο που να τους εξασφαλίζει τον αυτοσεβασμό. Αυτό σημαίνει ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών. Είναι όμως δύσκολο και εκτός πραγματικότητος να μιλάμε έτσι και για διαφορετικές ανάγκες…

Ζ.Δ. Μη κοινωνικές;

D.B. Ναι, μη κοινωνικές. Η σκέψη μου τρέχει στον Αριστοτέλη που στα Πολιτικά του κάνει την διάκριση ανάμεσα στις ανάγκες (που είναι κοινωνικές και βιολογικές) και στις επιθυμίες — (που είναι ψυχολογικές). Οι σύγχρονοι οικονομολόγοι, μιλούν για την ελεύθερη διάθεση του εισοδήματος. Αυτό σημαίνει πως πάνω από ένα επίπεδο εισοδήματος, ο καθένας χρησιμοποιεί τα χρήματά του όπως θέλει. Τη διάκριση αυτή, ανάμεσα σε ανάγκες και επιθυμίες, την αναγνωρίζουμε όλοι. Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να εξασφαλίσουμε την ικανοποίηση των αναγκών και κατόπιν ν’ αφήσουμε τον καθένα να κάνει τα λεφτά του ό,τι θέλει.

Ζ.Δ. Αφού η ικανοποίηση των αναγκών προέχει απ’ την απόλαυση των επιθυμιών, πώς είστε φιλελεύθερος στην πολιτική;

D.B. Είμαι φιλελεύθερος, γιατί πιστεύω στην επιτυχία του ατόμου. Πιστεύω στην ιδέα ότι, τα άτομα πρέπει ν’ ανταμείβονται γι’ αυτό που κάνουν. Είπα προηγουμένως ότι κάθε άτομο δικαιούται τον σεβασμό, αλλά κάθε άτομο δεν δικαιούται τον έπαινο. Και η αξία, η ανταμοιβή στις επιτυχημένες προσπάθειες των ατόμων είναι καθήκον της κοινωνίας.

Ζ.Δ. Έτσι, στη σφαίρα της οικονομίας θέλετε τον σεβασμό στο άτομο, στην σφαίρα της πολιτικής θέλετε τον έπαινο στο άτομο˙ στη σφαίρα της παιδείας τι θέλετε;

D.B. Τη συνέχεια. Είμαι συντηρητικός στην παιδεία, γιατί θέλω τη συνέχεια και την παράδοση. Πιστεύω στην αρχή της καταξίωσης, και δεν μ’ ενδιαφέρει το γεγονός ότι οι άνθρωποι μπορούν να πουν για ένα έργο τέχνης: δεν μου έδωσε αρκετά.

Ζ.Δ. Το γεγονός αυτό, το αποδέχεται η ψυχολογία.

D.B. Δεν μ’ ενδιαφέρουν τα ψυχολογικά τους! Μ’ ενδιαφέρει η αντικειμενική αξιολόγηση του έργου τέχνης, του θεατρικού έργου, του ζωγραφικού πίνακα, του μουσικού κομματιού. Πιστεύω στο κριτήριο που τα καταξιώνει. Θεωρώ τη συνέχεια της παιδείας αναγκαία γιατί μόνον όταν οι άνθρωποι έχουν μια αίσθηση του υγιούς, μπορούν να ξέρουν πού βρίσκονται˙ αλλιώς νιώθουν χαμένοι.

Ζ.Δ. Και την υγεία την δίνουν οι ρίζες τους δηλαδή…

D.B. Ναι. Πώς όχι;

Ζ.Δ. Αλλά νομίζω πως όχι μόνο αυτές, κύριε καθηγητά. Υπάρχουν, ή έστω υπήρχαν, και οι ιδεολογίες. Μέχρι τώρα τουλάχιστον, οι ιδεολογίες, με την ηθική αντίληψη και τα αξιολογικά αξιώματα που κάθε μια τους συνεπάγονταν, λειτούργησαν, νομίζω, σαν φορείς και καθιερωτές αξιών — και έργων τέχνης ακόμα. Ερωτάται: με το θάνατο των ιδεολογιών (που τον διασαλπίσατε άλλωστε) και την κατάργηση των προκαταλήψεων που δημιουργούσαν, ποιο νομίζετε θάναι το μέλλον των αξιών; και ειδικά, των ηθικών αξιών;




Αγοραίος

Γεώργιος Α. Πανέτσος - Μαριλένα Ζ. Κασιμάτη, Η «Hellenische Renaissance» του Θεοφίλου Χάνσεν.
Μια επινοημένη παράδοση στην αρχιτεκτονική του 19ου αιώνα. Ο Θεόφιλος Χάνσεν γεννήθηκε το 1813, τη χρονιά που η χώρα του πτώχευε υπό την πίεση ενός...

Κ. Καστοριάδης: Εισαγωγή στη θεωρία των κοινωνικών επιστημών
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία

Εποπτεία, τεύχη 11 – 12, Μάιος – Ιούνιος 1977 Η θεωρία των κοινωνικών επιστημών, τμήμα όχι βέβαια της επιστήμης της ίδιας, αλλά της φιλοσοφίας –...


Daniel Bell: Συνομιλία με την Ζηνοβία Δρακοπούλου
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία

Εποπτεία, τεύχη 11 – 14, Μάιος – Σεπτέμβριος 1977 Ζ.Δ. Κύριε Καθηγητά, αρχίσατε την πνευματική σας καριέρα ως σοσιαλιστής. Πώς κρίνετε τα νεανικά σας όνειρα...


Αλληλογραφία Freud – Jung
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Ψυχολογία
Αλληλογραφία Freud - Jung

Εποπτεία, τεύχη 11-12, Μάιος-Ιούνιος 1977 Αλληλογραφία Freud – Jung.  Μετάφραση Ζηνοβίας Δρακοπούλου Jung Burghölzli – Zürich, 31 Μαρτίου 1907. Αγαπητέ καθηγητά Freud, Χωρίς αμφιβολία θάχετε...


Παν. Δρακόπουλος, Για την έννοια της Παιδείας
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία / Παν. Δρακόπουλος

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, τεύχη 13-14, καλοκαίρι 1977 Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση βρίσκεται στο ζενίθ της. Η διαπίστωση αυτή δεν συνεπάγεται αναγκαίως και κατάφαση στις προθέσεις και...


Παν. Δρακόπουλος, Ερήμην του Λαού
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, τεύχος 17, Δεκέμβριος 1977 Τώρα που οι εκλογές τέλειωσαν και δεν υπάρχει λόγος να βεβαιώνουμε το λαό πως είναι υπερώριμος, επιτρέπεται να...


Παν. Δρακόπουλος, Η «διαλεκτική» του μικροαστού
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία / Παν. Δρακόπουλος

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, τεύχος 15, Οκτώβριος 1977 Είθισται, οι περισσότερες συζητήσεις για τα πνευματικά προβλήματα του τόπου μας, ν’ αρχίζουν μ’ ένα υβρεολόγιο εναντίον της...


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.