Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 | Αρχείο | Κοινωνία - 17 Φεβρουαρίου 2012 02:09 πμ

Κ. Καστοριάδης: Εισαγωγή στη θεωρία των κοινωνικών επιστημών


II. Πραγματικά φαίνεται πως οποιοδήποτε νόημα, και το πιο ακριβές μαθηματικό ή στεγνά λογικό, παίρνει μέσα στην ψυχικήν ενέργεια του υποκειμένου έναν απόλυτα aτομικόν χαρακτήρα, έναν χαρακτήρα ανεπανάληπτο˙ αρκεί να παραπέμψουμε μόνο στο εκάστοτε ψυχικό περιβάλλον του, στον αστερισμό των άλλων λογικών περιεχομένων της ψυχικής ενέργειας, των αίσθημάτων που χρωματίζουν όλο το σύμπλεγμα κλπ. για να γίνει φανερό πως και το 2+2=4 δεν το σκεπτόμαστε πραγματικά ίδια όπως οι άλλοι. Έτσι φαίνεται το νόημα, σ’ οποιοδήποτε βαθμό λογικής καθαρότητας, σαν ατομικό γεγονός, και κατά τόσο σαν χρονικά εξαρτημένο. Η δυσκολία όμως είναι φαινομενική, γιατί σαν νόημα ορίσαμε ακριβώς τα στοιχεία εκείνα που επιδέχονται ομοιόμορφη νόηση, όσο λίγα κι αν είναι˙ η παρουσία τέτοιων στοιχείων αποδείχνεται πάλι απ’ την πραγματική συνεννόηση και συμβίωση των ανθρώπων.

3. Εξαιρετικά μεγάλη γίνεται η αμφισβήτηση, όταν μπούμε στο ζήτημα αν ισχύουν οι νόμοι της φυσικής σύνδεσης πάνω στα νοητά. Όλο το πρόβλημα θα συζητηθεί αναλυτικώτερα πιο κάτω. Εδώ ας σημειωθεί μόνο:

α) Πως οποιαδήποτε φυσική σύνδεση (αιτιακή π.χ.) έχει για προϋπόθεση τη χρονική τουλάχιστο σχέση των συνδεομένων, που δεν εμφανίζεται στα νοητά.

β) Πως η ισχύς των νοητών έχει κριτήρια άσχετα μ’ οποιαδήποτε φυσική (π.χ. την αιτιακή) σύνδεση, κριτήρια αποκλειστικά λογικά˙ κι oι πιο ηλίθιες κρίσεις, όπως κι oι πιο σπουδαίες σαν πραγματικά γεγονότα πρέπει να είναι εξίσου αιτιακά δικαιολογημένες˙ δεν μπορούμε χρησιμοποιώντας μόνο τις αρχές της φυσικής σύνδεσης να διακρίνουμε τα ορθά νοήματα των τελευταίων απ’ τα μη ορθά των πρώτων˙ χρειαζόμαστε γι’ αυτό άλλα κριτήρια: τη συμφωνία με τους νόμους της σύνδεσης των νοημάτων προς ορθότητα, δηλαδή με τους λογικούς νόμους. Γι’ αυτούς πιό κάτω.

Castoriadis


(*) Η μελέτη αυτή είναι Είσαγωγή κι όχι Θεωρία των κοινωνικών επιστημών επειδή α) περιορίζεται συχνά στην απλή θέση των ζητημάτων και σταματάει πριν απ’ την αναλυτική και θεμελιωμένη λύση τους, β) αποβλέπει σ’ όσο γίνεται πλατύτερη κατανοητότητα˙ σ’ αυτήν θυσιάστηκαν πολλές φορές η προσωπική μου αντιπάθεια για την επανάληψη γνωστών πραγμάτων κι oι αυστηρές απαιτήσεις της πυκνής επιστημονικής οικοδομικής˙ παντού το ξεκίνημα γίνεται απ’ τις κοινές κι αυτονόητες προϋποθέσεις, κι η ανάβαση προς τους γενικούς νόμους γίνεται βαθμιαία, χωρίς να παραλείπεται κανένας ενδιάμεσος σταθμός. Τέτοια ήταν τουλάχιστον η πρόθεση. Το δεύτερο έχει μόνο τεχνική σημασία, το πρώτο κι ουσιαστική.

Οι επιδιώξεις της μελέτης είναι α) να καταστήσει συνειδητή σ’ όσους ασχολούνται με τα σχετικά ζητήματα την ανάγκη μιας θεωρίας των κοινωνικών επιστημών, β) να ξεκαθαρίσει έναν τρόπο σκέψης κατάλληλο για την κυριάρχιση των προβλημάτων γ), να προσανατολίσει μέσα στα προβλήματα και τις δυνατές λύσεις τους.




Αγοραίος

Αγοραίος
ΒΑΛΚΑΝΙΚΑ Ελέχθη ότι με τη συμφωνία των Πρεσπών «οι ΗΠΑ κέρδισαν τα Βαλκάνια διώχνοντας τη Ρωσία», αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Ακόμη κι αν δεν...

Κ. Καστοριάδης: Εισαγωγή στη θεωρία των κοινωνικών επιστημών
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία

Εποπτεία, τεύχη 11 – 12, Μάιος – Ιούνιος 1977 Η θεωρία των κοινωνικών επιστημών, τμήμα όχι βέβαια της επιστήμης της ίδιας, αλλά της φιλοσοφίας –...


Daniel Bell: Συνομιλία με την Ζηνοβία Δρακοπούλου
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία

Εποπτεία, τεύχη 11 – 14, Μάιος – Σεπτέμβριος 1977 Ζ.Δ. Κύριε Καθηγητά, αρχίσατε την πνευματική σας καριέρα ως σοσιαλιστής. Πώς κρίνετε τα νεανικά σας όνειρα...


Αλληλογραφία Freud – Jung
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Ψυχολογία
Αλληλογραφία Freud - Jung

Εποπτεία, τεύχη 11-12, Μάιος-Ιούνιος 1977 Αλληλογραφία Freud – Jung.  Μετάφραση Ζηνοβίας Δρακοπούλου Jung Burghölzli – Zürich, 31 Μαρτίου 1907. Αγαπητέ καθηγητά Freud, Χωρίς αμφιβολία θάχετε...


Παν. Δρακόπουλος, Για την έννοια της Παιδείας
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία / Παν. Δρακόπουλος

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, τεύχη 13-14, καλοκαίρι 1977 Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση βρίσκεται στο ζενίθ της. Η διαπίστωση αυτή δεν συνεπάγεται αναγκαίως και κατάφαση στις προθέσεις και...


Παν. Δρακόπουλος, Ερήμην του Λαού
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, τεύχος 17, Δεκέμβριος 1977 Τώρα που οι εκλογές τέλειωσαν και δεν υπάρχει λόγος να βεβαιώνουμε το λαό πως είναι υπερώριμος, επιτρέπεται να...


Παν. Δρακόπουλος, Η «διαλεκτική» του μικροαστού
Κατηγορία: Έτος 2, 1977, τεύχη 7-17 / Κοινωνία / Παν. Δρακόπουλος

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, τεύχος 15, Οκτώβριος 1977 Είθισται, οι περισσότερες συζητήσεις για τα πνευματικά προβλήματα του τόπου μας, ν’ αρχίζουν μ’ ένα υβρεολόγιο εναντίον της...


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.