Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτος 1, 1976, τεύχη 1-6 | Αρχείο | Φιλοσοφία - 22 Μαρτίου 2012 10:27 πμ

Karl Jaspers: Ο δρόμος προς το Είναι



Η σύγχρονη λοιπόν φιλοσοφία μπορεί ίσως να νοιώσει τους Προσωκρατικούς στο υπέροχο μεγαλείο τους, αλλά δεν μπορεί και να τους ακολουθήσει. Η σύγχρονη φιλοσοφία δεν μπορεί επίσης σε καμιά περίπτωση να μείνει χωμένη στο βάθος της αφέλειας των παιδικών φιλοσοφικών προβλημάτων. Για να διατηρήσει το βάθος, που χάνουν βέβαια συνήθως τα παιδιά με το προχώρημα της ηλικίας, είναι αναγκασμένη η φιλοσοφία ν’ ανακαλύψει πλάγιους δρόμους και βάσεις μέσα στην σημερινή πραγματικότητα και στην πολλαπλότητά της, και αυτή η πραγματικότητα άλλωστε δεν μπορεί δίχως την βοήθεια της επιστήμης.

Αν απ’ τη μια μεριά τα παλαιά κείμενα μας κάνουν ν’ ακούμε μια πηγαία φωνή, απ’ την άλλη όμως μεριά oι θεωρίες, που περιέχουν, δεν μπορούν να παραληφθούν από μας. Η ιστορική κατανόηση των θεωρητικών συγκροτημάτων του ξεπερασμένου και καθ’ αυτό παρελθόντος διακρίνεται απ’ την αφομοίωση των στοιχείων εκείνων, που είναι εκάστοτε σε κάθε φιλοσοφία ζωντανά και παρόντα. Γιατί ακριβώς μονάχα αυτή η αφομοίωση είναι η βάση, που εξασφαλίζει τη δυνατότητα να κατανοηθεί ιστορικά κι εκείνο, που είναι μακρυνό και αποξενωμένο.

Ο σημερινός φιλοσοφικός λογισμός σημειώνεται, αντλώντας την ύπαρξή του συνειδητά απ’ την αποκλειστικά δική του πηγή, που η επιστήμη μονάχη της δεν μπορεί να την ανακαλύψει και να την φθάσει:

Η αναζήτηση της πραγματικότητας προκαλεί τον φιλοσοφικό λογισμό με μια σκέψη, που σημειώνεται ως εσωτερική πράξη. Αντίκρυ σ’όλα τα στοιχεία της πραγματικότητας, αντίικρυ στα πράγματα η σκέψη ως εσωτερική πράξη παίρνει μια θέση τέτοια, ώστε να μπορεί να τα υπερβεί και να φθάσει υπερβατικά στην ουσιαστική πλήρωση.

Η πραγματικότητα δεν μπορεί πια ν’ αναζητηθεί απ’ τον φιλοσοφικό λογισμό για δεύτερη φορά, όπως την αναζητούν oι επιστήμονες, σαν ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο γνώσης.Η φιλοσοφία δενμπορεί πια να παρουσιάσει μια θεωρία που ν’ αναφέρεται στο Όλον του Είναι, συλλαμβάνοντας την ενότητά του ως αντικείμενο.

Επίσης η πραγματικότητα δεν μπορεί να συλληφθεί με ασφάλεια σε απλά συναισθηματικά βιώματα. Η πραγματικότητα κατακτάται μεσω των βιωμάτων αυτών και μαζί τους μονάχα μεσ’ τον λογισμό.

Ο φιλοσοφικός λογισμός τείνει δουλεύοντας εκεί όπου το σκέπτεσθαι θα μπορούσε να γίνει η πείρα της ίδιας της πραγματικότητας. Για να φθάσω όμως ως εκεί, ειμαι αναγκασμένος να σκέπτομαι διαρκώς, χωρίς να γίνομαι κι όλας πραγματικός μέσα στο ίδιο αυτό σκέπτεσθαι «ως τοιούτον». Βαδίζοντας στο δρόμο του προσωρινού προπαρασκευαστικού σκέπτεσθαι νοιώθω κάτι, που είναι «πλέον» απ’ το σκέπτεσθαι.

Η μεθοδική αντικειμενοποίηση αυτού του σκεπτεσθαι είναι φιλοσοφία. Για να δώσω μιαν εικόνα αυτής της φιλοσοφίας δεν μπορώ να κάνω ούτε μιαν επισκόπηση των επιτευγμάτων που εμφανίζονται σήμερα με τ’ όνομα «υπαρξική φιλοσοφία», ούτε μιαν επισκόπηση της δικής μου φιλοσοφίας. Χρησιμοποιώντας μόνο ως παράδειμα μερικές θεμελιακές ιδέες, μπορώ να δείξω αυτό, που μας ενδιαφέρει. Θέτω λοιπόν τ’ ακόλουθα προβλήματα:

Πρώτον: το πρόβλημα του Είναι και μάλιστα στην έννοια του εκτεταμένου χώρου του περιβάλλοντος, που μέσα του προβάλλουν στα μάτια μας τα όσα συνιστούν εκάστοτε για μας τό Είναι.

Δεύτερον: το πρόβλημα της αλήθειας και μαλιστα στην έννοια του δρόμου, που οδηγεί στο Ειναι.

Τρίτον: το πρόβλημα της πραγματικότητας στην έννοια του Είναι ως σκοπού και ως πηγής, που μέσα τους βρίσκει τη γαλήνη της ολόκληρη η σκέψη και η ζωή μας.

Μετάφραση: ΠΑΝ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ
Από χειρόγραφο που του είχε στείλει ο συγγραφέας






Karl Jaspers: Προϋποθέσεις για μια φιλοσοφική κατανόηση του Nietzsche
Κατηγορία: Έτος 1, 1976, τεύχη 1-6

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος δεύτερο, Μάιος 1976.  Μετάφραση Παναγιώτη Κανελλόπουλου Φαίνεται εύκολο σε πολλούς να διαβάζουν τον Nietzsche˙ όπου κι αν ανοίξει κανείς τα έργα του, μπορεί...


Karl Jaspers: Ο δρόμος προς το Είναι
Κατηγορία: Έτος 1, 1976, τεύχη 1-6 / Φιλοσοφία

Τεύχος πρώτο, Απρίλιος 1976.  Μετάφραση: ΠΑΝ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Από χειρόγραφο που του είχε στείλει ο συγγραφέας Η φιλοσοφία προβάλλει σήμερα εν μέρει με τ ’ όνομα...


Παναγιώτης Κανελλόπουλος: Ένας αναγκαίος επίλογος
Κατηγορία: Έτος 1, 1976, τεύχη 1-6 / Φιλοσοφία

Εποπτεία, τεύχος 2, Μάιος 1976 Ο Karl Jaspers, καθηγητής της φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο της Αϊδελβέργης, μας έστειλε —πράγμα, που οφείλεται κυρίως στην αγάπη του για...


Παναγιώτης Κανελλόπουλος: Ντεκάρτ και Γιασπερς
Κατηγορία: Έτος 1, 1976, τεύχη 1-6 / Φιλοσοφία

Από το πρώτο τεύχος της ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ, Απρίλιος 1976 Μια φιλοσοφική κριτική ενός φιλοσοφικού συστήματος είναι απ’ τα πιο δύσκολα και σπάνια κατορθώματα. Οι πιο πολλές...


Παν. Δρακόπουλος: Ιστορίες του Ξοσιπίλλι
Κατηγορία: Έτος 1, 1976, τεύχη 1-6 / Παν. Δρακόπουλος / Φιλοσοφία
Παν. Δρακόπουλος: Ιστορίες του Ξοσιπίλλι

Raphael Maya (ψευδώνυμο του Παναγιώτη Δρακόπουλου) __ Ιστορίες του Ξοσιπίλλι κ’ η μαριονέτα με τ’ όνομα «Θάνατος — Θάνατος» Πρώτη δημοσίευση στην Εποπτεία, τεύχος 4,...


Παν. Δρακόπουλος: Άλλοσε, άλλοτε
Κατηγορία: Έτος 1, 1976, τεύχη 1-6 / Παν. Δρακόπουλος / Φιλοσοφία

Από το πρώτο τεύχος της ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ, Απρίλιος 1976 Ημέρα πρώτη. Ήταν νύχτα και πεινούσε και κρύωνε. Το κορμί του ήταν σπασμένο και πεταγμένο πάνω στα...


Αριστοτέλους, Μετά τα φυσικά
Κατηγορία: Έτος 1, 1976, τεύχη 1-6 / Παν. Δρακόπουλος / Φιλοσοφία

ΤΩΝ ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ Α 980α22 983α24. Μεταφραστική πρόταση(1) Παν. Δρακόπουλος. Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, τεύχος 1, Ιούνιος 1976 980 a 22 Ολοι οι άνθρωποι έχουν έμφυτη...