Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Αρχείο | Κοινωνία | Στο Πατάρι - 26 Οκτωβρίου 2012 10:47 πμ

Jean-François Revel: Η ‘θεία χάρις’ του Κράτους


Από: «Η ‘θεία χάρις’ του Κράτους», μετφ. Αιμ. Βαλασιάδης, Ευρωεκδοτική, Αθήνα, 1982.

Τα γεγονότα είναι αντιδραστικά

Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι το να είναι «αριστερή» μια κυβέρνηση, σημαίνει ότι αποβλέπει στην προώθηση της ευτυχίας των ανθρώπων. Ξεκινώντας από μια τέτοια υπόθεση, ένας απλοϊκός παρατηρητής που βλέπει την υδρόγειο θα έτεινε να δώσει το χαρακτηρισμό «αριστερές» στις χώρες που ο κόσμος ζει καλύτερα από υλικής πλευράς και από ορισμένες άλλες απόψεις που κάνουν τη ζωή υποφερτή, θα τοποθετούσε όλο και περισσότερο στα δεξιά τα καθεστώτα όσο θα κατέβαινε στην κλίμακα διαβάθμισης της ευτυχίας των λαών. Ποιά θα ήταν όμως η έκπληξη γι’ αυτό τον αφελή παρατηρητή, αν ένας καθηγητής των πολιτικών επιστημών φανερωνόταν μπροστά του για να του μάθει πως πρέπει να αντιστρέψει αυτή την κατάταξη.

Οι περισσότερες κοινωνίες όπου διαπιστώνεται η πιο μεγάλη ευημερία και οι λιγότερο δυσμενείς συνθήκες για την ολοκλήρωση του άτομου, θα του έλεγε, είναι εκείνες που καθημερινά ονομάζουμε «δεξιές» ή «συντηρητικές» ενώ, αντίθετα, εμφανίζονται στον κατάλογο των «προοδευτικών» ή «σοσιαλιστικών» χωρών σχεδόν όλες εκείνες όπου ο λαός είναι ταυτόχρονα φτωχός μέχρι αθλιότητας και καταπιεσμένος μέχρις εξοντώσεως. Χωρίς να επικαλεστεί κανείς τις πιο τραγικές περιπτώσεις αυτού του αντίστροφου «προοδευτισμού», θα μπορούσε ν’ αναφερθεί για παράδειγμα σε πολλές χώρες, πολιτισμένες, που η βιοτική άνεση και ευημερία έχουν φθαρεί κατά τη διάρκεια της ασκήσεως μιας «σοσιαλιστικής» εξουσίας, χωρίς όμως γι’ αυτό να έχει ανακληθεί ο χαρακτηρισμός αυτός από την εξουσία. Δεν θα είχε αφαιρεθεί όμως για κανένα λόγο από μια εξουσία της «δεξιάς» ο δικός της χαρακτηρισμός, ακόμη κι αν είχε αποδειχτεί ότι συνέπεσε με μια όχι και τόσο κακή περίοδο για την ευτυχία των ανθρώπων.

Αυτός, λοιπόν, που θα ήθελε ν’ αποφύγει να τον χαρακτηρίσουν σαν «αντιδραστικό», δεν θα πρέπει να περιορίζεται στο να εύχεται την ευτυχία των ανθρώπων και την εφαρμογή -ακόμη κι αν αυτή μπορεί να αναθεωρηθεί- μεθόδων κοινωνικής οργάνωσης που έχουν από πείρα αποδειχτεί οι λιγότερο καταστρεπτικές. Η άδολη, η έντιμη και χωρίς διορθώσεις χρήση ενός τέτοιου κριτηρίου θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν δείγμα κακοπιστίας για μια πλειοψηφία καθεστώτων και κυβερνήσεων, που διεκδικούν τον τίτλο των «σοσιαλιστικών» και στις όποιες κανείς δεν αμφισβητεί αυτή τη διάκριση, για να δικαιολογήσουν τον τίτλο τους πρέπει να πληρούν τους ακόλουθους όρους: να υποβιβάζουν το βιοτικό επίπεδο, να μεγαλώνουν τις ανισότητες, να περιορίζουν τις ελευθερίες.

Αν δεχτεί κανείς να δει, στη συνύπαρξη των τριών αυτών όρων, ή έστω των δύο από αυτούς, τη βέβαιη ένδειξη πώς βρίσκεται μπροστά σ’ ένα καθεστώς της δεξιάς, θα πρέπει αναπόφευκτα να τοποθετήσει στα δεξιά τα καθεστώτα της αριστεράς, δηλαδή να τα συκοφαντήσει κι έτσι να γίνει αντιδραστικός. Βέβαια, υπάρχει, ευτυχώς, κι ένας εξ ίου υπολογίσιμος αριθμός καθεστώτων ή κυβερνήσεων της δεξιάς που πληρούν με τη σειρά τους τους τρεις όρους που απαριθμήσαμε. Γι’ αυτές δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα: δίνουν νόμιμα στόχο στη ν παγκόσμια αγανάκτηση, δηλαδή αυτό που θα περίμενε από αυτές η Ιστορία. Αλλά καθώς συναντά κανείς άλλες κυβερνήσεις της δεξιάς που δεν πληρούν αυτούς τους όρους κι ένα άθροισμα σοσιαλιστικών καθεστώτων που τους προσφέρουν σε αφθονία, δεν θα μπορούσε, χωρίς πνευματική ανεντιμότητα, να χρησιμοποιήσει αυτά τα κριτήρια για να ξεχωρίσει τη δεξιά από την αριστερά.

Πώς λοιπόν να το πετύχει κανείς; Με το να ξεφορτωθεί μια για πάντα την προκατάληψη σύμφωνα με την οποία η τοποθέτηση μιας κυβέρνησης στη δεξιά ή το σοσιαλισμό θα μπορούσε να κριθεί σύμφωνα με τα καλά ή τα κακά αποτελέσματα των ενεργειών που κάνει για το μεγαλύτερο αριθμό των πολιτών. Υπάρχουν κυβερνήσεις της αριστεράς που έχουν κακά αποτελέσματα και κυβερνήσεις της δεξιάς που έχουν καλά, ακόμη ένα πλήγμα. Αυτό επιτρέπει τη διατύπωση του πρώτου αξιώματος της σύγχρονης πολιτικής: είναι αντιδραστικό να κρίνεται μια κυβέρνηση από τ’ αποτελέσματα της.


Το δεύτερο αξίωμα είναι το ακόλουθο: ο σοσιαλισμός είναι πάντα στην αριστερά και ο καπιταλισμός πάντα στη δεξιά. Αυτό το θεμελιακό αξίωμα δεν έχει καμιά σχέση με τη βελτίωση της ανθρώπινης ζωής. Υπάρχουν σοσιαλιστικά συστήματα στα όποια, από λάθος τους, οι άνθρωποι ζουν άσχημα και καπιταλιστικά συστήματα όπου ζει κανείς λιγότερο άσχημα. Αλλά το θέμα δεν είναι αυτό. Τα πρώτα είναι καλά συστήματα που έχουν μπει σε κακό δρόμο, τα δεύτερα είναι κακά συστήματα, η φαινομενική ευφορία των οποίων είναι ψεύτικη και κρύβει μόλις μετά βίας μια αθεράπευτη αρρώστια.




Αγοραίος

Αγοραίος
ΕΚΛΟΓΕΣ   Οι εκλογές στην Ιταλία, τη Γερμανία, τις ΗΠΑ , την Ελλάδα και αλλού, συνιστούν σφαίρες κατά της δημοκρατίας. Τα βάζουμε με τους ηγέτες –...

Παν. Δρακόπουλος, Οι μικρομέτοχοι
Κατηγορία: Κοινωνία / Παν. Δρακόπουλος

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία «Κάθε άνθρωπος έχει τα δικά του προβλήματα, αλλά τα προβλήματα έχουν πολλούς ανθρώπους το καθένα», μου έλεγε σεβαστός αγιορείτης. Κι εννοούσε ο...


Jean-François Revel: Η ‘θεία χάρις’ του Κράτους
Κατηγορία: Κοινωνία / Στο Πατάρι
Jean-François Revel: Η

Από: «Η ‘θεία χάρις’ του Κράτους», μετφ. Αιμ. Βαλασιάδης, Ευρωεκδοτική, Αθήνα, 1982. Τα γεγονότα είναι αντιδραστικά Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι το να είναι...


Max Weber: H σχέση ανάμεσα στην Πολιτική και την Ηθική
Κατηγορία: Έτος 7, 1982, τεύχη 64-74 / Κοινωνία
Max Weber: H σχέση ανάμεσα στην Πολιτική και την Ηθική

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 74, Δεκέμβριος 1982.  Μετάφραση: Αντώνη Κ. Παπαντωνίου. Ποια είναι η πραγματική σχέση ανάμεσα στην πολιτική και την ηθική; Μήπως δεν έχουν καμιά απολύτως...


Ignazio Silone: Η διάσπαση των ψυχών
Κατηγορία: Βιβλιοθήκη / Κοινωνία / Στο Πατάρι
Ignazio Silone: Η διάσπαση των ψυχών

Από το «Τέχνη, Επιστήμη και Ελευθερία», έκδοση του ‘Συνεδρίου δια την πνευματική ελευθερία’, Αθήνα, 1955. Είχα αφήσει παράνομα την Ιταλία στα 1928 και έκανα αμέσως...


Άρθουρ Καίστλερ: Το Ψευτοδίλημμα
Κατηγορία: Βιβλιοθήκη / Κοινωνία / Στο Πατάρι
Άρθουρ Καίστλερ: Το Ψευτοδίλημμα

Από το «Τέχνη, Επιστήμη και Ελευθερία», έκδοση του ‘Συνεδρίου δια την πνευματική ελευθερία’, Αθήνα, 1955. Η αντινομία: δεξιά ή αριστερά, σοσιαλισμός ή καπιταλισμός, έχει χάσει...


Αλέξανδρος Σολζενίτσιν: Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ
Κατηγορία: Βιβλιοθήκη / Κοινωνία / Στο Πατάρι

Απόσπασμα από το «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ «, μετφ. Κίρα Σίνου, εκδ. Πάπυρος, 1974 Το 1949 έτυχε να διαβάσω με κάποιους φίλους μου ένα αξιοπρόσεκτο σημείωμα στο...


Jean-Marie Domenac: Ο Μαρξ του Αλτουσέρ
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Κοινωνία
Jean-Marie Domenac: Ο Μαρξ του Αλτουσέρ

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 105, Οκτώβριος 1985.  Από το Le Sauvage et l’ ordinateur, Édition du Seuil.  Μετάφραση Γερ. Κορακιανίτης O ΑΛΤΟΥΣΕΡ έχει την φήμη ότι είναι...


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.