Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Αρχείο | Κοινωνία | Στο Πατάρι - 26 Οκτωβρίου 2012 10:47 πμ

Jean-François Revel: Η ‘θεία χάρις’ του Κράτους


Απομένει να γίνει δεκτό ότι τα κακά, από τα όποια πάσχει ο σοσιαλισμός, θα μπορούσαν να φανούν ακόμη πιο αθεράπευτα. «Μέχρι τώρα δίδασκα στους μαθητές μου τη λέξη ανεργία, από αύριο το πρωί θα τους μάθω να κλίνουν το ρήμα ζω», δήλωσε ένας νεαρός δάσκαλος που ρωτήθηκε τυχαία από ένα συνεργείο της τηλεόρασης στην πλατεία της Βαστίλης, τη νύχτα της εκλογής του Φρανσουά Μιττεράν στην προεδρία της Γαλλικής Δημοκρατίας. Η πίστη στην ακαριαία εξάτμιση της ανεργίας το πρωί που ακολούθησε την εκλογή ενός σοσιαλιστή Προέδρου, ακτινοβολεί σ’ αυτό το δάσκαλο μια οικονομική καλλιέργεια προσαρμοσμένη στην περίοδο της αντιπολίτευσης και που επιβίωσε ίσως λίγο χρόνο παραπάνω απ’ ό,τι χρειάζεται. Πολύ λίγο όμως ενδιαφέρει, γιατί από δω κι εμπρός, για να χρησιμοποιήσουμε την κομψή έκφραση της ημέρας, αυτό που έχει σημασία είναι το ότι η μάχη κερδίζεται «με την εκστρατεία των εξηγήσεων». «Η λέξη είναι ένας πανίσχυρος δεσπότης» έλεγε ο Γοργίας με περισσή διαύγεια.

Επειδή η νέα κυβέρνηση δεν μπόρεσε να εξαφανίσει από τη μια μέρα στην άλλη την ανεργία και τον πληθωρισμό, κι ακόμα λιγότερο εφόσον βιάστηκε να λάβει μέτρα που τα επιδείνωσαν, της μένει να εξηγήσει στους πολίτες γιατί, παρά τις υποσχέσεις της, δεν πραγματοποιήθηκε το θαύμα με την εξαφάνιση της παλιάς πλειοψηφίας. Για να τους το εξηγήσει, κατονομάζει τους τρεις υπεύθυνους: τον εσωτερικό εχθρό, τον εξωτερικό εχθρό και τον προγενέστερο εχθρό. Ο πρώτος είναι οι «κερδοσκόποι» που συνωμοτούν για να οργανώσουν τη «φυγή των κεφαλαίων». Ο δεύτερος εχθρός είναι οι Αμερικανοί με τα επιτόκια τους. Θα έπρεπε άραγε να θυμίσουμε ότι τον Απρίλη του 1980 τα αμερικανικά επιτόκια είχαν φτάσει στο 21% και ότι το δολάριο είχε σταθεροποιηθεί στα 4,10 φράγκα; Εξαιτίας αυτού οι Γάλλοι παραπονιόνταν – εξάλλου πάντα παραπονούνται για την πορεία του δολαρίου όποια κι αν είναι. Γι’ αυτό καλό είναι να μην αποχωριστούμε από αυτό το όπλο που είναι εξαιρετικά ανθεκτικό και έχει περίφημη κόψη. Αλλά ο σπουδαιότερος εχθρός στη μεταβατική περίοδο είναι ο προγενέστερος εχθρός. Με σκοπό να εξηγήσει τη βραδύτητα της ανόρθωσης, δηλαδή την επιτάχυνση της πτώσης, το σοσιαλιστικό κόμμα έχει αποφασίσει να περιγράψει πολύ σκυθρωπή την κατάσταση που άφησαν οι προκάτοχοι, περιφρονώντας και τα πιο θεμελιωμένα στοιχεία και τις πιο κοινές αποδείξεις. Η άβυσσος, στην οποία βρίσκεται η χώρα, σύμφωνα με τους νέους κυβερνήτες, είναι τόσο βαθιά, που επιβάλλει υπομονή, αλλά και κυρίως, επαγρύπνηση κατά των υπονομευτών.

Από δω ξεκινάει το τρίτο και τελευταίο θεμελιακό αξίωμα της σοσιαλιστικής σκέψης: όταν ο καπιταλισμός ναυαγεί, είναι φανερά λάθος του καπιταλισμού• όταν ο σοσιαλισμός ναυαγεί, πάλι είναι λάθος του καπιταλισμού.

Τα λόγια είναι πεισματάρικα

Σύμφωνα με τα όσα προηγούνται, είναι επόμενο πως καμιά κριτική του σοσιαλισμού δεν θα μπορούσε να είναι καλόπιστη. Η κριτική δεν μπορεί να είναι αφιλοκερδής ακόμη κι αν έχει σαν κίνητρο, φαινομενικά, την ανάμνηση των προηγούμενων αποτυχιών, από φόβο μήπως στο μέλλον οι ίδιες αιτίες προκαλέσουν τις ίδιες καταστροφές. Το να αναγνωριστεί μια κριτική σαν «αριστερή» με τη δικαιολογία ότι υπαγορεύεται από μια ειλικρινή ανησυχία σχετικά με το μέλλον, θα ήταν μια αρχή συμβιβασμού. Από τη στιγμή που ένας σοσιαλιστής θεωρεί ότι η αντίρρηση ενός τρίτου μπορεί και να μην είναι εμπνευσμένη από τον «εκφεουδαλισμό» του και μόνο στις πολυεθνικές, και ότι είναι συζητήσιμη, είναι νικημένος. Τι λέω! Έγινε υπηρέτης των «κυριάρχων» αυτός ο ίδιος.

Αφήνουμε στο περιθώριο την αστεία υπόθεση πως μια «δεξιά κριτική» θα μπορούσε να περιλαμβάνει έστω και ένα ίχνος αλήθειας. Ένας κριτικός της δεξιάς είναι όργανο του Μεγάλου Κεφαλαίου και προστατεύει τα εγωιστικά του συμφέροντα με δουλοπρέπεια και φτάνει την υποκρισία του στο σημείο να στηριχτεί σε μερικά πραγματικά γεγονότα, πράγμα επικίνδυνο για το σοσιαλισμό. Αναμιγνύει, με προδοτικό τρόπο, στη μάχη που δίνει για την υπεράσπιση των προνομιούχων, μερικές ακλόνητες διαπιστώσεις που είναι μάλιστα κατανοητές απ’ όλους και που, εξαιτίας ακριβώς της κοινοτυπίας τους, αποκτούν δύναμη. Κάθε σωστός σοσιαλιστής, όχι μόνο δεν θα κλονιστεί απ’ αυτά αλλά αντίθετα θ’ αποκομίσει ένα πολύτιμο δίδαγμα από τη μελέτη των δεξιών κριτικών, το ότι δηλαδή κάθε υποτιθέμενος αριστερός κριτικός που επικαλείται γεγονότα για να δείξει έστω και μια παροδική χειροτέρευση της καθημερινής ζωής των ταπεινών, είναι στην ουσία δεξιός κριτικός. Ποιος δεν θα έβρισκε ύποπτη πραγματικά αυτή τη συγγένεια που υπάρχει στις αντιρρήσεις της δεξιάς και σ’ αυτές της δήθεν αριστεράς, που επικαλούνται γεγονότα και έχουν το άγχος των αποτελεσμάτων; Όποιες κι αν είναι, απ’ όπου κι αν προέρχονται, οι κριτικές κατά του σοσιαλισμού είναι λοιπόν κριτικές της δεξιάς, και γι’ αυτό το λόγο δεν είναι άξιες να ληφθούν υπόψη.




Αγοραίος

Αγοραίος
ΒΑΛΚΑΝΙΚΑ Ελέχθη ότι με τη συμφωνία των Πρεσπών «οι ΗΠΑ κέρδισαν τα Βαλκάνια διώχνοντας τη Ρωσία», αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Ακόμη κι αν δεν...

Παν. Δρακόπουλος, Οι μικρομέτοχοι
Κατηγορία: Κοινωνία / Παν. Δρακόπουλος

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία «Κάθε άνθρωπος έχει τα δικά του προβλήματα, αλλά τα προβλήματα έχουν πολλούς ανθρώπους το καθένα», μου έλεγε σεβαστός αγιορείτης. Κι εννοούσε ο...


Jean-François Revel: Η ‘θεία χάρις’ του Κράτους
Κατηγορία: Κοινωνία / Στο Πατάρι
Jean-François Revel: Η

Από: «Η ‘θεία χάρις’ του Κράτους», μετφ. Αιμ. Βαλασιάδης, Ευρωεκδοτική, Αθήνα, 1982. Τα γεγονότα είναι αντιδραστικά Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι το να είναι...


Max Weber: H σχέση ανάμεσα στην Πολιτική και την Ηθική
Κατηγορία: Έτος 7, 1982, τεύχη 64-74 / Κοινωνία
Max Weber: H σχέση ανάμεσα στην Πολιτική και την Ηθική

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 74, Δεκέμβριος 1982.  Μετάφραση: Αντώνη Κ. Παπαντωνίου. Ποια είναι η πραγματική σχέση ανάμεσα στην πολιτική και την ηθική; Μήπως δεν έχουν καμιά απολύτως...


Ignazio Silone: Η διάσπαση των ψυχών
Κατηγορία: Βιβλιοθήκη / Κοινωνία / Στο Πατάρι
Ignazio Silone: Η διάσπαση των ψυχών

Από το «Τέχνη, Επιστήμη και Ελευθερία», έκδοση του ‘Συνεδρίου δια την πνευματική ελευθερία’, Αθήνα, 1955. Είχα αφήσει παράνομα την Ιταλία στα 1928 και έκανα αμέσως...


Άρθουρ Καίστλερ: Το Ψευτοδίλημμα
Κατηγορία: Βιβλιοθήκη / Κοινωνία / Στο Πατάρι
Άρθουρ Καίστλερ: Το Ψευτοδίλημμα

Από το «Τέχνη, Επιστήμη και Ελευθερία», έκδοση του ‘Συνεδρίου δια την πνευματική ελευθερία’, Αθήνα, 1955. Η αντινομία: δεξιά ή αριστερά, σοσιαλισμός ή καπιταλισμός, έχει χάσει...


Αλέξανδρος Σολζενίτσιν: Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ
Κατηγορία: Βιβλιοθήκη / Κοινωνία / Στο Πατάρι

Απόσπασμα από το «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ «, μετφ. Κίρα Σίνου, εκδ. Πάπυρος, 1974 Το 1949 έτυχε να διαβάσω με κάποιους φίλους μου ένα αξιοπρόσεκτο σημείωμα στο...


Jean-Marie Domenac: Ο Μαρξ του Αλτουσέρ
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Κοινωνία
Jean-Marie Domenac: Ο Μαρξ του Αλτουσέρ

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 105, Οκτώβριος 1985.  Από το Le Sauvage et l’ ordinateur, Édition du Seuil.  Μετάφραση Γερ. Κορακιανίτης O ΑΛΤΟΥΣΕΡ έχει την φήμη ότι είναι...


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.