Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Αρχείο | Κοινωνία | Στο Πατάρι - 26 Οκτωβρίου 2012 10:47 πμ

Jean-François Revel: Η ‘θεία χάρις’ του Κράτους



Μια άλλη παρήγορη σκέψη για τον κάθε σοσιαλιστή είναι, επίσης, το ότι το γλίστρημα μιας αναπτυγμένης χώρας στην οικονομική ανεπάρκεια μπορεί να γίνει το ίδιο αθόρυβα όσο και η προηγούμενη άνοδος της προς την ευμάρεια. Άλλωστε υπάρχει η εκδοχή να μείνουν πολύ λίγα ακριβή ίχνη της στη μνήμη των ανθρώπων ώστε να επιτρέπουν τη σύγκριση της προηγούμενης με την τωρινή κατάσταση. Αν το 1950 δείχναμε σε έναν εικοσιπεντάχρονο Γάλλο, μέτριας οικονομικής κατάστασης και χωρίς ελπίδες κάποιας κληρονομιάς, τη στάθμη του βιοτικού του επιπέδου το 1980, θα νόμιζε ότι κάποιο πονηρό πνεύμα του έπαιζε ένα άσχημο παιχνίδι. Σήμερα όμως θα του ήταν δύσκολο να συνειδητοποιήσει πώς το 1950 το σημερινό του βιοτικό επίπεδο θα του είχε φανεί σαν ένα όνειρο. Με τον ίδιο τρόπο, το 2010, ο Γάλλος που έγινε εικοσιπέντε χρόνων το 1980, θα έχει ξεχάσει το μέτρο με το όποιο μετρούσε την άνεση της καθημερινής του ζωής.

Εκτός από αυτό, που είναι θέμα συνήθειας του ανθρώπου, θα πρέπει να συγκρατήσουμε το κεφαλαιώδες αξίωμα που ήταν το συμπέρασμα του προηγούμενου κεφαλαίου: ό,τι έχει συμβεί, συμβαίνει και θα συμβεί στο σοσιαλισμό, πρέπει πάντα ν’ αποδίδεται στον καπιταλισμό. Το 2010, αυτού του είδους τα επιχειρήματα, που αναφέρονται στην ολέθρια περίοδο πριν από τις 10 Μαΐου 1981, μέρα της εκλογής του Μιττεράν στην Προεδρία της Δημοκρατίας, θα είναι δύσκολο να εξαντληθούν. Για να συνεχιστεί η εξόρυξη μεταλλεύματος απ’ αυτά τα πλούσια χρόνια, θα πρέπει να επινοηθούν λέξεις, όλο και περισσότερες, όχι μόνο να επινοηθούν αλλά και να επαναλαμβάνονται. Μπορούμε να μετρήσουμε την εξουσία των λέξεων πάνω στη σκέψη του συνόλου, αν θυμηθούμε πώς κανένα από τα σοσιαλιστικά καθεστώτα, στα τέλη αυτού του αιώνα που γνώρισε τόσα και τόσα καταστροφικά, δεν συνδέεται στην κοινή γνώμη με την ιδέα μιας ολοκληρωτικής αποτυχίας! Τα γεγονότα είναι πεισματάρικα, είπε ο Lesage σε μια περίφημη φράση. Λάθος. Τα γεγονότα δεν είναι τίποτα. Δεν υπάρχει κανένα γεγονός που να μη μπορεί να αντιστραφεί, να εξουδετερωθεί ή να δώσει τη θέση του σε ένα πλαστό συνάθροισμα, γραπτά ή προφορικά, και του οποίου η πλαστοποιημένη απόδοση, όταν διαδοθεί, να μη μπορεί να αντισταθεί σε κάποια διόρθωση, ή σε ντοκουμέντα που αποδεικνύουν τη μηδαμινότητά του. Όχι, τα γεγονότα δεν είναι πεισματάρικα, οι λέξεις μόνο είναι.

Μια από τις πρώτες παρατηρήσεις του Θουκυδίδη, στην αρχή του Πελοποννησιακού πολέμου, είναι το ότι οι άνθρωποι δεν έχουν την περιέργεια της εξακρίβωσης ενός γεγονότος σε ό,τι άφορα την πολιτική και την ιστορία, καθώς και το ότι διαιωνίζουν αβάσιμες πεποιθήσεις, παρόλο που εκμηδενίζονται αυτές, αλλά μάταια, από μια έστω και στοιχειώδη πληροφόρηση. «Οι άνθρωποι -γράφει- δέχονται και μεταδίδουν στους άλλους χωρίς να το εξετάσουν, ακόμα και αν πρόκειται για την ίδια τους τη χώρα, τις συνήθειες που έχουν σχέση με τα γεγονότα του παρελθόντος». Ο Θουκυδίδης αναφέρει το παράδειγμα της δόξας του Αρμόδιου και του Αριστογείτονα, που από αγάπη στη δημοκρατία σκότωσαν τον «τύραννο» Ίππαρχο, ενώ ο αληθινός τύραννος ήταν ο Ιππίας: πράγμα που είναι το ίδιο παράλογο σα να είχαμε κάνει αντιφασιστικό ήρωα έναν Ιταλό που θα είχε σκοτώσει τη μαγείρισσα του Μουσολίνι. Τί θα είχε σκεφθεί ο Θουκυδίδης αν ήξερε πως ο μύθος του Αρμόδιου και του Αριστογείτονα «μαρτύρων της ελευθερίας» παραμένει ανέπαφος στα σχολικά βιβλία δυόμιση χιλιάδες χρόνια έπειτα από το υποτιμητικό του σχόλιο; «Έχουμε -συμπεραίνει- λαθεμένες ιδέες για πολλά πράγματα, ακόμα και για γεγονότα τωρινά, που δεν μπορούμε να πούμε πώς ο χρόνος τα έχει σβήσει από τη μνήμη».

Ευτυχώς!, θα μπορούσα να πω. Γιατί χωρίς τις αυταπάτες των άλλων, πώς θα μπορούσαμε να κάνουμε πολιτική και, κυρίως, να κυβερνούμε, ή ν’ αλλάζουμε την κοινωνία και τον τρόπο ζωής; Η αλλαγή δεν μπορεί να πείσει, παρά μόνο αν οι άνθρωποι διατηρούν μια θολή εικόνα για ό,τι προηγήθηκε. Όσο πιο θολή είναι αυτή η εικόνα, τόσο πιο εύκολα την αναπληρώνουμε με μια άλλη που την θεωρούμε κατάλληλη για την αλήθεια της στιγμής.






Παν. Δρακόπουλος, Οι μικρομέτοχοι
Κατηγορία: Κοινωνία / Παν. Δρακόπουλος

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία «Κάθε άνθρωπος έχει τα δικά του προβλήματα, αλλά τα προβλήματα έχουν πολλούς ανθρώπους το καθένα», μου έλεγε σεβαστός αγιορείτης. Κι εννοούσε ο...


Jean-François Revel: Η ‘θεία χάρις’ του Κράτους
Κατηγορία: Κοινωνία / Στο Πατάρι
Jean-François Revel: Η

Από: «Η ‘θεία χάρις’ του Κράτους», μετφ. Αιμ. Βαλασιάδης, Ευρωεκδοτική, Αθήνα, 1982. Τα γεγονότα είναι αντιδραστικά Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι το να είναι...


Max Weber: H σχέση ανάμεσα στην Πολιτική και την Ηθική
Κατηγορία: Έτος 7, 1982, τεύχη 64-74 / Κοινωνία
Max Weber: H σχέση ανάμεσα στην Πολιτική και την Ηθική

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 74, Δεκέμβριος 1982.  Μετάφραση: Αντώνη Κ. Παπαντωνίου. Ποια είναι η πραγματική σχέση ανάμεσα στην πολιτική και την ηθική; Μήπως δεν έχουν καμιά απολύτως...


Ignazio Silone: Η διάσπαση των ψυχών
Κατηγορία: Βιβλιοθήκη / Κοινωνία / Στο Πατάρι
Ignazio Silone: Η διάσπαση των ψυχών

Από το «Τέχνη, Επιστήμη και Ελευθερία», έκδοση του ‘Συνεδρίου δια την πνευματική ελευθερία’, Αθήνα, 1955. Είχα αφήσει παράνομα την Ιταλία στα 1928 και έκανα αμέσως...


Άρθουρ Καίστλερ: Το Ψευτοδίλημμα
Κατηγορία: Βιβλιοθήκη / Κοινωνία / Στο Πατάρι
Άρθουρ Καίστλερ: Το Ψευτοδίλημμα

Από το «Τέχνη, Επιστήμη και Ελευθερία», έκδοση του ‘Συνεδρίου δια την πνευματική ελευθερία’, Αθήνα, 1955. Η αντινομία: δεξιά ή αριστερά, σοσιαλισμός ή καπιταλισμός, έχει χάσει...


Αλέξανδρος Σολζενίτσιν: Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ
Κατηγορία: Βιβλιοθήκη / Κοινωνία / Στο Πατάρι

Απόσπασμα από το «Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ «, μετφ. Κίρα Σίνου, εκδ. Πάπυρος, 1974 Το 1949 έτυχε να διαβάσω με κάποιους φίλους μου ένα αξιοπρόσεκτο σημείωμα στο...


Jean-Marie Domenac: Ο Μαρξ του Αλτουσέρ
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Κοινωνία
Jean-Marie Domenac: Ο Μαρξ του Αλτουσέρ

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 105, Οκτώβριος 1985.  Από το Le Sauvage et l’ ordinateur, Édition du Seuil.  Μετάφραση Γερ. Κορακιανίτης O ΑΛΤΟΥΣΕΡ έχει την φήμη ότι είναι...