Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Αφιερώματα | Σεζαν - 20 Ιανουαρίου 2013 02:53 πμ

Rainer Maria Rilke: Γράμματα για τον Cezanne


Μετάφραση Κωνσταντίνα Ψαρρού. Σημειώσεις Θανάσης Λάμπρου. Εκδόσεις Ροές, Αθήνα 2000.

Paris VIe, 29, rue Cassette,

Κυριακή μεσημέρι [6.10.1907]

…ακούγεται η βροχή και το ρολόι που χτυπάει• αυτά τα δύο δημιουργούν ένα κλασικό κυριακάτικο πρωινό. Kι αν ακόμα δεν το ξέρει κανείς: είναι Κυριακή. Έτσι ακούγεται ο ήχος των ωρών ως εδώ, στον ήσυχο δρόμο όπου μένω. Αλλά ήταν με το παραπάνω Κυριακή στην παλιά αριστοκρατική συνοικία όπου περπάτησα σήμερα το πρωί. Παλιά κλειδωμένα Hôtels στο Faubourg Saint-Germain με λευκά γκρίζα παραθυρόφυλλα, διακριτικά φτιαγμένους κήπους και αυλές, και πίσω από τις σιδεριές σφιχτοκλεισμένες καγκελωτές πύλες στις βαριές ασφαλείς εισόδους. Μερικά απ’ αυτά ήταν περήφανα, απαιτητικά, απρόσιτα. Σ’ αυτά θα πρέπει να έμεναν οι Talleyrands και οι de la Rochefoucaults, άρχοντες απλησίαστοι. Ύστερα βγήκα σε έναν ήσυχο δρόμο με κάποια μικρότερα κτίρια, όχι λιγότερο αριστοκρατικά με τον τρόπο τους, που κρατούν καλά τα μυστικά τους. Μια πύλη ήταν έτοιμη να κλείσει• ένας υπηρέτης με πρωινή λιβρέα στράφηκε και με κοίταξε προσεκτικά και συλλογισμένα. Και την ίδια στιγμή μου φάνηκε πως άλλοτε θα αρκούσε μόνο μία μικρή λεπτομέρεια για να με αναγνωρίσει, να κάνει ένα βήμα πίσω και να κρατήσει την πόρτα να περάσω. Ψηλά θα στεκόταν μία ηλικιωμένη κυρία, μια grand-mère, που δεν θα τη δυσαρεστούσε να δεχτεί τον αγαπημένο της εγγονό ακόμα και αυτήν την πρωινή ώρα. Με ένα κάπως τρυφερό χαμόγελο η έμπιστη καμαριέρα θα μετέφερε την εντολή περνώντας μέσα από το διάδρομο με τις κουρτίνες, κλεισμένη στον εαυτό της, σπεύδοντας με ζήλο και νευρικότητα που θα έπρεπε αυτή να εμφανιστεί πρώτη. Ένας ξένος δεν θα καταλάβαινε τίποτε από αυτήν τη σκηνή, αλλά θα ένιωθε την παρουσία όλων αυτών των πραγμάτων που συνδέονται στενά μεταξύ τους: το βλέμμα των πορτρέτων στους τοίχους, τους δείκτες των ρολογιών και τους καθρέφτες, που στο βάθος τους κρατούν την καθαρή ουσία αυτής της ώρας με το θαμπό φως. Για μια στιγμή θα αναγνώριζε κανείς τα φωτεινά σαλόνια, που λάμπουν μέσα στο σκοτάδι. Και τον ένα ενιαίο χώρο, που μοιάζει σκοτεινός, γιατί τα οικογενειακά ασημικά στο βάθος έχουν απορροφήσει όλο το φως. Και ο πλούτος θα επιδρούσε πάνω στον καθένα και θα τον προετοίμαζε για τη συνάντηση με την ηλικιωμένη κυρία ντυμένη στα βιολετί λευκά, που δεν μπορεί κανείς να φανταστεί από τη μια στιγμή στην άλλη, γιατί της ανήκουν τόσα πολλά…

Συνέχισα να περπατώ στο σιωπηλό δρόμο και ήμουν ακόμα δοσμένος στις ονειροπολήσεις μου, όταν είδα στη βιτρίνα ενός ζαχαροπλαστείου στην Rue de Bourgogne παλιά ωραία ασημικά. Κανάτες με ανάγλυφα ασημένια λουλούδια στο σκέπασμα και παραμυθένιες απεικονίσεις στο καμπυλωτό στόμιο.

Ποιος να το φανταστεί ότι αυτός ήταν ο δρόμος που οδηγούσε στο Salon d’ Automne1. Κι έφτασα τελικά στην πολύχρωμη αγορά με τους πίνακες, που αν και ήταν τόσο εντυπωσιακή, δεν χάλασε την εσωτερική μου διάθεση. Η ηλικιωμένη κυρία υπήρχε και ένιωσα πόσο θα ήταν ανεπίτρεπτο για την αξιοπρέπειά της να έρθει να δει αυτούς τους πίνακες. Σκέφτηκα μήπως θα μπορούσα να βρω κάτι για να της διηγηθώ και βρήκα μια αίθουσα με πίνακες της Berthe Morisot2 (της νύφης του Manet) και έναν τοίχο με πίνακες της Eva Gonzalès3 (μαθήτριας του Manet). Ο Cezanne4 δεν είναι για την ηλικιωμένη κυρία, είναι ωστόσο για μας, και είναι σημαντικός και συγκλονιστικός. Έχει ζωγραφίσει (όπως ο Goya5) και τους τοίχους στο ατελιέ του στο Aix με πλάσματα της φαντασίας του (μπορεί να τα δει κανείς από τις φωτογραφίες του Druet6, που συμπεριλαμβάνονται στην Έκθεση). Αυτά για τη σημερινή Κυριακή…

Paris VIe .29, rue Cassette,

7 Οκτωβρίου 1907 (Δευτέρα)

…Σήμερα το πρωί πήγα ξανά στο Salon d’Automne. Βρήκα εκεί πάλι τον Meier-Graefe7 να κοιτάζει τους πίνακες του Cézanne. Ήταν και ο Graf Kessler8 και μου είπε ωραία λόγια, όλο ειλικρίνεια, για το καινούργιο «Βιβλίο των Εικόνων» που διάβασε μαζί με τον Hofmannsthal.9 Όλα αυτά στην αίθουσα με τα έργα του Cézanne ο οποίος τραβάει αμέσως την προσοχή κάποιου με τη δύναμη της τέχνης του. Όπως ξέρεις, στις εκθέσεις βρίσκω τους επισκέπτες πολύ πιο αξιοπρόσεκτους από τους ίδιους τους πίνακες. Το ίδιο συμβαίνει και σ’ αυτό το Salon d’ Automne, εκτός από το χώρο με τα έργα του Cézanne. Εκεί, όλη η πραγματικότητα είναι με το μέρος του, σ’ αυτό το δικό του πυκνό, ινώδες γαλάζιο και στο δικό του κόκκινο, και στο δικό του πράσινο, χωρίς καθόλου σκιές, και στο κοκκινωπό μαύρο των μπουκαλιών του κρασιού. Και πόσο φτωχά είναι όλα τα αντικείμενα που ζωγραφίζει: τα μήλα είναι από αυτά που βρίσκονται πεσμένα στο χώμα και τα μπουκάλια του κρασιού είναι από αυτά που βάζει κανείς σε ξεχειλωμένες τσέπες σακακιών. Γεια σου…




Αγοραίος

Αγοραίος
ΕΚΛΟΓΕΣ   Οι εκλογές στην Ιταλία, τη Γερμανία, τις ΗΠΑ , την Ελλάδα και αλλού, συνιστούν σφαίρες κατά της δημοκρατίας. Τα βάζουμε με τους ηγέτες –...

Maurice Merleau-Ponty: Η Αμφιβολία του Cezanne
Κατηγορία: Σεζαν
Maurice Merleau-Ponty: Η Αμφιβολία του Cezanne

Το Μάτι και το Πνεύμα. Μετάφραση Αλέκα Μουρίκη. Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα, 1991. Όλη η σύγχρονη ιστορία της ζωγραφικής, η προσπάθειά της να απελευθερωθεί από την...


Rainer Maria Rilke: Γράμματα για τον Cezanne
Κατηγορία: Σεζαν
Rainer Maria Rilke: Γράμματα για τον Cezanne

Μετάφραση Κωνσταντίνα Ψαρρού. Σημειώσεις Θανάσης Λάμπρου. Εκδόσεις Ροές, Αθήνα 2000. Paris VIe, 29, rue Cassette, Κυριακή μεσημέρι [6.10.1907] …ακούγεται η βροχή και το ρολόι που...


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.