Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 | Αρχείο | Φιλοσοφία - 22 Ιανουαρίου 2013 05:27 πμ

Martin Esslin: O Μπέρτολτ Μπρεχτ στην εξορία



Οι κραυγές χαράς τόσο ονοματοποιητικά εκφρασμένες στην αρχή του γράμματος, αφορούσαν λοιπόν, το ξεσκέπασμα του ρόλου του Μπρεχτ ως του υποκινητή της εκστρατείας κατά της επίσημης «σοσιαλιστικής ρεαλιστικής» γραμμής. Το γράμμα δειχνει επίσης καθαρά ότι σε τέτοια θέματα έπρεπε να ζητάται η συμβουλή του Ούλμπριχτ, της επίσημης αρχής του Κόμματος. Και ποιο ήταν το αποτέλεσμα της παρέμβασής του; Το άρθρο του Λούκατς, στο οποίο ο Μπρεχτ είχε αντισταθεί τόσο σθεναρά, δημοσιεύθηκε στο επόμενο τεύχος του περιοδικού —παρά το αναγνωρισμένο απόλυτο δικαίωμα του Μπρεχτ ως ενός από τους συντάκτες να προβάλει βέτο για κάθε δημοσίευση που δεν ενέκρινε.

Ο Μπρεχτ πραγματικά έγραψε ένα άρθρο, «Volkstuemlichkeit und Realismus» (Volkstuemlichkeit σημαίνει «δημοτικότητα» αλλά επίσης μπορεί να σημαίνει «Λαϊκότητα» με την έννοια που χρησιμοποιόταν από τους ναζί), το οποίο παρέχει συνεχείς ελαφρά καλυμμένους υπαινιγμούς ότι «ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός» έχει συγγένεια με το ναζιστικό ιδεώδες περί εθνικιστικής λαϊκής τέχνης˙ όμως ποτέ δεν δημοσιεύτηκε στο Das Wort. Ένα άλλο θεωρητικό άρθρο, με θέμα τον ελεύθερο στίχο, που αντιτίθεται στην επίσημη γραμμή μόνο με υπονοούμενα (ο Μπέχερ και οι όμοιοί του είχαν ξαναγυρίσει στις παραδοσιακές ρίμες φτιάχνοντας ψευτοδημοτικά τραγούδια για το Κόμμα), πραγματικά, δημοσιεύτηκε στο τεύχος Μαρτίου του 1939. Όμως αυτό ήταν το τελευταίο τεύχος του περιοδικού. Μετά την εξαφάνιση του Μιχαήλ Κολτσώφ (ήταν ο προστάτης του περιοδικού στα ανώτερα κλιμάκια του Σοβιετικού Κόμματος) και τις προετοιμασίες από τον Στάλιν και τον Μολότωφ για το σύμφωνο με τον Χίτλερ, μια αντιναζιστική πολιτιστική έκδοση αυτού του τύπου είχε καταντήσει πονοκέφαλος. Στις 31 Μαρτίου 1939 οι τρεις συντάκτες πληροφορήθηκαν κοφτά ότι το περιοδικό θα συγχωνεύονταν με το Internationale Literatur διότι η κατοχή της Πράγας είχε καταστήσει πολύ δύσκολη την διανομή του.

Ο Μπρεχτ, όπως μπορεί καλά να καταλάβει κανείς, εξαγριώθηκε. Ένα πλήθος εργασιών του είχαν γίνει αποδεκτές για μελλοντικά τεύχη (μεταξύ αυτών η δημοσίευση σε συνέχειες μιας μετάφρασης των απομνημονευμάτων του διάσημου Δανού σοσιαλιστή συγγραφέα Μάρτιν Άντερσεν Νέξοου, για την οποία είχε συνεργαστεί με την Μάργκαρετ Στεφίν σαν μια βιοποριστική δουλειά). Πίστεψε ότι αυτές οι εργασίες του θα έπρεπε να πληρωθούν, ειδικά τώρα που το Internationale Literatur είχε επίσημα συγχωνευθεί με το Das Wort και είχε γίνει φυσικός κληρονόμος και διάδοχός του. Όμως, η πληρωμή που έλαβε αφορούσε μόνον ό,τι είχε ακριβώς τυπωθεί στο τελευταίο τεύχος του αποθανόντος περιοδικού. Στις 25 Ιουλίου 1939 ο Μπρεχτ έγραψε στον Έρπενμπεκ από την Σουηδία (όπου είχε μετακομίσει): «Ο λογαριασμός σου για τις εργασίες μου στο 3ο τεύχος του Das Wort… με αφήνει κατάπληκτο: 180 κορώνες! Αρχικά είχε ειπωθεί ότι αποδεκτή (και παραγγελθείσα) εργασία θα πληρώνονταν οπωσδήποτε, και, αν ήταν δυνατόν, θα δημοσιευόταν. Όσον αφορά την δημοσίευση των απομνημονευμάτων του Νέξοου, θα πρέπει να αποφασίσει γι’ αυτό το Internationale Literatur. Φυσικά, το βλέπω πως θά ‘ταν δύσκολο για ένα περιοδικό να δημοσιεύσει αρκετές μακρές επικές εργασίες σε συνέχειες. Αλλά το να πληρωθούμε (και ενδεχομένως και ο Νέξοου;) όχι ολόκληρη την εργασία αλλά μόνο τις λίγες εισαγωγικές σελίδες και μ’ αυτό να θέλουν ν’ απαλλαγούν από κάθε υποχρέωση απέναντί μας, είναι η πιο μικροπρεπής μεταχείρηση που έχω αντιμετωπίσει από κάθε άλλο περιοδικό μέσα σε δεκαπέντε χρόνια δραστηριότητας ως συγγραφέας. Γνωρίζεις κάτω από πόσο δύσκολες συνθήκες εργαζόμαστε προς το παρόν στο εξωτερικό και δεν μπορώ να πιστέψω ότι έχεις κατάλληλα ενημερώσει τους αρμόδιους• διότι μου φαίνεται μάλλον αδύνατον ότι κάποιο επίσημο σώμα στην Σοβιετική Ένωση θα μπορούσε να είχε ενεργήσει μ’ αυτόν τον τρόπο σε ένα θέμα πολιτιστικής τακτικής αν είχε πληροφορηθεί σωστά. Είναι πραγματικά απαραίτητο να δοθεί συνέχεια στον αγενή και προκλητικό τόπο με τον οποίο οι συντάκτες “πληροφορήθηκαν” την διάλυση του περιοδικού (και ο Φόυχτβάνγκερ μου έγραψε ένα πολύ αγανακτισμένο γράμμα γι’ αυτό) με αυτήν την μικροπρεπή και ανάξια τακτοποίηση της οικονομικής πλευράς των πραγμάτων; Έχεις απόλυτο καθήκον να πληροφορήσεις τους υπεύθυνους συντρόφους γι’ αυτό, σοβαρά. (Τους είπες ποτέ ότι τα απομνημονεύματα είχαν γίνει αποδεκτά από το Das Wort;) Δεν θα ρωτήσω το γιατί έλαβα τόσο πολύ μικρότερη αμοιβή για τις τελευταίες εργασίες μου απ’ ότι για τις προηγούμενες• όμως ακόμη και η απόδοση των εξόδων μου για ταχυδρομικά, δακτυλογράφηση κ.λπ. που λάμβανα κάθε χρόνο φαίνεται πως δεν θα γίνει ποτέ. Ούτε και αυτό δεν το θεώρησες άξιο να αναφερθεί…»






James Nellson: Στo Λαβύρινθο τoυ Μπόρχες
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία

Εποπτεία, τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985. Μετάφραση: Γ.Λ. Αστού. “Ο Δον Κιχώτης” “, μου είπε ο Μενάρ, “ήταν πάνω από όλα ένα διασκεδαστικό βιβλίο...


Ronald Hayman: Ο ανέστιος Κάφκα
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία

Εποπτεία, τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985.  Μετάφραση: Δ. Αντωνοπούλου – Γ. Σταμάτη. 4 Ιουνίου, Βερολίνο Προσπάθησα να αντισταθώ στην ιδέα ότι γράφοντας μια βιογραφία...


Martin Esslin: O Μπέρτολτ Μπρεχτ στην εξορία
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία

Οι κραυγές χαράς τόσο ονοματοποιητικά εκφρασμένες στην αρχή του γράμματος, αφορούσαν λοιπόν, το ξεσκέπασμα του ρόλου του Μπρεχτ ως του υποκινητή της εκστρατείας κατά της...


Christian Audejean: Πικάσσο, Απουσία και παρουσία
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Τέχνες
Christian Audejean: Πικάσσο, Απουσία και παρουσία

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 107, Δεκέμβριος 1985.  L’ Esprit, Janvier 1982, Absence et présence.  Μετάφραση: Γερ. Κορακιανίτης Ο ΠΑΜΠΛΟ ΡΟΥΙΧ ΠΙΚΑΣΣΟ γεννήθηκε στις 25 Οκτωβρίου του 1881...


Jean-Marie Domenac: Ο Μαρξ του Αλτουσέρ
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Κοινωνία
Jean-Marie Domenac: Ο Μαρξ του Αλτουσέρ

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 105, Οκτώβριος 1985.  Από το Le Sauvage et l’ ordinateur, Édition du Seuil.  Μετάφραση Γερ. Κορακιανίτης O ΑΛΤΟΥΣΕΡ έχει την φήμη ότι είναι...


Umberto Eco: Πώς έγραψα «Το όνομα του Ρόδου»
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία
Umberto Eco: Πώς έγραψα «Το όνομα του Ρόδου»

Εποπτεία,  τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985. Μετάφραση: Ζηνοβία Δρακοπούλου Ο τίτλος και η σημασία Από τότε που εκδόθηκε Το Ό­νομα του Ρόδου πήρα πολλές επιστολές...