Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 | Αρχείο | Φιλοσοφία - 28 Ιανουαρίου 2013 06:35 πμ

Ronald Hayman: Ο ανέστιος Κάφκα



Διερωτώμαι πόσο καλύτερα νιώθει αυτή στην Πράγα τώρα απ’ ότι εκείνος τότε. Της δόθηκε μια ευκαιρία να εγκατασταθεί στο Λονδίνο, έμεινε τρεις μέρες εκεί με τα παιδιά της αλλά ήθελαν να γυρίσουν σπίτι. Τους έλειπε ο σκύλος τους και είχαν αφήσει τις τεφροδόχους με την τέφρα του πατέρα και του αδελφού τους. Τώρα πια ποτέ δεν θα ξεφύγει.

Μιλά για τις ανακρίβειες στην βιογραφία του Κάφκα από τον Μαξ Μπροντ. Οι χρονολογήσεις του ήσαν λανθασμένες. «Όμως όλοι αγάπησαν τον Μπροντ. Ήταν τόσο καλός. Έχετε σκοπό να συναντήσετε την Έσθερ Χόφε; Είχε ολοκληρωτικά παραδοθεί σ’ αυτήν —‘Μάξι, δεν θα βγούμε απόψε. Μάξι, δεν σου χρειάζεται αυτό το ποσό’…» Η φιλία του Μπρόντ με τον Κάφκα κρύωσε προς το τέλος. Ο Μάξ ζήλευε τον Ρόμπερτ Κλόπστοκ, γιατί ήταν γιατρός και γι’αυτό πιο ικανός να βοηθήσει τον Κάφκα. Η οικογένεια επίσης ήταν καχύποπτη με τον Κλόπστοκ διοτι ήταν Ούγγρος και γι’αυτό πιθανώς να έγραφε λάθος φάρμακα.

Επίσης, δεν ενέκριναν την Ντόρα Ντύμαντ, επειδή ήταν από την Ανατολική Ευρώπη. Δεν θα ήξερε τι φαγητά να του μαγειρεύει˙τα δικά της θα ήταν βαριά. Και οπωσδήποτε δεν θα έπρεπε να ζουν μαζί, εφ’ όσον δεν ήσαν παντρεμένοι.

Πριν φύγω ρωτώ την Βέρα αν υπάρχει τίποτα που δεν βρίσκει στην Πράγα, για να της το στείλω.

«Ελευθερία».

8 Ιουνίου

Έχοντας δει τόσες πολλές ασπρόμαυρες φωτογραφίες της Πράγας κατά την εποχή του Κάφκα, δεν ήμουν προετοιμασμένος ότι οι δρόμοι και τα κτίρια θα ήταν γεμάτα χρώμα. Όμως δεν περίμενα τους ανθρώπους να είναι τόσο σκυθρωποί. Τα πρόσωπα είναι χωρίς ζωντάνια, ηττημένα, ταπεινωμένα. Ακόμη και τα παιδιά περιφέρονται στους δρόμους σαν να θέλουν να μη γίνουν αντιληπτά. Τα προπολεμικά ξενοδοχεία είναι ετοιμόρροπα, σκονισμένα, νεκρά: Το κρατικό γραφείο ταξιδιών, Cedok, διοχετεύει όλο το τουριστικό εμπόρευμα στα “Interhotels”. Τα μαγαζιά —ακόμη και στους πολυσύχναστους δρόμους —επιδεικνύουν απωθητικές γυάλες με λουκάνικα και φασόλια. Η βιτρίνα στα πιο πολυτελή καταστήματα που έχω δει αποτελείται από πλυντήρια και ψυγεία στοιβαγμένα μαζί με εξίσου μη εντυπωσιακά τρόφιμα.

Συνάντηση με τον Φραντισέκ Κ., τώρα συνταξιούχο, πρώην υπάλληλο σε ένα λογοτεχνικό ινστιτούτο. Είναι 53, αλλά φαίνεται μεγαλύτερος και πολύ αδύναμος. Σαφώς νευρικός επειδή μιλάμε στο ξενοδοχείο, προτείνει έναν περίπατο. Πη-γαίνουμε με το αυτοκίνητο στην παλιά πόλη και περπατάμε εκεί. Θυμάται την προπολεμική Πράγα πολύ περισσότερο καθαρή.

Αφιέρωσε χρόνια σ’ ένα βιβλίο για τον Κάφκα, το οποίο δεν του επιτρέπεται να δημοσιεύσει. Το μόνο βιβλίο του που πωλείται στην Πράγα προέρχεται από την Ανατολική Γερμανία και τα βιβλία του Κάφκα δεν διατίθενται στις βιβλιοθήκες.

Η θεωρία του Φραντισέκ είναι ότι « Η Δίκη» έχει τις ρίζες της σε μια δίκη που διάβασε ο Κάφκα στις εφημερίδες. Μου λέει ότι όταν ο Κάφκα έγραφε στα τσέχικα —γράμματα στο αφεντικό του, για παράδειγμα— δεν έκανε καθόλου λάθη. Λέει ότι κανείς δεν είναι σίγουρος ποιο σπίτι νοίκιασε η Ότλα στην Αλχιμιστενγκάσεν. Και η πλάκα; «Είναι φτιαγμένη για τους τουρίστες»…

9 Ιουνίου

Ο Γίρι, Σ., ένας δάσκαλος, λέει ότι ο πύργος ήταν άδειος όταν ζούσε ο Κάφκα.

Πολύ πεσιμιστής για το μέλλον, νομίζει ότι τα καθημερινά γεγονότα στην Πράγα είναι περισσότερο καφκικά τώρα παρά ποτέ. Για παράδειγμα, ένα μέρος κάποιου δρόμου είχε κλεισθεί λίγο καιρό πριν, κι ένας φράχτης από αυλακωτή λαμαρίνα είχε τοποθετηθεί στη μέση. Δεν έγινε τίποτε άλλο. Οι πολίτες της Πράγας αργούν να διαμαρτυρηθούν, αλλά τελικά ρώτησαν πότε θα τελείωνε το έργο. Το υπουργείο δημοσίων έργων είχε τώρα ένα καινούργιο διευθυντή ο οποίος δεν μπορούσε να βρει καμιά πληροφορία στους φακέλλους του προκατόχου του για ποιον λόγο είχε τοποθετηθεί ο φράχτης, ποιοι ήσαν οι εργάτες ή τι έργο χρειαζόταν να γίνει. Λίγες εβδομάδες αργότερα ο φράχτης είχε αποσυρθεί.

10 Ιουνίου

Νιώθω ανακούφιση που διέσχισα τα σύνορα. Είναι καλά να βλέπεις ανθρώπους να διασκεδάζουν.

Η Πράγα συγκριτικά φαίνεται άχαρη και επαρχιώτικη. Στο κλειστό και χωρίς αυτοκίνητα Κορτνερστράσσε Αμερικανοί και Αυστριακοί τραγουδούν με κιθάρες ή ακορντεόν ή φλάουτα. Πλήθη τους περικυκλώνουν. Γλυκά, καφές˙ ζευγάρια σεργιανίζουν αγκαζέ. Μοναχικά κορίτσια κοιτάζουν σκυθρωπά στα μαγαζιά γυναικείων ενδυμάτων, ενώ ονειρεύονται τον άνδρα που θα τους αγόραζε ό,τι χρειάζονται για ν’ αλλάξει την ζωή τους. Γερμανοί και Αμερικανοί τουρίστες προσπαθούν να εντυπωσιάσουν οι μεν τους δε μιλώντας δυνατά. Άξεστο, χυδαίο, υλιστικό; Ναι. Κομψό; Που και που. Όμως, τουλάχιστον οι άνθρωποι διασκεδάζουν.






James Nellson: Στo Λαβύρινθο τoυ Μπόρχες
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία

Εποπτεία, τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985. Μετάφραση: Γ.Λ. Αστού. “Ο Δον Κιχώτης” “, μου είπε ο Μενάρ, “ήταν πάνω από όλα ένα διασκεδαστικό βιβλίο...


Ronald Hayman: Ο ανέστιος Κάφκα
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία

Εποπτεία, τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985.  Μετάφραση: Δ. Αντωνοπούλου – Γ. Σταμάτη. 4 Ιουνίου, Βερολίνο Προσπάθησα να αντισταθώ στην ιδέα ότι γράφοντας μια βιογραφία...


Martin Esslin: O Μπέρτολτ Μπρεχτ στην εξορία
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία

Εποπτεία, τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985.  Μετάφραση: Δ. Αντωνοπούλου – Γ. Σταμάτη. H ΕΞΟΔΟΣ των Γερμανών διανοουμένων από το Ράϊχ μετά την άνοδο του...


Christian Audejean: Πικάσσο, Απουσία και παρουσία
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Τέχνες
Christian Audejean: Πικάσσο, Απουσία και παρουσία

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 107, Δεκέμβριος 1985.  L’ Esprit, Janvier 1982, Absence et présence.  Μετάφραση: Γερ. Κορακιανίτης Ο ΠΑΜΠΛΟ ΡΟΥΙΧ ΠΙΚΑΣΣΟ γεννήθηκε στις 25 Οκτωβρίου του 1881...


Jean-Marie Domenac: Ο Μαρξ του Αλτουσέρ
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Κοινωνία
Jean-Marie Domenac: Ο Μαρξ του Αλτουσέρ

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 105, Οκτώβριος 1985.  Από το Le Sauvage et l’ ordinateur, Édition du Seuil.  Μετάφραση Γερ. Κορακιανίτης O ΑΛΤΟΥΣΕΡ έχει την φήμη ότι είναι...


Umberto Eco: Πώς έγραψα «Το όνομα του Ρόδου»
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία
Umberto Eco: Πώς έγραψα «Το όνομα του Ρόδου»

Εποπτεία,  τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985. Μετάφραση: Ζηνοβία Δρακοπούλου Ο τίτλος και η σημασία Από τότε που εκδόθηκε Το Ό­νομα του Ρόδου πήρα πολλές επιστολές...