Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 | Αρχείο | Φιλοσοφία - 28 Ιανουαρίου 2013 06:35 πμ

Ronald Hayman: Ο ανέστιος Κάφκα



Ο πατέρας του του δημιουργούσε το αίσθημα ότι δικαζόταν συνεχώς. Ο Κάφκα και η Ότλα αποσύρονταν στο μπάνιο μαζί. «Ειλικρινά δεν βρισκόμαστε για να συνωμοτήσουμε εναντίον σου αλλά για να συζητήσουμε, με πλήρη εμπιστοσύνη, αστειευόμενοι, σοβαρά, με αγάπη, αντίσταση, θυμό, αποστροφή, αφοσίωση, αισθήματα ενοχής, με όλες τις συναισθηματικές και πνευματικές πηγές μας, να συζητήσουμε αυτή την τρομερή δίκη που διεξάγεται μεταξύ μας, να την συζητήσουμε από όλες τις πλευρές της, αυτήν την δίκη κατά την οποία εσύ πάντοτε διεκδικείς τη θέση του δικαστή».

Η ποινή που απονεμήθηκε στον Τζόζεφ Κ. αντηχεί την ποινή που απονεμήθηκε στην «Κρίση» και την εκτέλεση του γιου – ζωυφίου όταν ο επιθετικός πατέρας του τον τραυματίζει πετώντας του μήλα. Και κοντά στο τέλος του γράμματος του Κάφκα στον πατέρα του, ο γιος φαντάζεται πως ο πατέρας μπορούσε να αποκρούσει, την κατηγορία εναντίον του. «Είναι γεγονός», λέει, «πως αποφάσισες ότι δεν θέλεις να κάνεις τίποτε αλλά να ζήσεις σε βάρος μου.» Ο Φραντς Κάφκα, χρησιμοποιώντας τον πατέρα του σαν φερέφωνο, κατηγορεί τον εαυτό του για «απομύζηση της πηγής ενεργείας σου από ένα άλλο σώμα. Είσαι ανίκανος να ζήσεις αλλά για να προσφέρεις στον εαυτό σου μια καθαρή και εύκολη συνείδηση, θέλεις να αποδείξεις ότι σου πήρα όλη την ικανότητα για ζωή». Μόνο με το να βάζει αυτά τα λόγια στο στόμα του πατέρα του μπορεί να καταφέρει να κατηγορήσει τον εαυτό του ότι είναι παράσιτο. Όμως ποιος πραγματικά έπινε το αίμα ποιου; Μια συνεχώς γκρινιάρα μητέρα ή σύζυγος αντλεί κάτι από το θύμα της. Αντλεί ενέργεια, υπονομεύει τον αυτοσεβασμό, το αίσθημα αυτάρκειας, την ικανότητα να εμπιστεύεται κανείς την κρίση του. Αλλά ένας συνεχώς γκρινιάρης πατέρας; Όμως ο Κάφκα ποτέ δεν κοιτάζει αρκετά κατάματα το ερώτημα: «Αν σκεφθείς τον εαυτό σου σαν παράσιτο, αν νιώσεις ότι έχεις ανάγκη να ρουφήξεις το ζωοποιό αίμα σου από ένα άλλο σώμα, ποιος δημιούργησε αυτή την ανάγκη ρουφώντας το δικό σου αίμα;…».

25 Ιουνίου

Τηλεφωνώ στην φράου Χόφε από το ξενοδοχείο. Όχι, δεν μπορεί να με δει αύριο: έχει ραντεβού με τον οδοντογιατρό της, θεραπεία ρίζας, πολύ οδυνηρή και εξαντλητική. Όμως θα προσπαθήσει να με βοηθήσει για το βιβλίο μου με θέμα την τσέχικη λογοτεχνία στα γερμανικά. Της υπενθυμίζω ότι γράφω μια βιογραφία του Κάφκα. Δεν της είχα γράψει για ένα βιβλίο που θα λεγόταν «50 Χρόνια Τσέχικης Λο-γοτεχνίας στα Γερμανικά»; Όχι. Με μπέρδευε με κάποιον άλλον; «Έχουν γίνει ένα σωρό βιβλία για τον Κάφκα». Το δικό μου είναι μια βιογραφία, της λέω. Δεν γνωρίζω ότι ο Μαρξ Μπροντ έχει κιόλας γράψει μια βιογραφία; Την διαβεβαιώνω πως την έχω διαβάσει. Ίσως θα μπορούσε να με δει μεθαύριο το πρωί. Μου λέει να της τηλεφωνήσω στις 9 π.μ. αύριο.

Σ’ ένα πάρτυ γνωρίζω την Ζιπόρα Ρούμπιν, μια ζωγράφο γύρω στα 60 που γνώριζε τον Μπρόντ. Δεν ήταν καθόλου φιλικός προς τον Κάφκα, λέει. Μάλλον δεσποτικός. Δεν έλεγε τίποτ’ άλλο εκτός από: «Ναι, παιδί μου, έχεις μάλλον δίκιο εκεί».

27 7ουνίου

Είναι άραγε μιά καταδικασμένη χώρα; Ένας Εβραίος καθηγητής είπε κάποτε στον Σαούλ Μπέλλοου ότι θα ήταν ειρωνεία αν αποδεικνυόταν ότι οι Εβραίοι συγκεντρώθηκαν σε μια χώρα για ένα δεύτερο ολοκαύτωμα.

Προσπαθώ να αντισταθώ στο παράλογο αίσθημα ότι ο Κάφκα με έφερε εδώ. Παραπονέθηκα ότι ο Μπρόντ τον παρεξήγησε και κάποτε είχε σκοπό να γράψει την αυτοβιογραφία του˙ αλλά μπορώ να φανταστώ το ακαταμάχητο μίγμα γοητείας και αμηχανίας στον τρόπο που θα απότρεπε οποιονδήποτε να γράψει για την ζωή του. Όχι πως η φράου Χόφε είναι οπωσδήποτε η αντιπρόσωπός του. Αν αναβάλει το ραντεβού, λέγοντας λεπτομέρειες για την θεραπεία, τον οδοντογιατρό, το αναισθητικό, ίσως σημαίνει ότι αντιστέκεται σε κάθε προσπάθεια μου να εισβάλλω στα χειρόγραφά της, μη θέλοντας να μάθει κανείς πόσο λιγότερα έχει από όσα της άφησε ο Μπρόντ. Κάποτε βρήκε τον μπελά της όταν προσπάθησε να βγάλη υλικό από το Ισραήλ, και δεν υπάρχει τρόπος να εξακριβώσεις τι χειρόγραφα και σχέδια πούλησε σε ιδιώτες συλλέκτες. Ξέρω πως έχει υλικό που χρειάζομαι να δω: προφανώς πρέπει να αναζητήσω όλα τα βιογραφικά γεγονότα που μπορώ. Όμως γιατί αυτή η γυναίκα είναι συνδεδεμένη σε μια αλυσίδα που οδηγεί πίσω στον Κάφκα; Ήταν μοιραίο γι’ αυτόν να χρειάζεται τον Μπροντ (ο Μπροντ ήταν για τον Κάφκα ό,τι ο Χάρντυ, λέει ο Βάλτερ Μπένζαμιν, για τον Λώρελ). Ήταν μοιραίο για τον Μπροντ να εγκατασταθεί στο Τελ Αβίβ, και αυτή δούλεψε μαζί του είκοσι έξι χρόνια. Αν παραδέχτηκε την αγάπη της και της άφησε όλα του τα χαρτιά, συμπεριλαμβανομένων και αυτών του Κάφκα, ο τρόπος ζωής της, ακόμη και δεκαέξι χρόνια μετά τον θάνατό του, πρέπει να λέει κάτι γι’ αυτόν και κάτι (πιθανώς όχι πολλά) για τον Κάφκα. Έτσι, είναι απογοητευτικό να βρίσκομαι εδώ 48 ώρες χωρίς να την έχω δει. Κολυμπώ σε μια παρα-λία όπου όλοι αγνοούν την πινακίδα «Απαγορεύεται το κολύμπι» και τεθωρακισμένα περιπολούν, με τους στρατιώτες να κρατούν πολυβόλα σε ετοιμότητα.






James Nellson: Στo Λαβύρινθο τoυ Μπόρχες
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία

Εποπτεία, τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985. Μετάφραση: Γ.Λ. Αστού. “Ο Δον Κιχώτης” “, μου είπε ο Μενάρ, “ήταν πάνω από όλα ένα διασκεδαστικό βιβλίο...


Ronald Hayman: Ο ανέστιος Κάφκα
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία

Ο πατέρας του του δημιουργούσε το αίσθημα ότι δικαζόταν συνεχώς. Ο Κάφκα και η Ότλα αποσύρονταν στο μπάνιο μαζί. «Ειλικρινά δεν βρισκόμαστε για να συνωμοτήσουμε...


Martin Esslin: O Μπέρτολτ Μπρεχτ στην εξορία
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία

Εποπτεία, τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985.  Μετάφραση: Δ. Αντωνοπούλου – Γ. Σταμάτη. H ΕΞΟΔΟΣ των Γερμανών διανοουμένων από το Ράϊχ μετά την άνοδο του...


Christian Audejean: Πικάσσο, Απουσία και παρουσία
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Τέχνες
Christian Audejean: Πικάσσο, Απουσία και παρουσία

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 107, Δεκέμβριος 1985.  L’ Esprit, Janvier 1982, Absence et présence.  Μετάφραση: Γερ. Κορακιανίτης Ο ΠΑΜΠΛΟ ΡΟΥΙΧ ΠΙΚΑΣΣΟ γεννήθηκε στις 25 Οκτωβρίου του 1881...


Jean-Marie Domenac: Ο Μαρξ του Αλτουσέρ
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Κοινωνία
Jean-Marie Domenac: Ο Μαρξ του Αλτουσέρ

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 105, Οκτώβριος 1985.  Από το Le Sauvage et l’ ordinateur, Édition du Seuil.  Μετάφραση Γερ. Κορακιανίτης O ΑΛΤΟΥΣΕΡ έχει την φήμη ότι είναι...


Umberto Eco: Πώς έγραψα «Το όνομα του Ρόδου»
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία
Umberto Eco: Πώς έγραψα «Το όνομα του Ρόδου»

Εποπτεία,  τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985. Μετάφραση: Ζηνοβία Δρακοπούλου Ο τίτλος και η σημασία Από τότε που εκδόθηκε Το Ό­νομα του Ρόδου πήρα πολλές επιστολές...