Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Παν. Δρακόπουλος - 11 Μαΐου 2011 15:24 μμ

Ταραντούλα, της Ελένης Λαδιά

Παρακολουθώ με προσοχή τα βήματα της Ελένης Λαδιά, επειδή πρόκειται για συγγραφέα που πάντοτε έχει να πει κάτι συγκεκριμένο. Η Λαδιά είναι τίμια με τον αναγνώστη: αφηγείται, δεν ακκίζεται.

Η Ελένη Λαδιά έχει ιδιαίτερη αγάπη στην αρχαιότητα. Την διαβάζει με τρυφερότητα και στοργή. Με κάθε της βιβλίο σχεδόν, μας ανοίγει την παλάμη και μας βάζει εκεί σαν λεπτότατο άνθος και εύρημα, μιαν ακόμη γοητευτική πτυχή του αρχαίου φαντασιακού. Να θυμίσω μόνον μερικά πρόσφατα έργα της: «Οι Έλληνες παίδες στην αρχαιότητα» είναι μια γοητευτική συμβολή στην ιστορία της παιδικής ηλικίας (εκδόσεις Gema), «Τα ψυχομαντεία και ο υποχθόνιος κόσμος των Ελλήνων» είναι ξενάγησή μας στις αντιλήψεις των αρχαίων Ελλήνων για τους νεκρούς και κυρίως για τις σχέσεις των πεθαμένων με τους ζωντανούς (εκδόσεις Gema), και το πολύ καλό «Θεών και ανθρώπων συναντήσεις» όπου παρουσιάζει τις σχέσεις των θεών με τους ζωντανούς (εκδόσεις της Εστίας). τρία βιβλία που θα συνιστούσα σε όποιον θάθελε να πλησιάσει τον αρχαίο κόσμο σαν άνθρωπος, κι όχι σαν τυχαίος τουρίστας. Δεν θάθελα νάμαι υπερβολικός: με κρατάει λίγο δεμένον το γεγονός ότι η συγγραφέας εμμένει σε παλιές αγάπες, και δεν παρακολουθεί τη νεώτερη έρευνα. Εν τούτοις, τα βιβλία της έχουν πάντοτε αυτό το χάρισμα: σε κάνουν να μοιράζεσαι τον ίδιον αέρα με τους αρχαίους, σε κάνουν να νιώθεις οδοιπόρος στο πλάϊ τους.

Η «Ταραντούλα» είναι μυθιστόρημα, δεν είναι αρχαιογνωστικό κείμενο. Αλλά κι εδώ έχουμε εκπλήξεις. Μέσα στο μυθιστόρημα αυτό ξετυλίγεται η ιστορία των Γνωστικών. Και μάλιστα, καλά θεμελιωμένη ιστορία. Χωρίς τη διάθεση της Κόκκινης Βασίλισσας (πρώτα αποκεφαλίζουμε κι έπειτα δικάζουμε). Η Λαδιά παρουσιάζει τους γνωστικούς ως ανθρώπους με ανησυχίες και αιτούμενα, που απλώς δεν μπόρεσαν να επικρατήσουν των αντιπάλων τους.

Στην «Ταραντούλα» η Λαδιά στήνει ένα μηχανισμό για να αφηγηθεί και ό,τι δηλώνεται ως προσωπική ιστορία όπως και ό,τι δηλώνεται ως κρυμένη ιστορία του γνωστικισμού. Για να το επιτύχει αυτό το αδιανόητο (μιαν αντικειμενική μελέτη μέσα σε μιαν υποκειμενική περιπέτεια) δεν καταφεύγει στο στυλ: το παραμέρισε — και γι αυτό το κατέκτησε.

Διαβάζοντας την «Ταραντούλα», εφ όσον γνωρίζεις το μυθιστορηματικό έργο της Λαδιά, βλέπεις ότι η συγγραφέας δεν φοβάται πια να έχει αβεβαιότητες, ψυχολογικά κενά, αντιφάσεις. Το αντίθετο, τα αφήνει όλα να λάμπουν σαν στάλες πάνω στον ιστό της αράχνης.

Βρίσκω πάρα πολύ καλή την εικόνα του διόροφου κτίσματος, με την οποία έδωσε αρχιτεκτονική στο εσωτερικό χάσμα .Το ερώτημα που μπαίνει στον αναγνώστη, είναι τί προσφέρει αυτή η συνύπαρξη, ο διόροφος (έστω) εγκέφαλος. Φαίνεται σαν να πρόκειται για δυό παράλληλες γραμμές, που δεν ενώνονται ποτέ. Πρέπει να πιάσει τον αναγνώστη μια ρέμβη πάνω στο κείμενο, για να δεί ότι οι γραμμές είναι δυό (η λογική και το συναίσθημα), αλλά δεν είναι μόνο δυό. Η λογική γραμμή γράφεται όχι από έναν προφεσόρο αλλά από έναν εραστή του σβυσμένου, της σκιάς, από ένα επιδέξιο αλιέα του μύθου μέσα στη λογική. Δεν είναι λοιπόν μία γραμμή, συνεπής στον εαυτό της. Η συναισθηματική γραμμή είναι κι αυτή περισσότερες από μιά. Η κάθε «ιστορία» (ο Ευμένης, η Στρατονίκη, και κάθε άλλος πρωταγωνιστής), είναι όστρακα που ο αρχαιολόγος-αναγνώστης μπορεί να τ΄ αφήσει ως έχουν αυτόνομα ή μπορεί να τα συνενώσει καταργώντας το αυτόνομο κι αναζητώντας μια γενική διέπουσα, κρυμένη κάπου στο μυθικό πρόσωπο της λογικής, στο λογικό πρόσωπο της ψυχής.

Και ναι, τελικά, η υφάντρα, η κρυμένη μέσα στα νήματα του κειμένου, η Ταραντούλα, μένει ο παρέχων τον κυρίαρχο ρυθμό του ανθρώπου, κυρίαρχο και των θεών βεβαίως.



Αγοραίος

Αγοραίος
ΕΚΛΟΓΕΣ   Οι εκλογές στην Ιταλία, τη Γερμανία, τις ΗΠΑ , την Ελλάδα και αλλού, συνιστούν σφαίρες κατά της δημοκρατίας. Τα βάζουμε με τους ηγέτες –...

Παν. Δρακόπουλος, Γιατί φιλοσοφία;
Κατηγορία: Παν. Δρακόπουλος / Σημειωματάριο / ΤΕΥΧΟΣ 1 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2017
Παν. Δρακόπουλος, Γιατί φιλοσοφία;

Εισαγωγικές παρατηρήσεις σε σεμινάριο, Βοστώνη 1995 Μερικά πράγματα θα πρέπει να τα ξεκαθαρίσουμε από την αρχή. Πρώτ΄απ΄ όλα, η φιλοσοφία δεν είναι επιστήμη. Τα πορίσματα...


Παν. Δρακόπουλος, Για την Αλίκη και πέραν αυτής
Κατηγορία: Παν. Δρακόπουλος / Σημειωματάριο / ΤΕΥΧΟΣ 1 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2017
Παν. Δρακόπουλος, Για την Αλίκη και πέραν αυτής

Γενικά, ο κόσμος λέει «κοίτα τη δουλειά σου και μην ανακατεύεσαι». «Αν κοίταζε ο καθένας τη δουλειά του», μούγκρισε η Δούκισσα, «ο κόσμος θα πήγαινε...


Παν. Δρακόπουλος, Οι μικρομέτοχοι
Κατηγορία: Κοινωνία / Παν. Δρακόπουλος

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία «Κάθε άνθρωπος έχει τα δικά του προβλήματα, αλλά τα προβλήματα έχουν πολλούς ανθρώπους το καθένα», μου έλεγε σεβαστός αγιορείτης. Κι εννοούσε ο...


Παν. Δρακόπουλος, Η καταγωγή του συμβόλου
Κατηγορία: Επιστήμες του Ανθρώπου / Παν. Δρακόπουλος

Δοκίμιο για τη γένεση του έναρθρου λόγου από: «Θεωρία της Γλώσσας», εκδόσεις IMAGO, Αθήνα 1982 Το ερώτημα για την καταγωγή του έναρθρου λόγου παραμένει ανοικτό...


Παν. Δρακόπουλος: Ιστορίες του Ξοσιπίλλι
Κατηγορία: Έτος 1, 1976, τεύχη 1-6 / Παν. Δρακόπουλος / Φιλοσοφία
Παν. Δρακόπουλος: Ιστορίες του Ξοσιπίλλι

Raphael Maya (ψευδώνυμο του Παναγιώτη Δρακόπουλου) __ Ιστορίες του Ξοσιπίλλι κ’ η μαριονέτα με τ’ όνομα «Θάνατος — Θάνατος» Πρώτη δημοσίευση στην Εποπτεία, τεύχος 4,...


Παν. Δρακόπουλος: Άλλοσε, άλλοτε
Κατηγορία: Έτος 1, 1976, τεύχη 1-6 / Παν. Δρακόπουλος / Φιλοσοφία

Από το πρώτο τεύχος της ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ, Απρίλιος 1976 Ημέρα πρώτη. Ήταν νύχτα και πεινούσε και κρύωνε. Το κορμί του ήταν σπασμένο και πεταγμένο πάνω στα...


Αριστοτέλους, Μετά τα φυσικά
Κατηγορία: Έτος 1, 1976, τεύχη 1-6 / Παν. Δρακόπουλος / Φιλοσοφία

ΤΩΝ ΜΕΤΑ ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ Α 980α22 983α24. Μεταφραστική πρόταση(1) Παν. Δρακόπουλος. Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, τεύχος 1, Ιούνιος 1976 980 a 22 Ολοι οι άνθρωποι έχουν έμφυτη...


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.