Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτος 9, 1984, τεύχη 86-96 | Αρχείο | Φιλοσοφία - 19 Φεβρουαρίου 2013 00:46 πμ

Denis de Rougemont: Kierkegaard και Άμλετ



Σε μια άλλη σελίδα του ιδίου κειμένου περιγράφει αυτό που θα ονομάζαμε ψυχολογία μιας κλήσης εν ασκήσει. Μιλάει για την απόλυτη μοναξιά του, παρουσιάζεται όχι μόνον χωρίς κανέναν έμπιστο, αλλά ολομόναχος μ’ ένα εγώ το οποίο δεν κατανοεί πια: «Μάταια θα επιχειρούσα ν’ αφηγηθώ τις ευκαιρίες που ο Θεός μ’ έκανε να αισθανθώ τη βοήθειά του. Ένα πράγμα μου συνέβαινε πολύ συχνά και το οποίο δεν μπορώ να εξηγήσω: όταν έκανα αυτό του οποίου μου ήταν αδύνατο να δώσω λόγο, μη σκοπεύοντας και να τον ζητήσω, όταν ακολουθούσα τις παρορμήσεις της φύσης μου, αυτό που έτσι είχε για μένα αξία αυστηρώς προσωπική, κρατώντας το σχεδόν τυχαία, αποκάλυπτα μια σημασία όλως διαφορετική και καθαρά ιδεατή, όταν κατόπιν αυτό εμφανιζόταν μέσα στο έργο μου˙ πολλά πράγματα που είχα κάμει ως δικαιούχος ιδιώτης βρίσκονταν να είναι εκείνα που όφειλα να κάμω ως συγγραφέας. Δεν κατόρθωνα να εννοήσω πως μικρά περιστατικά της ζωής μου κατά φαινόμενο όλως τυχαία με τη βοήθεια της φαντασίας μου έπαιρναν άμετρες αναλογίες, με προδιέθεταν επακριβώς• δεν καταλάβαινα, έπεφτα σε μελαγχολία, και το σοβαρότερο, προέκυπτε ακριβώς και επικαίρως η αναγκαία διάθεση για εργασία που μ’ απασχολούσε. Μ’ ένα νόημα, έχω παράγει όλο το έργο μου σαν να μην είχα τίποτε άλλο να κάμω παρά ν’ αντιγράφω καθημερινώς ορισμένα αποσπάσματα από ένα βιβλίο ήδη τυπωμένο».

Έτσι η κλήση οριοθετεί τους κινδύνους και κατασκευάζει βέλη από κάθε ξύλο, συχνά εν αγνοία μας. Αλλά, ό,τι προ πάντων λαμπρύνει αυτό το χωρίο είναι το ουσιαστικά παράδοξο κάθε κλήσης: ν’ ακολουθεί δρόμο τόσο αόρατο ωσάν να μη διακινδυνεύουμε προχωρώντας σ’ αυτόν. Αυτό «το φως πάνω στο μονοπάτι μου», για το οποίο μας μιλάει ένας ψαλμός του Δαυίδ, δεν φωτίζει μακριά μια οδό χαραγμένη από πριν: όχι, αυτή είναι μόνον μπροστά «στα πόδια μου», και μπορεί μόνον να δείξει ώστε να γίνει το πρώτο βήμα, και το μονοπάτι δημιουργείται από τα πέλματα που το πατούν. Εδώ η μόνη ανθρώπινη εμπειρία στην οποία μπορούμε να κλητεύσουμε κατ’ αναλογία μου φαίνεται ότι είναι η ποιητική εμπειρία, γιατί ο ποιητής, αυτός λιγότερο, δεν γνωρίζει και δεν θα γνωρίσει ποτέ εάν συνδυάζει ή όχι ένα ρυθμό πλανητικό, ή εάν τον δημιουργεί πιστεύοντας ότι θα τον ακολουθήσει. Το να προχωρήσει έτσι στη ζωή, αυτό πρακτικά σημαίνει να ζήσει μέσα στο απίθανο, να είναι πάντοτε έτοιμος ν’ αντιμετωπίσει το απίθανο.Εάν η αντικειμενική αβεβαιότητα είναι ο κύριος χαρακτήρας μιας πραγματικής κλήσης, η αποδοχή του απίθανου της είναι η αναγκαία συνέπεια. Ο Kierkegaard δεν επιμένει σ’ αυτή την τελευταία κατηγορία. «Αυτός που δεν παραιτείται από το πιθανό ποτέ δεν έρχεται σε σχέσεις με το Θεό». Εάν ο Αβραάμ δεν είχε αποδεχθεί το απίθανο, δεν θα προχωρούσε προς ένα τόπο του οποίου τίποτε δεν γνώριζε. Αλλά το να αποδεχθεί το απίθανο σημαίνει να παραιτηθεί όχι μόνο από τις συνήθεις προσόδους της επιτυχίας, αλλά και από κάθε δικαιολόγηση απέναντι στην κοινή γνώμη, και ακόμη, σ’ ορισμένες περιπτώσεις, να παραιτηθεί και από αυτή την ηθική. Αυτό σημαίνει να διατρέξει έναν απόλυτο κίνδυνο. Τι βοήθεια, ποια εμβλήματα, ποιες κατευθυντήριες αρχές θα μας προσφέρει λοιπόν ο Kierkegaard; Για να πούμε την αλήθεια, ο μόνος οδηγός που μας προσφέρει είναι ο πόνος, όταν γράφει αυτή τη βαρυσήμαντη φράση: «Δεν είναι ο δρόμος δύσκολος, αλλά το δύσκολο είναι ο δρόμος». Βλέπουμε εδώ ότι η ιδέα της κλήσης, στον Kierkegaard, αντιτίθεται διαμετρικά στην τρέχουσα ιδέα, γιατί, σύμφωνα μ’ αυτή την τελευταία, το ν’ ακολουθήσουμε την κλήση της, σημαίνει να προχωρήσουμε στο νόημα όπου η φύση μας ωθεί, στο νόημα των κλήσεών μας, των «ευκολιών» μας, ενώ ο Kierkegaard μας πρόσφερε τον πόνο όχι μόνον ως σήμα και εγγύηση της αληθινής οδού, αλλά, πιο ριζικά, ως την ίδια την οδό.






Γιώργος Η. Σαραντόγλου: H «τρέλλα» στo αρχαίο δράμα και η φαινομενολογική ψυχιατρική
Κατηγορία: Έτος 9, 1984, τεύχη 86-96 / Ψυχολογία
Γιώργος Η. Σαραντόγλου: H «τρέλλα» στo αρχαίο δράμα και η φαινομενολογική ψυχιατρική

H «τρέλλα» στo αρχαίο δράμα και η φαινομενολογική ψυχιατρική σαν μέθοδος αποκωδικοποίησης της ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 89, Απρίλιος 1984. EΔΩ και λίγα σχετικά χρόνια έχει γίνει...


Φώτης Καγγελάρης: Το Είναι και το Βλέμμα στην ψύχωση
Κατηγορία: Έτος 9, 1984, τεύχη 86-96 / Ψυχολογία
Φώτης Καγγελάρης: Το Είναι και το Βλέμμα στην ψύχωση

Το Είναι και το Βλέμμα στην ψύχωση (βλέπω άρα υπάρχω) ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 89, Απρίλιος 1984.  Μετάφραση από τα γαλλικά: Ντόρα Ζαγκούρογλου, Θόδωρος Παραδέλλης. ΚΑΤ ΑΡΧΑΣ,...


Denis de Rougemont: Kierkegaard και Άμλετ
Κατηγορία: Έτος 9, 1984, τεύχη 86-96 / Φιλοσοφία
Denis de Rougemont: Kierkegaard και Άμλετ

Kierkegaard και Άμλετ (Δύο Δανοί πρίγκηπες) ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 88, Μάρτιος 1984. Μετάφραση: Κ.Β. Μπουζέας. Η σταδιοδρομία του Soeren Kierkegaard εκτυλίχθηκε στη διάρκεια δώδεκα ετών σαν...


Kurt von Fritz: O «νους» του Αναξαγόρα
Κατηγορία: Έτος 9, 1984, τεύχη 86-96 / Φιλοσοφία
Kurt von Fritz: O «νους» του Αναξαγόρα

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 95, Νοέμβριος 1984. Μετάφραση: Δημήτρης Ηλιόπουλος. Όταν πριν από περίπου δεκαπέντε χρόνια εξέταζα, μέσα σε μια σειρά μελετών(1), την εξέλιξη της σημασίας της...


Παν. Δρακόπουλος, Ο Μύθος του Μύθου και η πραγματικότητα του
Κατηγορία: Επιστήμες του Ανθρώπου / Έτος 9, 1984, τεύχη 86-96 / Παν. Δρακόπουλος
Παν. Δρακόπουλος, Ο Μύθος του Μύθου και η πραγματικότητα του

Από την Εποπτεία, σε τρεις συνέχειες σε τεύχη του 1984. Αναδημοσιεύθηκε στο Παν. Δρακόπουλου, Κείμενα με Σπασμένη Ενότητα, εκδ. Κυρομάνος, Θεσσαλονίκη, 1995.   ΑΣ ΕΛΘΟΥΜΕ...