Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία


Παν. Δρακόπουλος, Η κρίση που ζούμε



Ο Σπυρίδων Τρικούπης, ο πρώτος Πρωθυπουργός του ελληνικού κράτους (στον οποίον μεταξύ άλλων χρωστούμε και τον Διονύσιο Σολωμό, αφού αυτός τον έπεισε να γράφει όχι ιταλικά αλλά ελληνικά, και μάλιστα στη δημοτική), γράφει σε επιστολή του προς τον Α. Μαυροκορδάτο (3 Ιουλίου 1824):

«Η πολιτική μας κατάστασις μου φαίνεται ένα παλιόρασον· όσο να μπαλώση το ένα μέρος ξεσχίζεται το άλλο. Μ’ όλον τούτο ημείς ό,τι θα κάμνωμεν, με μπαλώματα βέβαια θα το κάμωμεν […] Και όποιος φαντάζεται να κάμη άλλο τι εις την Ελλάδα παρά να μπαλώνη, είναι γελασμένος».

Ο Ροΐδης σχολιάζει την τρέχουσα πολιτική γλώσσα —που είναι ακόμα σήμερα τρέχουσα, σέρνοντας δεμένα στην ουρά της μερικά νέα τενεκέδια, χωρίς όμως νάχει χάσει κανένα από τα όσα επισήμανε ο βιτριολικώτερος της γραμματείας μας:

«Αι μεν προς τα γράμματα, την επιστήμην, την τέχνην και πάσαν εν γένει πνευματικήν απόλαυσιν σχετιζόμεναι λέξεις απομένουσιν ακόμη ασήμαντα φωνήματα, έρημα εννοίας κελύφη, ενώ άλλαι τινές, ως λ.χ. εγκάθετος, επιρροή, πολιτικός φίλος, επιτήδειος, εξοικονομώ, ρεύμα, μαυρίζω, καταπίεσις, όργια, εμπάθεια, συναλλαγή και αι όμοιαι έχουσιν ήδη ου μόνον ακριβή αλλά και ιδιάζουσαν νεοελληνικήν σημασίαν .»

Ο Τερτσέτης παραδίδει τούτον τον διδακτικότατο διάλογο μεταξύ Κολοκοτρώνη και Καποδίστρια:

«Είπε μίαν φοράν εις τον Κυβερνήτη: Μου εχάλασες την Ελλάδα. -Γιατί; του απεκρίθη εκείνος. -Γιατί έπρεπε να το κάμης πέντε φράγκικο και 15 να το αφήσεις τούρκικο, μετά 20 χρόνους να το κάμης 10 φράγκικο και να το αφήσεις 10 τούρκικο, και πάλιν μετά 20 να το κάμης 15 φράγκικο και να το αφήσης 5 τούρκικο, ώστε μετά 20 άλλους τόσους να γένη όλο φράγκικο».

Προλαβαίνοντας το 1992, ο τότε υπουργός Εξωτερικών Αλ. Ρ. Ραγκαβής γράφει στον πρέσβυ μας στο Λονδίνο το 1856:

«Οι Έλληνες δεν αγνοούν τι απαιτεί παρ’ αυτών σήμερον η Ευρώπη. Ηξεύρουσιν ότι η παρούσα ευπραγία των και αι ελπίδες του μέλλοντός των εξαρτώνται εκ της μετριοπαθούς και έμφρονος διαγωγής των, και εκ των προσπαθειών των όπως τάχιστα προβώσιν εις το στάδιον των υλικών βελτιώσεων».

Παρά ταύτα, ο Θ. Αφεντούλης γράφει το 1862:

«Πικρόν να το είπωμεν, αλλά πικρότερον είναι ακόμη το πράγμα καθ’ εαυτό, απωλέσαμεν την υπόληψιν της Ευρώπης.»

Όταν ο Χαρίλαος Τρικούπης δημοσίευσε το περίφημο άρθρο του «Τις πταίει;» κυκλοφόρησε φυλλάδιο με τίτλο «Και τις δεν πταίει;» Ο δε «Ασμοδαίος» έγραψε:

«Ακολουθών και ο Ασμοδαίος το ρεύμα του συρμού έκαμε τους εξής υπολογισμούς επί των ημετέρων πραγμάτων μετά την ανάγνωσιν του περιωνύμου Τις πταίει; , του κ. Τρικούπη.

Α’. Ότι διά του προς συζήτησιν του θέματος καταναλωθέντος εν Ελλάδι χαρτίου από των χρόνων του Κυβερνήτου ηδύναντο να τυλιχθώσιν όλα της Χίου και του Πόρου τα πορτοκάλια.

Β’. Ότι αν επρόκειτο πάντες οι πταίσαντες να κρεμασθώσι, τα δένδρα του ανακτορικού κήπου δεν ήθελον αρκέσει.

Γ’. Ότι, αν εις απλήν μαστίγωσιν κατεδικάζοντο οι πταίσται, έπρεπε να εκδαρώσιν εννεακόσιοι ογδοήκοντα τέσσαρες ιπποπόταμοι προς κατασκευήν του απαιτουμένου αριθμού μαστίγων».

Πέραν αυτών που βρήκα στο εξαιρετικό βιβλίο της Έλλης Σκοπετέα, θα προσθέσω και κάτι που είχα βρει όταν για κάποιο αφιέρωμα της «Εποπτείας» αναζητούσα απόψεις Ελλήνων πολιτικών για το μέλλον της χώρας μας στην Ευρώπη.

Από ομιλία του Α. Ρηγόπουλου στη Βουλή το 1886:

«Κλαίω εφ’ υμάς και επί τα τέκνα σας, ω στρατιωτικοί, οίτινες θα σύρετε τα ξίφη σας όχι πλέον υπέρ του Ελληνισμού, διότι αυτός δεν θα υπάρχει αλλ’ υπέρ των συμφερόντων των ξένων· κλαίω εφ’ υμάς και επί τα τέκνα σας, ω ναυτικοί, διότι θα χρησιμοποιήσητε την θαλασσινήν υμών ικανότητα υπέρ των ξένων ισχυρών, και θ’αποτελήτε τα πληρώματα των πλοίων των ως εις τον καιρόν των Βενετών· κλαίω επί σε, ω Ελληνικέ λαέ, διότι θα έλθη ημέρα καθ’ ην αι νέαι γενεαί δεν θα έχουν κανέν ιδανικόν, διότι ο Ελληνισμός εξέλιπε και καμμία έμπνευσις δεν θα υπάρχη ούτε εις την φιλολογίαν ούτε εις την πολιτικήν· κλαίω εφ’ υμάς ω γεωργοί, ω βιομήχανοι, ω έμποροι, διότι θα σας επιβάλλουν βαρείς δασμούς εις τα προϊόντα σας, διότι θα σας στέλλουν τα ιδικά των μηχανήματα και θα σας τα πωλούν ακριβά, διότι θα γίνετε μεσίται και όχι έμποροι, έως ου καταντήσει ο ελληνικός λαός είλως εργαζόμενος υπέρ των ξένων».






Laura Bohannan: Ο Άμλετ στη Ζούγκλα
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Φιλοσοφία

Έκθετος στην κριτική των ιθαγενών Τιβ Τι γίνεται όταν μια κοινωνική ανθρωπολόγος -πιστεύει στην παγκοσμιότητα της κουλτούρας και για ν’ αποδείξει την ορθότητα της πίστης...


T.S.Eliot: Οι ευθύνες του λογοτέχνη
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Φιλοσοφία

Μετάφραση: Γιώργος Σεφέρης, περ. Αγγλοελληνική Επιθεώρηση, Μάιος 1945, αναδημ. στο περ. Εποπτεία, Ὀκτώβριος 1993. Εμφάσεις από την Εποπτεία. ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΠΡΩΤΑ νὰ ὁρίσω μὲ ποιὰ...


Garry Wills: Όλιβερ, ή η πείνα των αισθημάτων
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Φιλοσοφία
Garry Wills: Όλιβερ, ή η πείνα των αισθημάτων

Garry Wills, “Love in the Lower Depths”, New York Review of Books, October 26, 1989. Μετάφραση: Ζηνοβία Δρακοπούλου, Εποπτεία, Οκτώβιος 1993. [εδώ δημοσιεύουμε χωρίς σημειώσεις...


Παν. Δρακόπουλος, Η κρίση που ζούμε
Κατηγορία: Έτη 1991 - 1994 / Παν. Δρακόπουλος / Φιλοσοφία
Παν. Δρακόπουλος, Η κρίση που ζούμε

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, Οκτώβριος 1991, με τίτλο Το άξιον συζητήσεως κώμα. Η ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ της νεοελληνικής κοινωνίας έχει ήδη αποκτήσει έναν όγκο, ίσως...