Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία


Παν. Δρακόπουλος, Ο Μύθος του Μύθου και η πραγματικότητα του



Τα του δράματος πρόσωπα

Αισχύλος: κατά το λεγόμενο Πάριο Μάρμαρο (στήλη που ένα της κομμάτι έφθασε το 1627 μ.Χ. στο Λονδίνο μέσω Σμύρνης και τ’ άλλο έμεινε στο νησί διότι ανεκαλύφθη το 1897 —δηλαδή όταν οι μεταφορές αρχαίων ευρημάτων είχαν κομμάτι δυσκολέψει— , επί της οποίας άγνωστο ποιος αποφάσισε να καταγράψει τα μεγάλα πολιτικά, στρατιωτικά, θρησκευτικά και καλλιτεχνικά γεγονότα απ’ την εποχή του Κέκροπος ως την εποχή όπου άρχων των Αθηναίων ήταν ο Διόγνητος και της Πάρου ο Αστυάναξ (δηλαδή από το 1581 ως το 264 π.Χ.), γεννήθηκε στην Ελευσίνα το 525, ήταν ευγενούς καταγωγής, σύχναζε σ’ όλα τα αξιόλογα καπηλειά της Αττικής· πολέμησε μαζί με τον αδελφό του Κυναίγειρο —που δάγκωσε (θέλουν οι λάτρεις του απολύτου, μα όχι: άρπαξε με το χέρι) το περσικό καράβι— στον Μαραθώνα και, κατά ατεκμηρίωτες πληροφο­ρίες, στη Σαλαμίνα, το Αρτεμίσιο, τις Πλαταιές· μυήθηκε στα Ελευσίνια Μυστήρια, κατηγορήθηκε ότι αποκάλυψε όσα δεν έπρεπε, δικάστηκε και αθωώθηκε διότι —κατά τον Αριστοτέλη— ισχυρίσθηκε πως δεν γνώριζε «ὅτι ἀπόρρητα ἦν τὰ μυστικά» (θά ‘θελαν, βέβαια κ’ οι δικαστές να τους δουλέψει, αλλιώς δεν θα κατάπιναν μια τόσο χοντρή μπλόφα εξήγησης!) έγραψε τραγωδίες, κωμωδίες, παιάνες, ελεγείες, επιγράμματα —μεταξύ τούτων το επίγραμμα για τον ίδιο του τον τάφο όπου παρακάμπτει αλαζονικώς το σύνολο της πνευματικής του δημιουργίας και θυμάται μόνο την Άρεως μεστή 16η Βοηδρομιώνος (21η Σεπτεμβρίου) του 491, μέρα του Μαραθώνος, μέρα της Ελλάδος, μέρα της Ελευθερίας· εισήγα­γε στο θέατρο και δεύτερο ηθοποιό επιτρέποντας, έτσι, την ύπαρξη σκηνικής δράσης· υπήρξε ο πρώτος φαντασμαγορικός σκηνοθέτης της ιστορίας: εισήγαγε τα εφφέ, τα κοστούμια, τα σκηνικά (αλλά ο Αριστοτέλης τα αποδίδει στον Σοφοκλή και ο Baldry σε κανέναν)· υπήρξε τόσο τολμηρός και αδιάφορος για τους κανόνες δημιουργός, ώστε σώφρων φιλόλογος παρατηρεί όχι χωρίς κάποια ανησυχία: «ο Αισχύλος είναι ικανός για όλα»· βραβεύθηκε το 484, ξανά το 472 για τους «Πέρσες» (βοηθώντας, έτσι, την προπαγάνδα του χορηγού του Περικλή), το 458 για την Ορέστεια —αλλά ηττήθη το 468 απ’ τον Σοφοκλή (τι ανεπανάληπτο κι αυτό: να συγκρούεσαι με τον Σοφοκλή κι όχι με χορτόσουπες!)· μετά από τόσους αγώνες και θριάμβους τα παρατάει όλα σύξυλα και πάει στη Σικελία. Oι ερμηνείες αυτής της μετακόμισης δίνουν και παίρνουν: τον γοήτευσε η λογοτεχνίζουσα αυλή του Ιέρωνος, πήρε κατάκαρδα την ήττα από τον Σοφοκλή, τον πείραξε που οι Αθηναίοι προτίμησαν το επίγραμμα του Σιμωνίδη για τους μαραθωνομά­χους, γκρεμίστηκε το ξύλινο θέατρο του Διονύσου κι έπαθε σοκ, πικράθηκε γιατί το κοινό δεν χειροκρότησε θερμά τις «Ευμενίδες» του, δεν θα μάθουμε ποτέ την αιτία —ιδού μερικά από τα σχόλια που δεν έχουν σταμάτημα αφ’ ότου άφησε την Αττική μέχρι της σήμερον και (γιατί όχι;) της αύριον· πέθανε στη Γέλα της Σικελίας το 456 από μια χελώνα που τούριξε στο φαλακρό του κεφάλι ένας αετός (οι αετοί έχουν δικό τους σύστημα να βγάζουν τις χελώνες απ’ το καβούκι τους και να τις τρώνε: τις αρπάζουν, τις σηκώνουν στα ύψη και τις ρίχνουν πάνω σε γυμνά βράχια· κάποιος αετός, πολύ μύωψ ή τα μάλα διορατικός, θεώρησε την αισχύλειο κεφαλή βράχο). Οι επιστή­μονες χαρακτήρισαν τα περί θανάτου από πτώση χελώνας ανέκδοτο, ένα ακόμη μύθευμα των δοξογράφων. Φαίνεται πως έχουν δίκιο, αν και λίγοι παιδαγωγοί είναι τόσο αποκαλυπτικοί των βαθύτερων προσλήψεων όσον οι δοξογράφοι τους οποίους η κριτική αντιμετωπίζει σαν μαθητές μοντεσσοριανού νηπιαγωγείου.






Noam Chomsky: Η σχέση γλώσσας και κόσμου
Κατηγορία: Επιστήμες του Ανθρώπου / Έτος 8, 1983, τεύχη 75-85
Noam Chomsky: Η σχέση γλώσσας και κόσμου

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 82, Σεπτέμβριος 1983. Συνέντευξη με τον B. Magee. Μετάφραση: Ζηνοβία Δρακοπούλου. O Noam Chomsky έχει επιτύχει μια διεθνή φήμη σε δύο προφανώς άσχετους...


Κορνήλιος Καστοριάδης: Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας
Κατηγορία: Βιβλιοθήκη / Επιστήμες του Ανθρώπου / Στο Πατάρι
Κορνήλιος Καστοριάδης: Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας

Πρόλογος του συγγραφέα στο “Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας”, Δεκέμβριος 1974, εκδ. Κέδρος. Αυτό το βιβλίο μπορεί να φανεί ανομοιόμορφο. Και είναι, από μια άποψη,...


Carl Jung: Η δεινή κατάσταση του ατόμου στη σύγχρονη κοινωνία
Κατηγορία: Βιβλιοθήκη / Επιστήμες του Ανθρώπου / Στο Πατάρι
Carl Jung: Η δεινή κατάσταση του ατόμου στη σύγχρονη κοινωνία

Από το “Ο Ανεξερεύνητος Εαυτός”, εκδόσεις Ιάμβλιχος, 1988. Τι επιφυλάσσει το μέλλον; Η ερώτηση αυτή απασχόλησε τον άνθρωπο από τα πανάρχαια χρόνια, αν και όχι...


Κορνήλιος Καστοριάδης: Η ελληνική σύλληψη του κόσμου (κεντρικές φαντασιακές σημασίες)
Κατηγορία: Βιβλιοθήκη / Επιστήμες του Ανθρώπου / Στο Πατάρι
Κορνήλιος Καστοριάδης: Η ελληνική σύλληψη του κόσμου (κεντρικές φαντασιακές σημασίες)

Απόσπασμα από το “Η αρχαία ελληνική δημοκρατία και η σημασία της για μας σήμερα” (διάλεξη στο Λεωνίδιο Αρκαδίας το καλοκαίρι του 1984), εκδ. Ύψιλον, 1999....


Παν. Δρακόπουλος, Η καταγωγή του συμβόλου
Κατηγορία: Επιστήμες του Ανθρώπου / Παν. Δρακόπουλος

Δοκίμιο για τη γένεση του έναρθρου λόγου από: “Θεωρία της Γλώσσας”, εκδόσεις IMAGO, Αθήνα 1982 Το ερώτημα για την καταγωγή του έναρθρου λόγου παραμένει ανοικτό...


Παν. Δρακόπουλος, Ο Μύθος του Μύθου και η πραγματικότητα του
Κατηγορία: Επιστήμες του Ανθρώπου / Έτος 9, 1984, τεύχη 86-96 / Παν. Δρακόπουλος
Παν. Δρακόπουλος, Ο Μύθος του Μύθου και η πραγματικότητα του

Τα του δράματος πρόσωπα Αισχύλος: κατά το λεγόμενο Πάριο Μάρμαρο (στήλη που ένα της κομμάτι έφθασε το 1627 μ.Χ. στο Λονδίνο μέσω Σμύρνης και τ’...