Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτος 4, 1979, τεύχη 30-41 | Αρχείο | Κοινωνία - 28 Ιουλίου 2011 06:56 πμ

Noam Chomsky: H επαναστατική σκέψη σήμερα


Λόγω του μεγάλου κύρους της ρωσικής επανάστασης, η πλευρά του μαρξισμού που χρησιμοποίησε ο Λένιν είναι αυτή που κυριαρχεί στους δυτικούς. Αυτό είναι μια πολύ ατυχής εξέλιξη, γιατί στο μαρξιστικό κίνημα υπάρχουν πιο φιλελεύθερες τάσεις.

Ο ευρωκομμουνισμός είναι ένας σταλινισμός

Ζ.Δ.: Εννοείτε τον λεγόμενο «Ευρωκομμουνισμό»;

ΤΣΟΜΣΚΥ: Όχι διόλου! Ο Ευρωκομμουνισμός είναι ατόφιος σταλινισμός. Πρέπει νάσαι αφελής για να μη βλέπεις τον σταλινισμό του Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος — για παράδειγμα. Τη φιλελεύθερη πλευρά του μαρξισμού δεν εκπροσωπούν οι σταλινικοί της δύσης, αλλ’ άνθρωποι όπως η Ρόζα Λούξενμπουργκ ως ένα σημείο, όπως ο Καρλ Κορς, ο Άντον Πάνικεκ και άλλοι, που έμειναν στο περιθώριο. Στον δυτικό σο­σιαλισμό αναπτύχθηκε μια εξαιρετικά καταστρεπτική διαδικασία, λόγω του κύρους της μπολσεβίκικης επανάστασης, που συνεχίζεται και σήμερα: δημιουργήθηκε ένα είδος εκ των έξω θεώρησης των σοσιαλιστικών προβλημάτων. Τα κομμουνιστικά κόμματα, έχουν στραφεί στην προσπάθεια να υπερασπισθούν τη μπολσεβίκικη επανάσταση, την κινέζικη επανάσταση, τη βιετναμική επανάσταση, την κουβανική επανάσταση κ.ο.κ. Να υπερασπι­σθούν απ’ την κριτική και να εξυμνήσουν. Αλλά, οπουδήποτε κι άν αυτά τα κινήματα συμβαίνουν, ελάχιστη σημασία έχουν για τη δυτική βιομηχανική κοινωνία!

Ο τρίτος κόσμος και μεις

Ζ.Δ.: Είναι ιδιαίτερης σημασίας το ότι σεις τα λέτε αυτά, εννοώ ένας άνθρωπος που κατηύθηνε τον εναντίον του βιετναμικού πολέμου αγώνα, και που συνεχίζετε να ηγείσθε του κινήματος για τη συμπαράσταση…

ΤΣΟΜΣΚΥ: (διακόπτει): Με συγχωρείτε. Έχει πολύ νόημα, πράγματι, να υποστηρίζει κανείς αυτά τα κινήματα· πρέπει κανείς να τα υπερασπίζεται από τις επιθέσεις που προκαλούν οι δυτικές δυνάμεις για να τα συντρίψουν. Έχει νόημα να τα υπερασπιζόμαστε αλλ’όχινα τα υψώνουμε σε πρότυπα, σαν να είχαν κάποια σημασία (νόημα) για τα κινήματα που μπορούν να γίνουν σε μιαν ανεπτυγμένη βιομηχανική κοι­νωνία, η οποία έχει εντελώς διαφορετικά προβλήματα ν’ αντιμετωπίσει, και η οποία έχει επιτεύγματα πολιτισμού και παιδείας που καμιά επανάσταση δεν επιτρέπεται να υποσκάψει!

Έτσι, η επικράτηση του λενινιστικού μαρξισμού, είναι απολύτως επικίνδυνη για τη δύση, με δύο πολύ δυσάρεστα στοιχεία: Πρώτον μεν, τείνει να υποσκάψει και να παραμε­ρίσει τη φιλελεύθερη σκέψη του μαρξισμού και την ευρωπαϊκή παιδεία. Δεύτερον δε, δη­μιουργεί μιαν ασφυκτική κατάσταση που αναγκάζει τα δυτικά επαναστατικά κινήματα να ταυτίζονται με τον μαρξισμό, αφιερώνοντας τον καλύτερο εαυτό τους στην υποστήριξη υποθέσεων που είναι αδύνατο να υποστηριχθούν, κι ακόμα, να υποστηρίζουν ολοκληρωτι­κές και καταπιεστικές απόψεις κινημάτων του τρίτου κόσμου. Το τελευταίο αυτό είναι μεν κατανοητό αλλά πολύ σοβαρό σφάλμα. Το σφάλμα αυτό προκαλείται από τη σύγχυση με­ταξύ του χρέους να υπερασπίζεται κανείς τις επαναστάσεις από τις εξωτερικές επεμβάσεις και της τάσης ν’ αντιγράφονται οι επαναστάσεις αυτές για την ίδρυση ενός σοσιαλισμού αδιανόητου και καταστροφικού για τη δυτική κοινωνία. Ο ίδιος ο Λένιν το κατάλαβε λίγο πολύ, και στο τέλος της ζωής του είχε την άποψη —που ο Μαρξ ήδη είχε εισηγηθεί— ότι, μια κοινωνική επανάσταση δεν μπορούσε να συμβεί στη Ρωσία. Αυτή η επανάσταση μπορούσε να γίνει μόνο σε ανεπτυγμένα κέντρα του καπιταλισμού όπου υπάρχουν οι κατάλληλες παραγωγικές σχέσεις και δυνάμεις. Έτσι, στη Ρωσία δεν δη­μιουργήθηκε ένας αληθινός σοσιαλισμός. Στα χέρια του Στάλιν μάλιστα, έγινε μια πρωτο­φανής φρικαλεότης με τάσεις απαίσιες και, νομίζω πως το ό,τι συνέβη εκεί άντικατοπτρίζει τόσο τις ρωσικές ιστορικές συνθήκες όσο και τα χαρακτηριστικά τηςιδεολογίας των ανθρώπων του κόμματος. Αυτό νομίζω πως είναι μια απάντηση στο ερώτημα τι σημαίνει και τι πρέπει να σημαίνει ο μαρξισμός για τη δύση.

Όσο για την ίδια τη μαρξιστική σκέψη, εννοώ την κοινωνική σκέψη του Μαρξ… Νομίζω ότι έδωσε μιαν έξοχη κριτική ανάλυση του καπιταλισμού — και αυτό έχει μια σημα­σία. Σίγουρα, ο καπιταλισμός σήμερα έχει δεχθεί διαδικασίες και αρχές που υπήρξαν αρχι­κά στον Μαρξ. Κι ακόμα, να σημειώσουμε ότι, αν διαβάσετε όλο το έργο του Μαρξ, θα βρείτε ελάχιστες παρατηρήσεις για τη μέλλουσα κοινωνία, εννοώ για μια πιο ελεύθερη κοινωνία. Επομένως, είναι πράγματι θέμα για ευρεία συζήτηση το προφανές σας ερώτη­μα, τι σημασία έχει για μας ο Μαρξ.

Η αναρχία είναι σημαντικότερη από το μαρξισμό

Ζ.Δ.: Αν μου επιτρέπετε, θα επιμείνω λίγο ακόμη σ’ αυτό το σημείο. Κάτω από την επίδραση της ρωσικής επανάστασης και της μυθολογίας περί αυτήν, η επαναστατική σκέψη είχε δεχθεί πλήρως την πολεμική του Μαρξ εναντίον των άλλων σχολών. Σήμερα, βλέπω ότι επανέρχον­ται πρόσωπα λησμονημένα. Βλέπω τους επαναστάτες να αναγνωρίζουν ως προγόνους τους επίσης, τον Προυντόν, τον Φουριέ, τον Σαιν Σιμόν κι άλλους. Βλέπω επίσης διαρκώς αυξα­νόμενη τη σημασία και συμβολή της αναρχίας. Ο ρόλος του Μαρξ στη σημερινή επαναστατι­κή Γραμματεία είναι σοβαρός αλλ’ όχι μοναδικός.




Αγοραίος

Αγοραίος
Μου έστειλαν φωτογραφίες με γενικό τίτλο «Palestinian kids after israeli bοmbs» και ήταν εκατοντάδες . Ζήτησα να μου σταλεί και το αντίθετο, «Israeli kids after Palestinian bombs» και μου εστάλησαν πάλι αραβόπουλα. Ανάμεσα...

Noam Chomsky: H επαναστατική σκέψη σήμερα
Κατηγορία: Έτος 4, 1979, τεύχη 30-41 / Κοινωνία
Noam Chomsky: H επαναστατική σκέψη σήμερα

Εποπτεία,  τεύχος 35, Ιούνιος 1979.  Συνομιλία με τη Ζηνοβία Δρακοπούλου (Μαγνητοφωνήθηκε στην Αθήνα στίς 28.5.79. Πριν την δημοσίευση ο καθηγητής Noam Chomsky ενέκρινε το χειρόγραφο...


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.