Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτος 4, 1979, τεύχη 30-41 | Αρχείο | Κοινωνία - 28 Ιουλίου 2011 06:56 πμ

Noam Chomsky: H επαναστατική σκέψη σήμερα


Για να δώσω ένα φανταχτερό παράδειγμα: έγραψα ένα άρθρο στο τέλος του πολέμου το 1975, στο οποίο ασκούσα κριτική στον φιλελεύθερο κι όχι στον συντηρητικό τύπο. Λοιπόν, ας δούμε ποια ήταν η ανάλυση του πολέμου απ’ τον φιλελεύθερο τύπο, τη New York Times, την Washington Post και τις άλλες εφημερίδες. Είπαν πως την τελευταία δε­καετία υπήρξε στις ΗΠΑ μια αγωνιώδης πάλη ανάμεσα σε «γεράκια» και «περιστερές» που χώρισε την κοινωνία στα δύο, πως το δίκαιο θα το απονείμει η ιστορία κ.λ.π. Είπαν ακό­μα πως τα «γεράκια» θα μπορούσαν νάχαν νικήσει αν αφήνονταν να δράσουν όπως ήθε­λαν, πως τα «περιστέρια» πίστευαν ότι μια νίκη των ΗΠΑ στο Βιετνάμ είναι αυταπάτη. Φυσικά, αυτά είναι μια τυπική ενέργεια της προπαγάνδας. Τοποθέτησαν οι μηχανισμοί δυο αντίθετες θέσεις, «γεράκια-περιστερές»…

Η προπαγάνδα πνίγει την ελευθερία

Ζ.Δ.: Με ονόματα τοτεμικά σύμβολα.

ΤΣΟΜΣΚΥ: Ακριβώς, και προσποιούντο ότι υπάρχει σκληρή διαμάχη. Αλλά και οι δύο θέσεις κι­νούνται εντός του αυτού πλαισίου και ασκούν θεμιτές επιδράσεις. Υπάρχει, φυσικά, και η τρίτη θέση, η φιλειρηνική. Αυτή λέει πως κι αν οι ΗΠΑ επιτύχουν να νικήσουν, δεν ση­μαίνει πως έχουν δίκιο. Οι Ρώσοι πέτυχαν στην Τσεχοσλοβακία, αλλ’ αυτό δεν σημαίνει πως έχουν δίκιο.

Ζ.Δ.: Τόσο το χειρότερο, μάλιστα. Είναι μεγαλύτερο κακό ο θρίαμβος του άδικου παρά ή αδυνα­μία του δίκαιου.

ΤΣΟΜΣΚΥ: Τo καταλαβαίνω πολύ καλά αυτό. Αυτή τη θέση τη δέχεται το φιλειρηνικό κίνημα, που σημαίνει εκατομμύρια Αμερικανοί. Η θέση του φιλελεύθερου τύπου δεν είναι απορριπτέα απλώς· είναι αδιανόητη ως βάση συζήτησης. Ο φιλελεύθερος τύπος, δημοσίευε όλες τις απόψεις, ακόμα και ακραίες θέσεις αλλά δεν δημοσίευσε ούτε μία επιστολή που έδειχνε ως πλαστή τη διαίρεση σε «γεράκια» και «περιστερές». Στο άρθρο μου εκείνο, υποστήριζα πως είναι λάθος να επιτίθεσαι σε μια χώρα ακόμα κι αν μπορείς να τα καταφέρεις να νι­κήσεις. Γνωρίζω επίσης ότι χιλιάδες άνθρωποι έγραψαν γράμματα και άρθρα με την ίδια θέση. Τόσο το δικό μου όσο και των άλλων έμειναν στο σκοτάδι. Δεν δημοσιεύθηκε τίπο­τε. Βλέπετε, η προπαγάνδα δέχεται συζήτηση μόνον αν κινείσαι μέσα στα πλαίσια που αυ­τή ορίζει. Η διαφωνία επιτρέπεται μόνον εντός του πλαισίου. Διότι όσο περισσότερο ανα­πτύσσεται διαφωνία μέσα στο πλαίσιο, τόσο το πλαίσιο εξυπηρετείται. Στην πραγματικό­τητα, οι προϋποθέσεις, οι νόμιμες προϋποθέσεις του προπαγανδιστικού συστήματος, δεν επιτρέπουν το ερώτημα.

Εάν δεν είσαι ενταγμένος μέσα στο πλαίσιο, εάν δεν υπηρετείς τις «αντιθέσεις» του πολέμου, τότε διώκεσαι, φιμώνεσαι, αγνοείσαι κ.λπ.

Η μπλόφα του Γουώτεργκαίητ

Ζ.Δ.: Ύπό το πρίσμα αυτό, και το Γουώτεργαίητ υπήρξε μια επιτυχημένη μπλόφα.

ΤΣΟΜΣΚΥ: Το Γουώτεργκαίητ προβάλλεται σαν ένα θαυμαστό παράδειγμα της ελευθερίας του τύπου, που απελευθερώνει την κοινωνία από τον φασισμό κ.λπ. Όλ’ αυτά είναι ανοησίες. Πρώτα απ’ όλα, η δίκη ήταν επιφανειακή. Τα πραγματικά εγκλήματα της διοίκησης δεν δικάστη­καν ποτέ. Στην πραγματικότητα, ο τύπος υπερασπίστηκε τα μεγάλα κέντρα εξουσίας. Έγι­νε ένα είδος επίθεσης για την ικανοποίηση των αναγνωστών —όπως παγίως συμβαίνει με τον τύπο.

Ζ.Δ.: Μπορούμε να πούμε ότι το Γουώτεργκαίητ βοήθησε το σύστημα; Νομίζω πως πρόσφερε ένα-δύο εξιλαστήρια θύματα για να εκτονωθεί ο κόσμος. Βρίσκω δηλαδή μιαν άμεση σχέση μεταξύ Γουώτεργκαίητ και έκρηξης του αμερικανικού κινήματος αμφισβήτησης. Θα θέλατε να μας πείτε τη γνώμη σας;

ΤΣΟΜΣΚΥ: Είναι αλήθεια ότι το «σκάνδαλο» αυτό βοήθησε τον καπιταλισμό ν’ ανασυντάξει τις δυνά­μεις του. Πραγματικά, μετά τον πόλεμο του Βιετνάμ, υπήρξε στις ΗΠΑ μια σοβαρή ιδεο­λογική κρίση. Εκατομμύρια ανθρώπων ξέφυγαν από τον έλεγχο του συστήματος, διατύ­πωναν ιδέες που δεν μπορούσαν να ελεγχθούν. Αμφισβητούσαν την αμερικανική ισχύ, την άσκηση της εξουσίας, αμφισβήτησαν ακόμα και τη νομιμότητα των αμερικανικών θε­σμών. Βέβαια, το κίνημα αυτό δεν έφθασε ποτέ στο σημείο να γίνει επανάσταση ούτε κάτι παρόμοιο· αλλά η αμφισβήτηση ήταν πολύ επικίνδυνη γιά τό σύστημα. Ήταν αναγκαίο να ξεπεραστεί η κρίση και η απειλή. Το Γουώτεργκαίητ βοήθησε όχι μόνο στην εκτόνωση αλλά και στην ανασυγκρότηση του συστήματος και της εσωτερικής ιδεολογίας του. Ο τύπος, παρουσίασε το θέμα ως εξής: «Δεν μπορούμε ν’ αρνηθούμε ότι στις ΗΠΑ έγιναν φοβερά πράγματα. Και στο Βιετνάμ επίσης έγιναν φοβερά πράγματα». Όπου λοιπόν, η «αντίσταση της δημοσιογραφίας εξαντλήθηκε στη διαπίστωση ότι «συνέβησαν». Αλλά ταυτόχρονα, οι δημοσιογράφοι απέκοψαν τα συμβάντα από τη δομή του συστήματος, τα απέδωσαν σε άτομα κι όχι σε θεσμούς. Έτσι η καταστροφή τούτη και το γεγονός κείνο ή­ταν αποτέλεσμα «της κακής πολιτικής του Νίξον» κι όχι θεσμικών παραγόντων. Το θέμα έγινε προσωπικό — φταίει ο Νίξον. Κι έτσι, το σύστημα εξαγνίστηκε πετώντας τον «βρώμικο» Νίξον. Οι δημοσιογράφοι καμάρωναν για τη νίκη τους. Η προπαγάνδα έπιασε.




Αγοραίος

Αγοραίος
ΒΑΛΚΑΝΙΚΑ Ελέχθη ότι με τη συμφωνία των Πρεσπών «οι ΗΠΑ κέρδισαν τα Βαλκάνια διώχνοντας τη Ρωσία», αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Ακόμη κι αν δεν...

Noam Chomsky: H επαναστατική σκέψη σήμερα
Κατηγορία: Έτος 4, 1979, τεύχη 30-41 / Κοινωνία
Noam Chomsky: H επαναστατική σκέψη σήμερα

Εποπτεία,  τεύχος 35, Ιούνιος 1979.  Συνομιλία με τη Ζηνοβία Δρακοπούλου (Μαγνητοφωνήθηκε στην Αθήνα στίς 28.5.79. Πριν την δημοσίευση ο καθηγητής Noam Chomsky ενέκρινε το χειρόγραφο...


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.