Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Αφιερώματα | Νέκυια - 3 Αυγούστου 2011 15:59 μμ

Πιέτρο Τσιτάτι: Ταξίδι στον Άδη



Το ακραίο πρόσωπο του ιερού είναι η Γοργώ, η οποία στέκει πλάι στον θρόνο της Περσεφόνης. Δεν είναι πια ένας χθόνιος δαίμονας ή ένα φάσμα όπως εκείνο που συ­νάντησε ο Ηρακλής, είναι ο «θάνατος που πετρώνει», όπως λέει ο Πίνδαρος, σκοτωμένη από τον Περσέα. Η Περσεφόνη διάλεξε με οξυδέρκεια τη σύμμαχό της, για­τί η Γοργώ φέρνει τον θάνατο μέσα στα μάτια της, το βλέμμα της σκοτώνει, μεταμορφώνοντας κάθε ανθρώπι­νη ύπαρξη σε πέτρα, σ’ έναν όγκο άλαλο και τυφλό, βυ­θισμένο στα σκοτάδια. Όπως και στην αρχή, ο Οδυσσέας περιτριγυρίζεται από τα ανώνυμα πλήθη των νεκρών και από το «παράξενο σκούξιμό» τους. Φοβάται ότι η Περσεφόνη θα του στείλει τη Γοργώ, φοβάται το βλέμμα που πετρώνει, τα μέλη που ξάφνου ή σιγά σιγά γίνονται πέ­τρα. Δεν έχει τρόπο να αμυνθεί, δεν έχει τον σκούφο (casco) που σε κάνει αόρατο ή το κάτοπτρο της Αθηνάς που βοήθησαν τον Περσέα. Αν η Γοργώ τον κοιτούσε, θα έμε­νε για πάντα φυλακισμένος του Άδη, σαν τους ίσκιους που φτεροκοπούν ολόγυρα του.(96)

Έτσι, ο Οδυσσέας γυρίζει στο καράβι του, διατάζει τους συντρόφους ν’ ανέβουν και να λύσουν τα σκοινιά. Μέσα στο σκοτάδι το πλοίο διατρέχει τον Ωκεανό κάνοντας κύ­κλο, φτάνει στη γη της Ανατολής και, προτού να έλθει η Αυγή, βρίσκεται κιόλας στο νησί της Κίρκης.

__________________________

Σημειώσεις

  1. Οδύσσεια, λ 226.
  2. Οδύσσεια, κ 501-502- Οδύσσεια, μ 21-22.
  3. Απολλόδωρος, Ι mitigreci…, II 123-124· Epitome I 24.
  4. Ο Ηρακλής στον Άδη: Οδύσσεια, λ 601-612, 626· Απολ­λόδωρος, Ι miti greci…, II 123-126.
  5. Οδύσσεια, λ 11-13· Οδύσσεια, μ 1-2· Rudhardt, Le thème de l’eau primordiale …, passim.
  6. Οδύσσεια, μ 62-65.
  7. Οδύσσεια, λ 14-19.
  8. Για τις λεύκες: Burkert, I Greci …, σ. 425. Για τις ιτιές: Οδύσσεια, κ 510· Plinio, Naturalis Historia, XVI 46, 110· Αιλια­νός, Historia animalium, IV 23· Rahner, Griechische Mythen …, σ. 245-254.
  9. Ιπποκράτης, De victus ratione (Περί διαίτης), 4, 92· Inscripriones Graecae II2 3661, II/III (2) 3661 (Peek αρ. 879)· Παύ­λος, Προς Κορινθίους 15, 36· Ευαγγέλιο του Ιωάννη, 12, 24.
  10. Οδύσσεια, δ 561-569.
  11. Οι ψυχές: Ιλιάδα, Ψ 65-68, 99-102· Οδύσσεια, κ 493-495, 521, 536· Οδύσσεια, λ 29, 43, 206-208, 213, 219-222, 393-394, 475-476, 602· Burkert, I Greci …, σ. 297-305, 399-419· Onians, Le origini …, σ. 84 κ.ε.· Jean-Pierre Vernant, Entre mythe e politique, Seuil 1996, σ. 388 κ.ε.
  12. Η φωνή: Οδύσσεια, λ 43, 633· Οδύσσεια, ω 5-9.
  13. Erwin Rohde, Psyche, Payot 1952, σ. 46· Οδύσσεια, λ 569-571.
  14. Reinhardt, Tradition …, σ. 92-112.

[…]

  1. Ιλιάδα, Υ 60, 64-65.
  2. Odissea III, σημ. στη λ 568-627.
  3. Οδύσσεια, μ 210-220.

[…]

  1. Ιλιάδα, Ψ 97-101· Virgilio, Eneide VI 700-702 (πρβλ. II 792-794)· Dante, Purgatorio II 76-81.

[…]

  1. Ευριπίδης, απ. 63 Nauck.
  2. Jean-Pierre Vernant, Mito e società nell’antica Grecia, Einaudi 1981, σ. 131 κ.ε.
  3. Οδύσσεια, λ 630-635- Πίνδαρος, Decima Pitica (Δέκατος Πυθιόνικος) 48· Jean-Pierre Vernant, L’individu, la mort, l’amour, Gallimard 1989, σ. 121 κ.ε.





Γιώργος Μυλωνάς: Από τον Πολύγνωτο στον Μπότσογλου
Κατηγορία: Νέκυια
Γιώργος Μυλωνάς: Από τον Πολύγνωτο στον Μπότσογλου

Ταξίδι στη Νέκυια Η εικαστική της πραγμάτωση στον Πολύγνωτο και τον Μπότσογλου Αθήνα 2010 Εισαγωγή Η ψυχή σαν τ’ όνειρο φτερουγίζει και φεύγει αλλά στρέψε...


Τάκης Σινόπουλος: Νεκρόδειπνος για τον Ελπήνορα
Κατηγορία: Έτος 5, 1980, τεύχη 42-52 / Νέκυια
Τάκης Σινόπουλος: Νεκρόδειπνος για τον Ελπήνορα

Ἀπὸ περ. ΕΠΟΠΤΕΙΑ, τεῦχος 51, Αθῆναι 1980 [στη φωτογραφία ο ποιητής με τον Παν. και τη Ζηνοβία Δρακοπούλου]   Τὸ βράδυ ἐκεῖνο ἦταν βαρὺ ζεστὸ...


Τάκης Σινόπουλος: Ελπήνωρ
Κατηγορία: Έτος 5, 1980, τεύχη 42-52 / Νέκυια

Ἀπὸ περ. ΕΠΟΠΤΕΙΑ, τεῦχος 51, Αθῆναι 1980   Ἐλπήνορ πῶς ἦλθες… ΟΜΗΡΟΣ   Τοπίο θανάτου. Ἡ πετρωμένη θάλασσα, τὰ μαῦρα κυ­παρίσσια, τὸ χαμηλὸ ἀκρογιάλι ρημαγμένο...


Φράντς Κάφκα: Η σιωπή των Σειρήνων
Κατηγορία: Νέκυια

[Από το Parables, μτφρ. Willa και Edwin Muir, Schocken Books Inc, 1946] Απόδειξη ότι ανεπαρκή ή και παιδιάστικα τεχνάσματα μπορεί να σώσουν κάποιον από τον...


Frank Budgen: Η συνάντηση του Τζαίημς Τζόυς με τον Όμηρο
Κατηγορία: Νέκυια

Άπο το James Joyce and the Making of Ulysses, University of Indiana Press, 1960 Τον Τζόυς τον συνάντησα ξανά, κατά τύχη αυτή τη φορά, λίγο...


Γιώργος Σεφέρης: Ελπήνωρ
Κατηγορία: Νέκυια

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ Ὁ ἡδονικός ἑλπήνωρ Άπὸ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ἐκδ. ΙΚΑΡΟΣ, Ἀθήνα 2000 […] —Τ’ ἀγάλματα εἶναι στὸ μουσεῖο. —Ὄχι, σὲ κυνηγοῦν, πῶς δὲν τὸ βλέπεις; θέλω...


Γιώργος Σεφέρης: Πάνω σ΄έναν ξένο στίχο
Κατηγορία: Νέκυια
Γιώργος Σεφέρης: Πάνω σ΄έναν ξένο στίχο

Στήν Έλλη, Χριστούγεννα 1931 Άπό Ποιήματα, έκδ. ΙΚΑΡΟΣ, 20η ἔκδ,, Άθῆναι 2000 Εὐτυχισμένος ποὺ ἔκανε τὸ ταξίδι τοῦ Ὀδυσσέα. Εὐτυχισμένος ἂν στὸ ξεκίνημα, ἔνιωθε γερὴ...