Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Αφιερώματα | Νέκυια - 3 Αυγούστου 2011 18:58 μμ

Έζρα Πάουντ: Όμηρος ή Βιργίλιος;

Από το ABC of Reading

Πριν χρόνια με ρώτησε ένας μουσικός: «Μα δεν μπορείς να τη βρεις κάπου συγκεντρωμένη [εννοούσε όλη την ποίηση] όπως στον Μπαχ τη μουσική;»

Όχι, δεν μπορείς. Πιστεύω ότι αν κάποιος μάθει ελληνικά, μπορεί να βρει σχεδόν «όλη την ποίηση» στον Όμηρο.

Δεν έχει τύχει να διαβάσω μισή σελίδα Όμηρο χωρίς να ανακαλύψω μια μελωδική επινόηση, και εννοώ μελωδική επινόηση που δεν ήξερα ήδη. Αντί­θετα, έχω βρει στον Όμηρο τον φανταστικό θεατή, γνώρισμα που το 1918 πίστευα ακόμα ότι ήταν ίδιον του Χένρυ Τζέημς (Henry James).

Λέει ο Όμηρος: «ο έμπειρος στρατιώτης θα το είχε παρατηρήσει». Η λογοτεχνική του δεινότητα είναι τόση που ένας γιατρός έγραψε βιβλίο για να αποδείξει ότι ο Όμηρος πρέπει να ήταν στρατιωτικός γιατρός. (Όποτε περιγράφει χτυπήματα και τα αποτελέσματά τους, λέγεται ότι τα τραύματα είναι ακριβή, κι ότι η περιγραφή τους ταιριάζει σε έκθεση ιατροδικαστή.)

Ένας άλλος Γάλλος φιλόλογος έχει αποδείξει, λίγο-πολύ, ότι η γεωγραφία της Οδύσσειας είναι σωστή· όχι όπως θα την έβρισκε κανείς σ’ ένα βιβλίο γεωγραφίας ή σ’ ένα χάρτη, αλλά όπως θα εμφανιζόταν σ’ έναν περίπλου δηλαδή όπως τη βλέπει ο ναυτικός που παραπλέει τις ακτές.

Οι ειδήσεις στην Οδύσσεια είναι ακόμα ειδήσεις. Ο Οδυσσέας εξακολου­θεί να είναι «πολύ ανθρώπινος» κι όχι πουκάμισο παραγεμισμένο ή όμορφη φιγούρα βγαλμένη από ταπισερί. Είναι πολύ δύσκολο να περιγράψουμε ορισμένα στοιχεία των ομηρικών συνομιλιών, την ειρωνεία κ.λπ., χωρίς νεο­λογισμούς τους οποίους οι εκδότες με παρότρυναν να αποφύγω. Η μοναδική ευανάγνωστη μετάφραση των ομηρικών συζητήσεων που έχω υπόψη είναι του Amadis Jamyn, secretaire et lecteur ordinaire du Roy, γραμματέα και τα­κτικού αναγνώστη του Βασιλέως (εν προκειμένω του Ερρίκου Γ’ της Γαλ­λίας). Μνημονεύει τον Οδυσσέα ως «ce ruse personnage», αυτός ο πανούργος άνθρωπος.

Δεν γίνεται να βάλουμε τον Οδυσσέα και τον Αινεία του Βιργιλίου δίπλα δίπλα. Ο Οδυσσέας είναι σαφώς «πολυμήχανος», σαΐνι, ψημένος. Οι περισσότεροι από τους συντρόφους του σίγουρα υποφέρουν από το τότε ελληνικό αντίστοιχο της «διασείσεως των νευρικών κέντρων» ή σοκ των οβίδων (shell shock).

Και η γλώσσα των διαλόγων είναι τόσο ζωντανή όσο τη στιγμή που ένας από τους χαρακτήρες του Έντγκαρ Γουάλλας (Edgar Wallace) λέει: «Χάσαμε έναν πελάτη».

Ο Γ. Μπ. Γέητς έχει γίνει αρκετά σεβαστός ώστε να περιλαμβάνεται τώρα στά σχολικά βιβλία. Ένα από τα αγαπημένα του ανέκδοτα φανερώνει χοντρά χοντρά το χάσμα μεταξύ Ομήρου και Βιργιλίου.

Ένας απλός ναυτικός αποφάσισε να μάθει λατινικά, κι ό δάσκαλός του του έδωσε Βιργίλιο. Ύστερα από αρκετά μαθήματα, τον ρώτησε κάτι γιά τόν ήρωα.

Και λέει ο ναυτικός: «Ποιον ήρωα;»

Κι απαντάει ο δάσκαλος: «Τι, ποιον ήρωα; Μα, τον Αινεία, τον ήρωα». Και του λέει τότε ο ναυτικός: «Άντε καλέ, που ‘ναι αυτός ήρωας. Μα την Παναγία, για παπαδοπαίδι τον επέρασα».

[]



Αγοραίος

Αγοραίος
ΕΛΙΤ ΚΑΙ ΜΑΖΑ: Ομάδα μαθητών Λυκείου στο Μουσείο Μπενάκη, να δουν την έκθεση, συνοδεία καθηγητών τους. Αλλά να που εμφανίστηκε ο Σκαρμούτσος, τηλεοπτικός μάγειρας, και...

Γιώργος Μυλωνάς: Από τον Πολύγνωτο στον Μπότσογλου
Κατηγορία: Νέκυια
Γιώργος Μυλωνάς: Από τον Πολύγνωτο στον Μπότσογλου

Ταξίδι στη Νέκυια Η εικαστική της πραγμάτωση στον Πολύγνωτο και τον Μπότσογλου Αθήνα 2010 Εισαγωγή Η ψυχή σαν τ’ όνειρο φτερουγίζει και φεύγει αλλά στρέψε...


Τάκης Σινόπουλος: Νεκρόδειπνος για τον Ελπήνορα
Κατηγορία: Έτος 5, 1980, τεύχη 42-52 / Νέκυια
Τάκης Σινόπουλος: Νεκρόδειπνος για τον Ελπήνορα

Ἀπὸ περ. ΕΠΟΠΤΕΙΑ, τεῦχος 51, Αθῆναι 1980 [στη φωτογραφία ο ποιητής με τον Παν. και τη Ζηνοβία Δρακοπούλου]   Τὸ βράδυ ἐκεῖνο ἦταν βαρὺ ζεστὸ...


Τάκης Σινόπουλος: Ελπήνωρ
Κατηγορία: Έτος 5, 1980, τεύχη 42-52 / Νέκυια

Ἀπὸ περ. ΕΠΟΠΤΕΙΑ, τεῦχος 51, Αθῆναι 1980   Ἐλπήνορ πῶς ἦλθες… ΟΜΗΡΟΣ   Τοπίο θανάτου. Ἡ πετρωμένη θάλασσα, τὰ μαῦρα κυ­παρίσσια, τὸ χαμηλὸ ἀκρογιάλι ρημαγμένο...


Φράντς Κάφκα: Η σιωπή των Σειρήνων
Κατηγορία: Νέκυια

[Από το Parables, μτφρ. Willa και Edwin Muir, Schocken Books Inc, 1946] Απόδειξη ότι ανεπαρκή ή και παιδιάστικα τεχνάσματα μπορεί να σώσουν κάποιον από τον...


Frank Budgen: Η συνάντηση του Τζαίημς Τζόυς με τον Όμηρο
Κατηγορία: Νέκυια

Άπο το James Joyce and the Making of Ulysses, University of Indiana Press, 1960 Τον Τζόυς τον συνάντησα ξανά, κατά τύχη αυτή τη φορά, λίγο...


Γιώργος Σεφέρης: Ελπήνωρ
Κατηγορία: Νέκυια

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ Ὁ ἡδονικός ἑλπήνωρ Άπὸ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ἐκδ. ΙΚΑΡΟΣ, Ἀθήνα 2000 […] —Τ’ ἀγάλματα εἶναι στὸ μουσεῖο. —Ὄχι, σὲ κυνηγοῦν, πῶς δὲν τὸ βλέπεις; θέλω...


Γιώργος Σεφέρης: Πάνω σ΄έναν ξένο στίχο
Κατηγορία: Νέκυια
Γιώργος Σεφέρης: Πάνω σ΄έναν ξένο στίχο

Στήν Έλλη, Χριστούγεννα 1931 Άπό Ποιήματα, έκδ. ΙΚΑΡΟΣ, 20η ἔκδ,, Άθῆναι 2000 Εὐτυχισμένος ποὺ ἔκανε τὸ ταξίδι τοῦ Ὀδυσσέα. Εὐτυχισμένος ἂν στὸ ξεκίνημα, ἔνιωθε γερὴ...


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.