Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Αφιερώματα | Νέκυια - 3 Αυγούστου 2011 20:28 μμ

Γιώργος Μυλωνάς: Από τον Πολύγνωτο στον Μπότσογλου


Οι πληροφορίες για τον Πολύγνωτο στις γραπτές πηγές είναι αρκε­τές και αυτό μαρτυρεί τη μεγάλη του καλλιτεχνική αξία και την ε­κτίμηση που είχε κερδίσει. Γεννημένος στη Θάσο, διδάχθηκε τη ζωγραφι­κή από τον πα­τέρα του Αγλαοφώντα, όπως άλλωστε και ο αδερφός του, ο Αριστο­φών5. Η ερωτική σχέση του με την Ελπινίκη, α­δελφή του μεγάλου Αθη­ναί­ου πολιτικού Κίμωνα, και η χρονολόγηση των κτισμάτων στα οποία παραδίδεται ότι ζωγράφισε, τοποθετούν τη δράση του με ασφάλεια στο δεύτερο τέταρτο του 5ου αιώνα π.Χ.

Στην Αθήνα δούλεψε λοιπόν στα πιο λαμπρά οικοδομήματα που ήταν συν­­δεδεμένα με τον Κίμωνα, συχνά σε συνεργασία με έναν άλλον μεγάλο ζωγράφο της εποχής του, τον Αθηναίο Μίκωνα. Στην Ποικίλη Στοά ζωγράφισε την άλωση της Τροίας, στο Ιερό των Διοσκούρων τους γάμους του Κάστορα και του Πολυδεύκη με τις Λευκιππίδες, ενώ στην Πινακοθήκη των Προπυλαίων της αθηναϊκής Ακρόπολης υπήρχαν τρία έργα του -πιθανό­τατα σε ξύλινους πίνακες- με θέματα τον Αχιλλέα στη Σκύρο, τον Οδυσ­σέα με τη Ναυσικά στο νησί των Φαιάκων και την Πολυ­ξένη. Επίσης, ενδέχεται να συνεργάστηκε και στη ζωγραφική διακό­σμηση του γνωστού μας Θησείου, ναού του Ηφαίστου και της Αθηνάς Εργάνης στην Αγορά.

Το σπουδαιότερο έργο του όμως ο Πολύγνωτος το δημιούργησε χω­ρίς αμφιβολία στους Δελφούς6. Η Λέσχη των Κνιδίων ήταν ένα μακρόστενο οικοδόμημα διαστάσεων 18,70 Χ 9,53μ., που χτίστηκε στο δεύτε­ρο τέταρτο του 5ου αιώνα π.Χ. στη βορειοανατολική γωνία του ιερού του Α­πόλλωνα, σε έναν χώρο που διαμορφώθηκε ειδικά για την ανέγερσή της. Το υλικό με το οποίο χτίστηκε ήταν ο πωρόλιθος, χρησιμοποιήθηκε όμως και ασβεστόλιθος κατά την επισκευή ζημιών στο τρίτο τέταρτο του 4ου αιώνα π.Χ. Η είσοδος πρέπει να βρισκόταν σε μία από τις στενές πλευρές, στη δυτική, ενώ στο εσωτερικό οκτώ ξύλινοι κίονες, διατεταγ­μένοι συμ­μετρικά σε δύο κιονοστοιχίες, στήριζαν τη δίρριχτη στέγη της Λέσχης ή έναν φεγγίτη, αν ο φωτισμός και ο αερισμός του κτίσματος δεν επι­τυγχανόταν από παράθυρα εκατέρωθεν της εισόδου και ίσως και στην ανατολική πλευρά. Είναι πιθανό γύρω γύρω στους τοίχους να υπήρχαν θρανία. Το ύψος αυτών των τοίχων πρέπει να έφτανε τα 5,50μ., ενώ ο βόρειος και ο νότιος κοσμούνταν με τις δύο ζωγραφικές συνθέσεις του Πολύγνωτου, από τη μία η Νέκυια και από την άλλη η Ιλίου Πέρσις. Οι συνθέσεις αυ­τές, ύψους πε­ρίπου τριών μέτρων, ήταν ζωγραφισμένες πάνω σε ξύλινους πίνακες, που εφάπτονταν μεταξύ τους και ήταν στερεωμένοι στους τοί­χους, έχοντας τη δυνατότητα να απομακρύνονται ανά πάσα στιγμή. Η ζω­γραφική σε ξύλο επέτρεψε τη δημιουργία της εγκαυστικής μεθόδου, που κάνει την εμφάνισή της ακριβώς τα χρόνια του Πολύγνωτου, αν και δεν ξέρουμε το ρόλο του στην εφεύρεσή της. Στο εσωτερικό της Λέσχης βρέ­θηκαν επίσης πολλά κομμάτια μαύρου, γαλάζιου και κόκκινου κονιά­ματος, τα οποία θα μπορούσαν να προέρχονται από τα σημεία του α­νατολικού και του δυτικού τοίχου που αφήνονταν ε­λεύθερα από τη θύρα και τα παράθυρα.

Η σύνθεση

Όπως προκύπτει από το κείμενο του Παυσανία, η σύνθεση της Νέκυιας πε­ριελάμβανε εβδομήντα μορφές. Εκτός από τον Χάροντα, τον Οδυσσέα και τους συντρόφους του Περιμήδη και Ευρύλοχο, όλες οι υπόλοιπες έ­χουν το κοινό χαρακτηριστικό ότι είναι ψυχές ηρώων και ηρωίδων που έχουν πεθάνει και βρίσκονται στον Κάτω Κόσμο. Συνήθως απαρτίζουν ο­μάδες με βάση κάποια στοιχεία που τους συνδέουν, όπως βαθμοί συγ­γέ­νειας, φιλία, κοινοί αγώνες, τιμωρίες κ.ά., και σπάνια συναντούμε με­μο­νωμένες μορφές. Οι θεματικές αυτές ομάδες θα πρέπει να ξεχώριζαν μέ­σα στη σύνθεση μέσα από κάποια -έστω και μικρή- απόσταση που θα εί­χαν μεταξύ τους.

Ένα από τα θέματα που απασχόλησε σχεδόν όλους τους ερευνητές της Νέ­κυιας ήδη από τον 19ο αιώνα, είναι η αναζήτηση συμμετρίας και κέ­ντρου στη σύνθεση. Αν προσέξουμε την περιγραφή του Παυσανία θα δού­με ότι και στην αρχή και στο τέλος υπάρχουν μορφές που τιμω­ρούνται: από τη μια ο άδικος γιος, ο ιερόσυλος και ο Τιτυός, από την άλλη ο Σί­συφος, ο Τάνταλος και οι αμύητοι, ενώ και το ίδιο το τοπίο παρουσιά­ζει ο­μοιότητες, με τον Αχέροντα στην αρχή και τη λίμνη του Τάνταλου στο τέ­λος. Η παρατήρηση αυτή οδήγησε στην άποψη ότι το έργο του Πολύγνω­του χαρακτηριζόταν από συμμετρία, παρόμοια με αυτή που βρίσκουμε και στα κατωιταλιωτικά αγγεία με σκηνές από τον Κάτω Κόσμο.




Αγοραίος

Αγοραίος
ΒΑΛΚΑΝΙΚΑ Ελέχθη ότι με τη συμφωνία των Πρεσπών «οι ΗΠΑ κέρδισαν τα Βαλκάνια διώχνοντας τη Ρωσία», αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Ακόμη κι αν δεν...

Γιώργος Μυλωνάς: Από τον Πολύγνωτο στον Μπότσογλου
Κατηγορία: Νέκυια
Γιώργος Μυλωνάς: Από τον Πολύγνωτο στον Μπότσογλου

Ταξίδι στη Νέκυια Η εικαστική της πραγμάτωση στον Πολύγνωτο και τον Μπότσογλου Αθήνα 2010 Εισαγωγή Η ψυχή σαν τ’ όνειρο φτερουγίζει και φεύγει αλλά στρέψε...


Τάκης Σινόπουλος: Νεκρόδειπνος για τον Ελπήνορα
Κατηγορία: Έτος 5, 1980, τεύχη 42-52 / Νέκυια
Τάκης Σινόπουλος: Νεκρόδειπνος για τον Ελπήνορα

Ἀπὸ περ. ΕΠΟΠΤΕΙΑ, τεῦχος 51, Αθῆναι 1980 [στη φωτογραφία ο ποιητής με τον Παν. και τη Ζηνοβία Δρακοπούλου]   Τὸ βράδυ ἐκεῖνο ἦταν βαρὺ ζεστὸ...


Τάκης Σινόπουλος: Ελπήνωρ
Κατηγορία: Έτος 5, 1980, τεύχη 42-52 / Νέκυια

Ἀπὸ περ. ΕΠΟΠΤΕΙΑ, τεῦχος 51, Αθῆναι 1980   Ἐλπήνορ πῶς ἦλθες… ΟΜΗΡΟΣ   Τοπίο θανάτου. Ἡ πετρωμένη θάλασσα, τὰ μαῦρα κυ­παρίσσια, τὸ χαμηλὸ ἀκρογιάλι ρημαγμένο...


Φράντς Κάφκα: Η σιωπή των Σειρήνων
Κατηγορία: Νέκυια

[Από το Parables, μτφρ. Willa και Edwin Muir, Schocken Books Inc, 1946] Απόδειξη ότι ανεπαρκή ή και παιδιάστικα τεχνάσματα μπορεί να σώσουν κάποιον από τον...


Frank Budgen: Η συνάντηση του Τζαίημς Τζόυς με τον Όμηρο
Κατηγορία: Νέκυια

Άπο το James Joyce and the Making of Ulysses, University of Indiana Press, 1960 Τον Τζόυς τον συνάντησα ξανά, κατά τύχη αυτή τη φορά, λίγο...


Γιώργος Σεφέρης: Ελπήνωρ
Κατηγορία: Νέκυια

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ Ὁ ἡδονικός ἑλπήνωρ Άπὸ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ἐκδ. ΙΚΑΡΟΣ, Ἀθήνα 2000 […] —Τ’ ἀγάλματα εἶναι στὸ μουσεῖο. —Ὄχι, σὲ κυνηγοῦν, πῶς δὲν τὸ βλέπεις; θέλω...


Γιώργος Σεφέρης: Πάνω σ΄έναν ξένο στίχο
Κατηγορία: Νέκυια
Γιώργος Σεφέρης: Πάνω σ΄έναν ξένο στίχο

Στήν Έλλη, Χριστούγεννα 1931 Άπό Ποιήματα, έκδ. ΙΚΑΡΟΣ, 20η ἔκδ,, Άθῆναι 2000 Εὐτυχισμένος ποὺ ἔκανε τὸ ταξίδι τοῦ Ὀδυσσέα. Εὐτυχισμένος ἂν στὸ ξεκίνημα, ἔνιωθε γερὴ...


Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.