Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 | Αρχείο | Φιλοσοφία - 27 Οκτωβρίου 2011 09:31 πμ

Umberto Eco: Πώς έγραψα «Το όνομα του Ρόδου»



Ένα στοιχείο του κόσμου μου ήταν η ιστορία, και αυτός είναι ο λόγος που διάβασα και ξαναδιάβα­σα τόσα πολλά μεσαιωνικά χρονι­κά· και καθώς τα διάβαζα, συνειδη­τοποίησα ότι το μυθιστόρημα έπρε­πε να περιλαμβάνει πράγματα που, στην αρχή, δεν μου είχαν ποτέ περάσει από το νου, όπως τη συζή­τηση για τη πενία και την εχθρότητα της Ιερής Εξέτασης προς τους Φρατιτσέλλι.

Για παράδειγμα: γιατί υπάρχουν στο βιβλίο μου οι Φρατιτσέλλι του 14ου αιώνα; Αν έπρεπε να γράψω μια μεσαιωνική ιστορία, θα ώφειλα να την τοποθετήσω στο 12ο ή 13ο αιώνα, γιατί τους ήξερα καλύτερα από τον 14ο. Χρειαζόμουν όμως έναν ανακριτή, Άγγλο αν ήταν δυνατόν (διακειμενική παραπομπή), με το μεγάλο χάρισμα της παρατη­ρητικότητας και με μια ειδική ευαι­σθησία στην ερμηνεία των τεκμηρί­ων. Οι ιδιότητες αυτές μπορούσαν να βρεθούν μόνο ανάμεσα στους Φραγκισκανούς, και μόνο μετά τον Ρογήρο Βάκωνα˙ επί πλέον, βρί­σκουμε μια αναπτυγμένη θεωρία των σημείων μόνο με τους Οκκαμίτες. Ή, μάλλον, υπήρχε επίσης και πριν, αλλά ή η ερμηνεία των σημεί­ων ήταν τότε συμβολική ή αλλοιώς είχε την τάση να διαβάζει στα σημεία ιδέες και έννοιες. Μόνο μεταξύ του Βάκωνος και του Όκκαμ τα σημεία χρησιμοποιούνται για ν’ αποκτηθεί η γνώση των ατόμων. Έτσι, έπρεπε να τοποθετή­σω την ιστορία στο 14ο αιώνα —προς μεγάλη μου ενόχληση, διότι δεν μπορούσα να κινηθώ εύκολα σ’ εκείνη την περίοδο.

Επακολούθησε περισσότερο δι­άβασμα με την ανακάλυψη ότι ένας Φραγκισκανός του 14ου αιώνα, ακόμη και Άγγλος, δεν θα μπορούσε ν’ αγνοεί τη συζήτηση για την πενία, ειδικά αν ήταν φίλος, οπαδός ή και γνώριμος του Όκκαμ. (Θα μπορούσα να προσθέσω ότι αρχικά ο ανακριτής επρόκειτο να είναι ο ίδιος ο Όκκαμ, αλλά εγκατέλειψα την ιδέα, διότι δεν, βρίσκω τον Venerabilis Inceptor [τίτλος που αποδόθηκε στον Όκκαμ] ελκυστικό σαν ανθρώπινη ύπαρξη).

Γιατί όμως τα πάντα συμβαίνουν στα τέλη Νοεμβρίου του 1327; Διότι το Δεκέμβριο ο Μιχαήλ της Τσεζένα βρίσκεται ήδη στην Αβινιόν. (Αυτό εννοώ με το εφοδιασμός ενός κόσμου σ’ ένα ιστορικό μυθιστόρη­μα: μερικά στοιχεία, όπως ο αρι­θμός των σκαλοπατιών, μπορούν να ορισθούν από τον συγγραφέα, άλλα όμως, όπως οι κινήσεις του Μιχαήλ, εξαρτώνται από τον πρα­γματικό κόσμο, τα οποία, σ’ αυτό το είδος μυθιστορήματος, συμβαί­νει να συμπίπτουν με τον πιθανό κόσμο της ιστορίας.)

Ο Νοέμβριος όμως είναι πάρα πολύ νωρίς. Χρειαζόμουν επίσης να έχω ένα σφαγμένο γουρούνι. Γιατί; Η απάντηση είναι απλή: ώστε να μπορεί το πτώμα να πετα­χτεί, με το κεφάλι προς τα κάτω, μέσα σ’ ένα μεγάλο πιθάρι με αίμα. Και γιατί το χρειαζόμουν αυτό; Διότι η δεύτερη σάλπιγκα της Αποκάλυψης λέει… Στο κάτω-κάτω, δεν μπορούσα ν’ αλλάξω την Αποκάλυψη˙ ήταν μέρος αυτού του κόσμου. Λοιπόν, συμβαίνει (το διερεύνησα) τα γουρούνια να μη σφά­ζονται μέχρι να κρυώσει ο καιρός, και ο Νοέμβριος θα μπορούσε νάναι πάρα πολύ νωρίς —εκτός αν τοποθετούσα το Αββαείο στα βου­νά, όπου θάχε ήδη χιονίσει. Αλλοι­ώς η ιστορία μου θα μπορούσε να συμβεί στις πεδιάδες, στην Πομπόζα ή στην Κόνκ. Ο κατασκευασμέ­νος κόσμος θα μας πει, λοιπόν, πώς θα πρέπει να προχωρήσει η ιστορία. Όλοι με ρωτούν γιατί υπάρχει ο Χόρχε μου, που με τ’ όνομά του παραπέμπει στον Μπόρχες, και για­τί ο Μπόρχες είναι τόσο απαίσιος. Αλλά δεν ξέρω. Ήθελα έναν τυ­φλό βιβλιοθηκάριο (μου φάνηκε μια καλή ιδέα), και μια βιβλιοθήκη συν ένας τυφλός, μόνο Μπόρχες μπορεί να σημαίνει — επίσης διότι τα χρέη πρέπει να πληρώνονται. Και, περαιτέρω, γιατί μέσα από τα ισπανικά σχόλια και εικονογραφη­μένα χειρόγραφα η Αποκάλυψη επηρέασε ολόκληρο τον Μεσαίω­να. Όταν όμως έβαλα τον Χόρχε στη βιβλιοθήκη δεν ήξερα ακόμη ότι ήταν ο δολοφόνος. Λειτούργη­σε από μόνος του, ας πούμε. Και δεν πρέπει να σκεφθεί κανείς ότι αυτό είναι μια θέση «ιδεαλιστική», ωσάν να έλεγα ότι οι χαρακτήρες έχουν μιαν αυτόνομη ζωή και ο συγγραφέας, σε μια κατάσταση έκστασης, τους αφήνει να συμπεριφέρονται όπως εκείνοι τον καθοδη­γούν.

Οι ανοησίες αυτές είναι για τις φοιτητικές εξετάσεις. Το γεγονός είναι ότι οι χαρακτήρες υποχρεούν­ται να ενεργήσουν σύμφωνα με τους νόμους του κόσμου μέσα στον οποίο ζουν. Με άλλα λόγια, ο αφηγητής είναι δέσμιος των δικών του προϋποθέσεων.






James Nellson: Στo Λαβύρινθο τoυ Μπόρχες
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία

Εποπτεία, τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985. Μετάφραση: Γ.Λ. Αστού. “Ο Δον Κιχώτης” “, μου είπε ο Μενάρ, “ήταν πάνω από όλα ένα διασκεδαστικό βιβλίο...


Ronald Hayman: Ο ανέστιος Κάφκα
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία

Εποπτεία, τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985.  Μετάφραση: Δ. Αντωνοπούλου – Γ. Σταμάτη. 4 Ιουνίου, Βερολίνο Προσπάθησα να αντισταθώ στην ιδέα ότι γράφοντας μια βιογραφία...


Martin Esslin: O Μπέρτολτ Μπρεχτ στην εξορία
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία

Εποπτεία, τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985.  Μετάφραση: Δ. Αντωνοπούλου – Γ. Σταμάτη. H ΕΞΟΔΟΣ των Γερμανών διανοουμένων από το Ράϊχ μετά την άνοδο του...


Christian Audejean: Πικάσσο, Απουσία και παρουσία
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Τέχνες
Christian Audejean: Πικάσσο, Απουσία και παρουσία

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 107, Δεκέμβριος 1985.  L’ Esprit, Janvier 1982, Absence et présence.  Μετάφραση: Γερ. Κορακιανίτης Ο ΠΑΜΠΛΟ ΡΟΥΙΧ ΠΙΚΑΣΣΟ γεννήθηκε στις 25 Οκτωβρίου του 1881...


Jean-Marie Domenac: Ο Μαρξ του Αλτουσέρ
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Κοινωνία
Jean-Marie Domenac: Ο Μαρξ του Αλτουσέρ

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 105, Οκτώβριος 1985.  Από το Le Sauvage et l’ ordinateur, Édition du Seuil.  Μετάφραση Γερ. Κορακιανίτης O ΑΛΤΟΥΣΕΡ έχει την φήμη ότι είναι...


Umberto Eco: Πώς έγραψα «Το όνομα του Ρόδου»
Κατηγορία: Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107 / Φιλοσοφία
Umberto Eco: Πώς έγραψα «Το όνομα του Ρόδου»

Εποπτεία,  τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985. Μετάφραση: Ζηνοβία Δρακοπούλου Ο τίτλος και η σημασία Από τότε που εκδόθηκε Το Ό­νομα του Ρόδου πήρα πολλές επιστολές...