Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Παναγιώτης Κανελλόπουλος: Ρωμανικός και Γοτθικός ρυθμός

  Από: Ιστορία του Ευρωπαϊκού Πνεύματος, κεφ. 9 Ας μιλήσουμε, όμως, τώρα για τους καθιερωμένους όρους «ρωμανικός» και «γοτθικός» ρυθμός. Οι όροι αυτοί δεν έχουν καμιά σχέση με την ουσία ή με την εθνική καταγωγή των ρυθμών αυτών. «Ρωμανικός» ονομάσθηκε —εδώ κι εκατόν σαράντα περίπου χρόνια—ο ρυθμός εκείνος που είχε επικρατήσει πριν από τον γοτθικό ρυθμό (ή γενικότερα από τον Καρλομάγνο κι εδώθε ή ειδικότερα ύστερ’ από τον I’ αιώνα). Ο ρωμανικός ρυθμός δεν είναι ρωμαϊκός (γι’ αυτό και δεν μπορούσε να ονομασθεί έτσι), θεωρήθηκε όμως —αδιάφορο, αν σωστά ή όχι—σαν κάτι ενδιάμεσο μεταξύ Ρώμης και των νεότερων λατινικών πολιτισμών, ειδικότερα του γαλλικού, και γι’ αυτό ο όρος έπρεπε να θυμίζει τη Ρώμη. Στο 1823 εχρησιμοποίησε πρώτος ο ντε Γκερβίλ (de Gerville) την έννοια του «ρωμανικού» γενικότερα, όπως χαρακτηρίζονταν και πολύ πριν οι γλώσσες που είχαν προκύψει από τη λατινική «ρωμανικές». Και το ‘καμε αυτό κι ο ιδρυτής της γαλλικής...

Διαβάστε περισσότερα

Maurice Merleau-Ponty: Η Αμφιβολία του Cezanne

Το Μάτι και το Πνεύμα. Μετάφραση Αλέκα Μουρίκη. Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα, 1991. Όλη η σύγχρονη ιστορία της ζωγραφικής, η προσπάθειά της να απελευθερωθεί από την κυριαρχία της δημιουργίας ψευδαισθήσεων και να κατακτήσει τις δικές της διαστάσεις, έχουν μια μεταφυσική σημασία. Αυτό ασφαλώς δεν μπορούμε να το αποδείξουμε. Όχι για λόγους οι οποίοι οφείλονται στα όρια της αντικειμενικότητας στην ιστορία και της αναπόφευκτης πολλαπλότητας των ερμηνειών, η οποία δεν μας επιτρέπει να συνδέσουμε μια ορισμένη φιλοσοφία με ένα συμβάν: η μεταφυσική στην οποία αναφερόμαστε δεν είναι ένα σώμα διαχωρισμένων ιδεών του οποίου τη δικαίωση θα αναζητούσαμε κατά τρόπο επαγωγικό στην εμπειρία. Υπάρχει άλλωστε μέσα στην ίδια τη σάρκα της ενδεχομενικότητας μια δομή του συμβάντος, μια ιδιάζουσα αρετή, οι οποίες δεν εμποδίζουν την πολλαπλότητα των ερμηνειών, αλλά αντίθετα, αποτελούν τον βαθύτερο λόγο ύπαρξής τους• υπάρχει μια δομή και μια αρετή οι οποίες καθιστούν το συμβάν ένα διαρκές θέμα της ιστορικής ζωής και...

Διαβάστε περισσότερα

Rainer Maria Rilke: Γράμματα για τον Cezanne

Μετάφραση Κωνσταντίνα Ψαρρού. Σημειώσεις Θανάσης Λάμπρου. Εκδόσεις Ροές, Αθήνα 2000. Paris VIe, 29, rue Cassette, Κυριακή μεσημέρι [6.10.1907] …ακούγεται η βροχή και το ρολόι που χτυπάει• αυτά τα δύο δημιουργούν ένα κλασικό κυριακάτικο πρωινό. Kι αν ακόμα δεν το ξέρει κανείς: είναι Κυριακή. Έτσι ακούγεται ο ήχος των ωρών ως εδώ, στον ήσυχο δρόμο όπου μένω. Αλλά ήταν με το παραπάνω Κυριακή στην παλιά αριστοκρατική συνοικία όπου περπάτησα σήμερα το πρωί. Παλιά κλειδωμένα Hôtels στο Faubourg Saint-Germain με λευκά γκρίζα παραθυρόφυλλα, διακριτικά φτιαγμένους κήπους και αυλές, και πίσω από τις σιδεριές σφιχτοκλεισμένες καγκελωτές πύλες στις βαριές ασφαλείς εισόδους. Μερικά απ’ αυτά ήταν περήφανα, απαιτητικά, απρόσιτα. Σ’ αυτά θα πρέπει να έμεναν οι Talleyrands και οι de la Rochefoucaults, άρχοντες απλησίαστοι. Ύστερα βγήκα σε έναν ήσυχο δρόμο με κάποια μικρότερα κτίρια, όχι λιγότερο αριστοκρατικά με τον τρόπο τους, που κρατούν καλά τα μυστικά τους. Μια πύλη ήταν έτοιμη να κλείσει• ένας...

Διαβάστε περισσότερα

Rainer Maria Rilke, Σονέτα στον Ορφέα

Από τη συλλογή Sonette an Orpheus. ErsterTeil, στο Ποιήματα, μετάφραση Άρη Δικταίου. Έκδ. Σ.Ι.Ζαχαρόπουλος, Αθήνα 1999 III Ένας θεός το μπορεί. Πώς, όμως, πες μου, θα μπορούσε να τον ακολουθεί ένας άντρας, με μια φτενή λύρα; Η αίσθησή του είναι δίβουλη. Στο σταυροδρόμι δυο δρόμων της καρδιάς, ναός για τον Απόλλωνα δε στέκει. Δεν είναι πόθος το τραγούδι, ως το διδάσκεις, μήτε κ’ επιδίωξη για κάτι, που κατορθώνεται, στο τέλος• το τραγούδι είναι ύπαρξη. Και για τον Θεό κάτι είναι εύκολο. Όμως πότε είμαστε; Και πότε. Αυτός, θα στρέψει ως τη δική μας ύπαρξη τη γη και τ’ άστρα; Δεν είναι αυτό: τ’ ότι αγαπάς, έφηβε• κι αν ακόμη, τότε, η φωνή σου τ’ άνοιγε με βία το στόμα: μάθε να λησμονείς πως τραγουδάς. Εκείνο ρέει. Μια ανάσα δεύτερη είναι να τραγουδάς αληθινά. Μια ανάσα για τίποτα. Μέσα στον Θεό μια πνοή. Κι άνεμος είναι. V Μην υψώσετε στήλη. Μόνο...

Διαβάστε περισσότερα

Rainer Maria Rilke: Ορφεύς. Ευριδίκη. Ερμής.

Από τη συλλογή Neue Gedichte, στο Ποιήματα, μετάφραση Άρη Δικταίου. Έκδ. Σ.Ι.Ζαχαρόπουλος, Αθήνα 1999 Αυτό ήταν των ψυχών το εξαίσιο μεταλλείο. Καθώς το σιωπηλό μετάλλευμα του αργύρου μέσα απ’ τις φλέβες του πηγαίνει, έτσι κ’ εκείνοι μέσα από το σκοτάδι του πηγαίναν. Από ρίζες μέσα αναπηδούσε το αίμα, που έφευγε να πάει προς τους ανθρώπους, και βαρύ φαινόταν, καθώς πορφύρα, μέσα στο σκοτάδι. Μα, όμως, δεν ήταν κόκκινο καθόλου. Ήτανε βράχοι εκεί και δάση ανύπαρκτα. Γιοφύρια, από κενό πάνωθε, κ’ εκείνο το μέγα, γκρίζο, τυφλό τέλμα, που κρεμόταν πάνω απ’ τον μακρυνό βυθό του σα βροχερός ουρανός πάνω από τοπίο. Και σε λειβάδια ανάμεσα, απαλή και ραθυμία γιομάτη, του μοναδικού δρόμου φαινόταν η χλωμή λουρίδα, σαν ένα μακρύ ασπρόρρουχο, απλωμένο. Και τον μοναδικό αυτό δρόμο είχανε πάρει. Προπορευόταν ο ισχνός άντρας κείνος, τυλιγμένος σε γαλάζιο μανδύα, που, βουβός κι ανυπόμονος, μπροστά του ίσια, έβλεπε. Με δαγκανιές μεγάλες κι αμάσητες, καταβρόχθιζε...

Διαβάστε περισσότερα

E.R. Dodds: Οι Έλληνες σαμάνες

Από: «Οι Έλληνες και το παράλογο», μτφρ Γιώργη Γιατρομανωλάκη, εκδόσεις Ινστιτούτο του Βιβλίου-Α.Καρδαμίτσα, Αθήνα 1996, β΄έκδ. Οι υποσημειώσεις, πλην δύο, στο βιβλίο. […] Mια υποθετική γραμμή πνευματικής καθόδου που ξεκινά από τη Σκυθία, διασχίζει τον Ελλήσποντο προς την ανατολική Ελλάδα, συνδυάζεται ίσως με κάποια απομεινάρια της μινωικής παράδοσης που επιζούν στην Κρήτη, μεταναστεύει στην άπω Δύση με τον Πυθαγόρα και βρίσκει τον τελευταίο εξέχοντα αντιπρόσωπό της στη Σικελία, τον Εμπεδοκλή. Οι άνθρωποι αυτοί διέδιδαν πως πίστευαν σε μιαν αποσπάσιμη ψυχή ή εγώ, που με κατάλληλες τεχνικές μπορεί να αποσυρθεί από το σώμα, ακόμη και στη διάρκεια της ζωής• σε ένα εγώ που είναι αρχαιότερο από το σώμα και θα επιζήσει πέρα απ’ αυτό. Στο σημείο όμως αυτό κάνει την εμφάνισή της μια αναπόφευκτη ερώτηση: ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στο νέο αυτό γεγονός και στο μυθολογικό πρόσωπο που ονομάζεται Ορφέας αφενός, και αφετέρου στη θεολογία τη γνωστή ως ορφική; Και πρέπει...

Διαβάστε περισσότερα

Οβίδιος: Ορφέας στον Άδη

Από: Μεταμορφώσεις, Εισαγωγὴ – μετάφραση –σημειώσεις Τάσος Νικολόπουλος εκδ. Στιγμή, Αθήνα 2004. ΚΑI ΑΠΟ ΚΕΙ μὲ φορεσιὰ κροκάτη τὸν ἄπειρο διασχίζει αἰθέρα καὶ στῶν Κικόνων ὁ Ὑμέναιος τὰ μέρη φτάνει, ἀλλὰ τοῦ κάκου ὁ Ὀρφέας τὸν καλεῖ καὶ κράζει. Ἤτανε βέβαια παρών, μὰ μήτε τὰ λόγια τὰ σωστά, μήτε χαρούμενη τὴν ὄψη, μήτε σημάδι εὐτυχίας τοῦ δείχνει. Καὶ τὸ δαδὶ ποὺ κράταγε μὲ δακρυγόνα τσιτσίριζε καπνιά, ὥσπου ἔσβησε, καὶ ὅσο καὶ νὰ τὸ κουνᾶ, ἐκεῖνο δὲν φωτίζει. Τὸ τέλος κι ἀπ’ τὸν οἰωνὸ πιὸ θλιβερό. Ἡ νιόπαντρη στὰ χόρτα μέσα ἐνῶ γυρίζει, μὲ τὶς νεράιδες ἀντάμα γιὰ παρέα, πέθανε, ὅταν τὸ δόντι ἑνὸς φιδιοῦ στὴ φτέρνα της γατζώθη. Σὰν χόρτασε στὸν πάνω κόσμο ὁ βάρδος τῆς Ροδόπης νὰ θρηνεῖ, καὶ τὶς σκιὲς ἀκόμη θέλησε νὰ δοκιμάσει, στὴν Στύγα ἀπὸ τοῦ Ταίναρου τολμᾶ νὰ κατεβεῖ τὴν πύλη κι ἀναμεσ’ ἀπὸ τ’ ἄυλα πλήθη καὶ τὰ φαντάσματα τῶν πεθαμένων τὴν Περσεφόνη βρίσκει...

Διαβάστε περισσότερα

Maurice Blanchot: Τὸ βλέμμα τοῦ Ὀρφέα

Ἀπὸ τὸ βιβλίο Ὁ χῶρος τῆς λογοτεχνίας, Ἑξάντας, β’ἔκδ., Ἀθήνα 1994 Μετάφραση: Δημήτρης Δημητριάδης Ὅταν ὁ Ὀρφέας κατεβαίνει πρὸς τὴν Εὐρυδίκη, ἡ τέχνη εἶναι ἡ δύναμη μὲ τὴν ὁποία ἀνοίγεται, ἡ νύχτα. Μὲ τὴ δυναμη τῆς τέχνης ἡ νύχτα ὑποδέχεται τὴν τέχνη, γίνεται ἡ ὑποδειγματικὴ μύχια περιοχή, ἡ ἐννόηση καὶ ἡ σύμπνοια τῆς πρώτης νύχτας. Ὅμως, γιὰ νὰ πάει πρὸς τὴν Εὐρυδίκη κατέβηκε ὁ Ὀρφέας. Γι’ αὐτόν, ἡ Εὐρυδίκη εἶναι τὸ ἀκρότατο σημεῖο ὅπου μπορεῖ νὰ φτάσει ἡ τέχνη• πίσω ἀπὸ ἕνα ὄνομα ποὺ τὴν ἀποκρύπτει καὶ πίσω ἀπὸ ἕνα πέπλο ποὺ τὴν καλύπτει, εἶναι τὸ βαθιὰ σκοτεινὸ σημεῖο πρὸς τὸ ὁποῖο φαίνεται πὼς τείνουν ἡ τέχνη, ὁ πόθος, ὁ θάνατος καὶ ἡ νύχτα. Ἡ Εὐρυδίκη εἶναι ἡ στιγμὴ ὅπου ἡ οὐσία τῆς νύχτας προσεγγίζεται ὡς ἡ ἄλλη νύχτα. Ὡστόσο, τὸ ἔργο τοῦ Ὀρφέα δὲν συνίσταται στὸ νὰ ἐξασφαλίσει, μὲ τὴν κάθοδό του στὰ βάθη, τὴν προσέγγιση αὐτοῦ τοῦ «σημείου»....

Διαβάστε περισσότερα

Παυσανίας: Ορφέας στον Άδη

Από το Φωκικά, εισαγωγή-μτφρ-σχόλ Νικόλαος Παπαχατζής, έκδ. Ι.Ζαχαρόπουλος, Αθήνα χ.χ. Από την παρουσίαση του ζωγραφικού έργου του Πολύγνωτου Νέκυια στους Δελφούς. Ἂν κανεὶς στρέψει ξανὰ τὸ βλέμμα του στὸ κάτω μέρος τῆς ζωγραφιᾶς, θὰ δεῖ μετὰ τὸν Πάτροκλο τὸν Ὀρφέα, καθιστὸ πάνω σὲ ἕνα εἶδος λόφου, ν’ ἀκουμπάει τὸ ἀριστερὸ χέρι σὲ μιὰ κιθάρα• μὲ τὸ ἄλλο ἐγγίζει μιὰ ἰτιά: αὐτὰ ποὺ ἐγγίζει μὲ τὸ χέρι του εἶναι τὰ κλωνάρια τοῦ δένδρου(5), ἐνῶ στὸ ἴδιο τὸ δένδρο ἔχει στηριγμένο τὸ σῶμα του. Τὸ ἄλσος μοιάζει νὰ εἶναι τῆς Περσεφόνης, ὅπου εἶναι φυτρωμένες λεῦκες καὶ ἰτιές, κατά τὴν ἰδέα τοῦ Ὁμήρου (6). Τὸ παρουσιαστικὸ τοῦ Ὀρφέα εἶναι Ἑλληνικὸ καὶ οὔτε ἐνδύματα Θρακικὰ φορεῖ οὔτε κάλυμμα Θρακικὸ ἔχει στὸ κεφάλι. Στὸ ἄλλο μέρος τῆς ἰτιᾶς στηρίζεται ὁ Προμέδοντας. Τὸ ὄνομα τοῦ Προμέδοντα νομίζουν μερικοί πὼς τὸ ἐπινόησε ὁ Πολύγνωτος μὲ ἕνα εἶδος ποιητικῆς φαντασίας. Ἄλλοι εἶπαν πὼς ὑπῆρξε Ἕλληνας ποὺ ἀγαποῦσε κάθε...

Διαβάστε περισσότερα

Πλάτων: Ορφικοί

Από την Πολιτεία, μτφρ Ν.Μ.Σκουτερόπουλος, εκδ. Πόλις, Αθήνα 2002 […] Καὶ τὸ πιὸ καταπληκτικὸ μέσα σὲ ὅλα αὐτὰ εἶναι τὰ λόγια ποὺ ἀκούει κανεὶς γιὰ τοὺς θεοὺς καὶ τὴν ἀρετή, πὼς τάχα καὶ οἱ θεοὶ μοίρασαν σὲ πολλοὺς καλοὺς ἀνθρώπους συμφορὲς καὶ ζωὴ θλιμμένη, ἐνῷ στοὺς ἀντίθετους ἔστειλαν ἀντίθετη μοίρα. Ἀγύρτες καὶ μάντεις γυροφέρνουν τὶς πόρτες τῶν πλουσίων καὶ τοὺς πείθουν πὼς ἔχουν δύναμη, δοσμένη ἀπὸ τοὺς θεούς, νὰ κάνουν μὲ θυσίες καὶ ξόρκια, ὥστε ἂν ἔχει ὁ πλούσιος ἢ οἱ πρόγονοί του κανένα κρίμα, νὰ τοῦ συχωρεθεῖ μὲ χαρὲς καὶ πανηγύρια, ἢ πάλι, ἂν θέλει νὰ ἀφανίσει κάποιον ἐχθρό του, ὅτὶ θὰ μποροῦσαν αὐτοὶ χωρὶς πολλὰ ἔξοδα νὰ τὸν βλάψουν μὲ κάποια ξόρκια καὶ μὲ κάποια μάγια, ἀδιακρίτως ἂν πρόκειται γιὰ δίκαιο ἢ γιὰ ἄδικο ἄνθρωπο, πείθοντας, καθὼς ἰσχυρίζονται, τοὺς θεοὺς νὰ γίνουν ὑπηρέτες τους. Καὶ γιὰ ὅλ’ αὐτὰ ποὺ λένε ἐπικαλοῦνται ὡς μάρτυρες τοὺς ποιητές, οἱ μὲν γιὰ...

Διαβάστε περισσότερα

Παν. Δρακόπουλος: Ο Ορφέας στους κύκλους της Δυτικής φαντασίας

Εισαγωγικό σημείωμα για το αφιέρωμα της Εποπτείας στον Ορφέα, Μάρτιος 2012 Ο Ορφέας είναι μια κυριολεκτικά γοητευτική προσωπικότητα, με μια γοητεία που διαπερνά τους αιώνες της δυτικής φαντασίας. Ας δούμε όμως πρώτα τί σήμαινε για τους αρχαίους Έλληνες. Στα χρόνια της ελληνιστικής παρακμής, δηλαδή μετά το τέλος της πόλης κράτους, η θρησκεία έπαψε να είναι μια μέριμνα της πόλης κι έγινε ατομική υπόθεση. Ο καθένας μπορούσε να έχει τη θρησκεία που ήθελε, και εφ όσον ήθελε, να μετέχει σε αυτήν με τον τρόπο που η ομάδα των πιστών της όριζε. Στο περιβάλλον αυτό δεν θα μπορούσε ποτέ να καταδικασθεί ο Σωκράτης, μια και δεν μπορούσε να σταθεί μομφή για ασέβεια προς τους θεούς της πόλης. Στα χρόνια εκείνα, την Ελλάδα και όλη τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κατέκλυσαν θρησκείες και μυστήρια της Μέσης Ανατολής, στην οποία όμως επίσης επικρατούσε ένας πανθρησκευτικός σάλος. Η μεταφορά θρησκειών από τη μια χώρα στην άλλη δεν...

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Σεφέρης: Αργοναύτες

Giorgio de Chirico, L’ enigma dell oracolo
Άπό: Ποιήματα, έκδ. ΙΚΑΡΟΣ, 20η ἔκδ,, Άθῆναι 2000   Καὶ ψυχὴ εἰ μέλλει γνώσεσθαι αὐτὴν εἰς ψυχὴν αὐτῇ βλεπτέον: τὸν ξένο καὶ τὸν ἐχθρὸ τὸν εἴδαμε στὸν καθρέφτη. Ἤτανε καλὰ παιδιὰ οἱ σύντροφοι, δὲ φώναζαν οὔτε ἀπὸ τὸν κάματο οὔτε ἀπὸ τὴ δίψα οὔτε ἀπὸ τὴν παγωνιά, εἴχανε τὸ φέρσιμο τῶν δέντρων καὶ τῶν κυμάτων ποὺ δέχουνται τὸν ἄνεμο καὶ τὴ βροχὴ δέχουνται τὴ νύχτα καὶ τὸν ἥλιο χωρίς ν’ ἀλλάζουν μέσα στὴν ἀλλαγή. Ἤτανε καλὰ παιδιά, μέρες ὁλόκληρες ἵδρωναν στὸ κουπὶ μὲ χαμηλωμένα μάτια ἀνασαίνοντας με ρυθμό καὶ τὸ αἷμα τους κοκκίνιζε ἕνα δέρμα ὑποταγμένο. Κάποτε τραγούδησαν, μὲ χαμηλωμένα μάτια ὅταν περάσαμε τὸ ἐρημόνησο μὲ τὶς ἀραποσυκιὲς κατὰ τὴ δύση, πέρα ἀπὸ τὸν κάβο τῶν σκύλων ποὺ γαβγίζουν. Εἰ μέλλει γνώσεσθαι αὐτήν, ἔλεγαν εἰς ψυχὴν βλεπτέον, έλεγαν καὶ τὰ κουπιὰ χτυποῦσαν τὸ χρυσάφι τοῦ πελάγου μέσα στὸ ἡλιόγερμα. Περάσαμε κάβους πολλοὺς πολλὰ νησιὰ τὴ θάλασσα πού φέρνει τὴν ἄλλη...

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ποιήματα

Γιάννης Ρίτσος, Δελφοί Ποιήματα, Τόμος Δ’, 10η έκδοση, ἐκδ. Κέδρος, Ἀθήνα 1984, σελ. 300. Τί λίγο πού κρατάνε — ὄχι μονάχα οἱ ἀνθρῶποι, μά καί τ’ ἀγάλματα, οἱ πέτρες. Ἐρείπια. Ἐρείπια. Πόλεμος πάνω στόν πόλεμο. Φωτιά, σεισμός, λεηλασία. Κ’ ὕστερα ἡ γαλήνη τῶν ἐρειπίων, καθησυχαστική, παρηγορητική, ἀτελεύτητη. Ἀνεβαίνεις τόν ἔρημο ἀνήφορο ὥς τό Στάδιο• μιά πέτρα κατρακυλάει σ’ ἕνα βάθος απίθανο, ἀφήνοντας μιάν ὀπή στόν ἀέρα δίχως ἀντήχηση• — μπορεῖς νά χώσεις ἐκεῖ μέσα τό χέρι σου σάν κάτω ἀπ’ τό προσκέφαλό σου. Τίποτα. Πηγμένη σιγαλιά σ’ ὅλο τό μάκρος τῶν κερκίδων. Μόνο ὁ δυνάστης ἥλιος, παντεπόπτης ἀδιάφορος, μπορεί καί χαιρέκακος, δείχνει ἀπερίφραστα τ’ ἀκρωτηριασμένα μάρμαρα κάθε μέρα πιό μέσα. […] Προοπτική Μαρτυρίες (Σειρά πρώτη), 2η ἔκδοση, ἐκδ. Κέδρος, Άθήνα 1970, σελ. 11. Τά σπίτια μας εἶναι χτισμένα πάνω σ’ ἄλλα σπίτια εὐθύγραμμα, μαρμάρινα, κ’ ἐκεῖνα πάνω σέ ἄλλα. Τά θεμέλια τους κρατιοῦνται πάνω στά κεφάλια ὄρθιων ἀγαλμάτων, δίχως χέρια....

Διαβάστε περισσότερα

Μανουήλ Χρυσολωράς: Επιστολή προς τον Βασιλέα Μανουήλ Β’

Antonio Joli, H Βασίλισσα Μαρία Αμαλία της Σαξονίας στην αψίδα του Τραϊανού στο Μπενεβέντο
Αποσπάσματα. Μετάφρασις Π. Κ. Χρήστου, περ. ΕΠΟΠΤΕΙΑ, Φεβρουάριος 1993 5. Ἐγὼ ὅμως ἐνόμιζα ὅτι αὐτὰ ἐλέγονταν ἀπὸ ἐκείνους μὲ μιὰ δόσι ὑπερβολῆς, ἀλλὰ τώρα βλέπω ὅτι τίποτε δὲν ἔχει λεχθῆ κατὰ ὑπερβολικὸ τρόπο• τέτοια εἶναι τὰ βλεπόμενα. Καὶ ὅμως τίποτε σχεδὸν δὲν ἔμεινε σ’ αὐτὴν σῶο οὔτε μπορεῖς νὰ εὕρης κάτι ἐντελῶς ἀνέπαφο ἀπὸ τὴ φθορά• ἄλλα ἔχουν καταρρεύσει μόνα τους ἀπὸ τὴν πολυκαιρία καὶ ἄλλα ἐκβιάζονται ἀπὸ ἀνθρώπινα χέρια. Πράγματι ἔχει συμβῆ σ’ αὐτὴν ὅ,τι καὶ στὴν δική μας πόλι [Στὴν Κωνσταντινούπολη], ὅτι ἡ ἴδια εἶναι γιὰ τὸν ἑαυτό της εἶδος μεταλλείου καὶ λατομείου, μὲ λίγα λόγια, ἡ ἴδια τρέφεται καὶ ἀναλώνεται συγχρόνως ἀπὸ τὸν ἑαυτό της. Θὰ ἔλεγα ὅτι εἶναι κουρασμένη καθ’ ὅλα• φαίνονται ὅμως ἀκόμα καὶ στὰ ἴδια τὰ ἐρείπια καὶ τὶς κολῶνες, τέτοια ποὺ ἦσαν ἀπὸ τὴν ἀρχὴ καὶ τὸ μέγεθος καὶ τὸ κάλλος. Πράγματι, τί δὲν ἦταν ὡραῖο σ’ αὐτήν; Καὶ βέβαια δὲν ἦσαν ὡραῖα...

Διαβάστε περισσότερα

Παν. Δρακόπουλος: Το άνοιγμα του χρόνου

Το κείμενο αυτό είναι προλογικό σημείωμα στο αφιέρωμα της Εποπτείας ‘Ζώντας ανάμεσα στα ερείπια’. Το ζητούμενο του αφιερώματος είναι η μοίρα των μνημείων. Το προλογικό θέλει να δείξει μια μικρή πόρτα στο πλαϊ του χώρου, που μας οδηγεί σε μια προβολή της πίσω όψης της Σελήνης, της σκοτεινής όψης, της ύπαρξής μας. Εν αρχή ήν ο λόγος. Έτσι αρχίζει το Κατά Ιωάννην για να εξηγηθεί το τι ο Ιησούς είναι. Θα μπορούσα όμως να πω ότι τίποτε δεν είναι πιο βάσιμο μιλώντας για τον άνθρωπο. Δεν μπορούμε να φαντασθούμε τον άνθρωπο χωρίς λόγο. Όχι έναν κωφάλαλο – αυτός έχει λόγο – αλλά χωρίς λόγο ή πέραν αυτού. Ο λόγος είναι καθρέφτης της συνείδησης, ή καλύτερα, είναι η εκφρασμένη συνείδηση. Ο Φίχτε μας έδωσε το θεμέλιο της συνείδησης: είναι η διάκριση του αυτού από το έτερο. Αλλά αυτό ακριβώς δεν είναι ο λόγος; Ο Κάντ μας έδωσε τους δύο άξονες πάνω...

Διαβάστε περισσότερα


Αγοραίος

Αγοραίος
ΕΛΙΤ ΚΑΙ ΜΑΖΑ: Ομάδα μαθητών Λυκείου στο Μουσείο Μπενάκη, να δουν την έκθεση, συνοδεία καθηγητών τους. Αλλά να που εμφανίστηκε ο Σκαρμούτσος, τηλεοπτικός μάγειρας, και...

Παν. Δρακόπουλος, Του Μιχάλη Κατσαρού
Κατηγορία: Σημειωματάριο
Παν. Δρακόπουλος, Του Μιχάλη Κατσαρού

Στο γραφείο που είχα πολύ παλιά στην Δημοκρίτου έρχονταν ανάμεσα σε άλλους ποιητές και ο Μιχάλης Κατσαρός. Συνήθως μου διάβαζε κάποιο ποίημά του – και...


Δημήτρης Λαμπρέλλης, Η πρόσληψη του Νίτσε στην Ελλάδα
Κατηγορία: Στοχασμός
Δημήτρης Λαμπρέλλης, Η πρόσληψη του Νίτσε στην Ελλάδα

Μικρή δοκιμή παρουσίασης και κριτικής αποτίμησής της Ι Ο Νιτσεϊσμός στην Ελλάδα εμφανίζεται με τα περιοδικά «Τέχνη» (1898-1899) και «Διόνυσος» (1901-1902). Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του...


Γεώργιος Α. Πανέτσος – Μαριλένα Ζ. Κασιμάτη, Η «Hellenische Renaissance» του Θεοφίλου Χάνσεν.
Κατηγορία: Τέχνες

Μια επινοημένη παράδοση στην αρχιτεκτονική του 19ου αιώνα. Ο Θεόφιλος Χάνσεν γεννήθηκε το 1813, τη χρονιά που η χώρα του πτώχευε υπό την πίεση ενός...


Κωνσταντίνος Σ. Παχής, Επίνοια
Κατηγορία: Στοχασμός

Έχουμε πράγματι λόγους να φοβόμαστε ότι η επίνοια θα καταστρέψει τον άνθρωπο; Η είσοδός μας στον κόσμο της ψηφιακής τεχνικής μας απειλεί; Όταν στη δεκαετία...


Νίκος Ηλιάδης, Η τεχνολογία ως απαραίτητο στοιχείο της Γενικής Εκπαίδευσης για όλους
Κατηγορία: Στοχασμός

Στην εποχή μας από ειδικούς στην σχεδίαση εκπαιδευτικών προγραμμάτων, γίνεται μια ιδιαίτερα έντονη προσπάθεια για την προσαρμογή τους στις ανάγκες της ζωής. Έτσι το σχολείο...


Μαρία Κατσουνάκη, Είμαστε η παιδεία μας
Κατηγορία: Στοχασμός
Μαρία Κατσουνάκη, Είμαστε η παιδεία μας

Γιατί άραγε ενώ εδώ και δεκαετίες, δεκάδες χιλιάδες νέοι συμμετέχουν στις Πανελλαδικές Εξετάσεις για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, σπουδάζουν και αποφοιτούν, το πολιτιστικό και μορφωτικό επίπεδο...


ΕΠΟΠΤΕΙΑ: Γιατί στα χαρακώματα και πάλι
Κατηγορία: Επιχειρήματα / ΤΕΥΧΟΣ 1 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2017
ΕΠΟΠΤΕΙΑ: Γιατί στα χαρακώματα και πάλι

Πέρασαν  πάνω από είκοσι χρόνια σιωπής, και η Εποπτεία ξανά κυκλοφορεί. Το μηνιαίο περιοδικό που τιμήθηκε ως ένα από τα δέκα καλύτερα περιοδικά της Ευρώπης...