Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Τάκης Σινόπουλος: Ελπήνωρ

Ἀπὸ περ. ΕΠΟΠΤΕΙΑ, τεῦχος 51, Αθῆναι 1980   Ἐλπήνορ πῶς ἦλθες… ΟΜΗΡΟΣ   Τοπίο θανάτου. Ἡ πετρωμένη θάλασσα, τὰ μαῦρα κυ­παρίσσια, τὸ χαμηλὸ ἀκρογιάλι ρημαγμένο ἀπὸ τ’ ἁλάτι καὶ τὸ φῶς, τὰ κούφια βράχια, ὁ ἀδυσώπητος ἥλιος ἀπάνω, καὶ μήτε κύλισμα νεροῦ μήτε πουλιοῦ φτερούγα, μονάχα ἀπέραντη, ἀρυτίδωτη, πηχτὴ σιγή. Ἦταν κάποιος ἀπὸ τὴ συνοδεία ποὺ τὸν ἀντίκρισε, ὄχι ὁ πιὸ γέροντας: Κοιτᾶχτε, ὁ Ἐλπήνωρ πρέπει νά ‘ναὶ ἐκεῖνος… Ἐστρίψαμε τὰ μάτια γρήγορα. Παράξενο πῶς θυμηθή­καμε, ἀφοῦ εἶχε ἡ μνήμη ξεραθεῖ σὰν ποταμιὰ τὸ καλοκαίρι. Ἦταν αὐτὸς ὁ Ἐλπήνωρ, πράγματι, στὰ μαῦρα κυπα­ρίσσια, τυφλὸς ἀπὸ τὸν ἥλιο καὶ τοὺς στοχασμούς, σκαλίζοντας τὴν ἄμμο μ’ ἀκρωτηριασμένα δάχτυλα. Καὶ τότε τὸν ἐφώναξα μὲ μιὰ χαρούμενη φωνή: Ἐλπήνορα, Ἐλπήνορα πῶς βρέθηκες ξάφνου σ’ αὐτὴ τὴ χώρα; εἶχες τελειώσει μὲ τὸ μαῦρο σίδερο μπηγμένο στὰ πλευρά, τὸν περσινὸ χειμῶνα, κ’ εἴδαμε στὰ χείλη σου τὸ αἷμα πηχτό, καθὼς ἐστέγνωνε ἡ καρδιά σου δίπλα στοῦ...

Διαβάστε περισσότερα

Φράντς Κάφκα: Η σιωπή των Σειρήνων

[Από το Parables, μτφρ. Willa και Edwin Muir, Schocken Books Inc, 1946] Απόδειξη ότι ανεπαρκή ή και παιδιάστικα τεχνάσματα μπορεί να σώσουν κάποιον από τον κίνδυνο. Ο Οδυσσέας, για να προστατευτεί από τις Σειρήνες, βούλωσε τα αυτιά του με κερί κι έβαλε να τον δέσουν στο κατάρτι. Φυσικά, οποιοσδήποτε άλλος ταξιδιώτης πριν απ’ αυτόν θα μπορούσε να κάνει το ίδιο, εκτός από όσους γήτευαν οι Σειρήνες ακόμα κι από μεγάλη απόσταση· αλλά ήταν γνω­στό σε όλο τον κόσμο ότι τέτοια πράγματα δεν πρόσφεραν καμιά βοήθεια. Το τραγούδι των Σειρήνων διαπερνούσε τα πάντα κι ο πόθος όσων γοητεύονταν μπορούσε να σπάσει πολύ πιο ισχυρά δεσμά από αλυσίδες και κατάρτια. Ο Οδυσσέας δεν το σκέφτηκε αυτό, αν και μάλλον το είχε ακούσει. Είχε από­λυτη εμπιστοσύνη σε μια χούφτα κερί και σε μια οργιά αλυσίδα, και με αθώα έκσταση κίνησε για να συναντήσει τις Σειρήνες με το μικρό του πλήρωμα. Τώρα οι Σειρήνες...

Διαβάστε περισσότερα

Frank Budgen: Η συνάντηση του Τζαίημς Τζόυς με τον Όμηρο

Άπο το James Joyce and the Making of Ulysses, University of Indiana Press, 1960 Τον Τζόυς τον συνάντησα ξανά, κατά τύχη αυτή τη φορά, λίγο μετά τη συ­νάντησή μας στην πανσιόν του Τέηλορ, και κάναμε περίπατο κάτω από τα δέντρα στην Ούτοκε, από την πλατεία Μπελβύ προς το ακρωτήριο Τσίριχορν. Αριστερά μας ορθώνονταν τα αστικά σπίτια της Ζυρίχης, δεξιά μας ανοιγό­ταν η λίμνη και απέναντι οι πράσινες πλαγιές και οι κομψές καμπύλες της κορυφογραμμής του Ίτλιμπεργκ. «Γράφω ένα βιβλίο», είπε ο Τζόυς, «βασισμένο στις περιπλανήσεις του Οδυσσέα. Η Οδύσσεια δηλαδή είναι άς πούμε η κάτοψή μου. Μόνο που ο καιρός μου είναι πιο πρόσφατος κι οι περιπλανήσεις του ήρωά μου δεν κρα­τάνε πάνω από δεκαοχτώ ώρες». Έκανα διάφορους συνειρμούς, αλλά δεν πήραν μορφή αρκετά σαφή ώστε να κάνω κάποιο σχόλιο. Μ’ αυτούς έγραψα σιωπηλά το σχήμα της κορυφο­γραμμής του Ίτλιμπεργκ και των λόφων Άλμπις. Για μένα η Οδύσσεια ήταν απλώς...

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Σεφέρης: Ελπήνωρ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ Ὁ ἡδονικός ἑλπήνωρ Άπὸ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ἐκδ. ΙΚΑΡΟΣ, Ἀθήνα 2000 […] —Τ’ ἀγάλματα εἶναι στὸ μουσεῖο. —Ὄχι, σὲ κυνηγοῦν, πῶς δὲν τὸ βλέπεις; θέλω νὰ πῶ μὲ τὰ σπασμένα μέλη τους, μὲ τὴν ἀλλοτινὴ μορφή τους ποὺ δὲ γνώρισες κι ὅμως τὴν ξέρεις. Ὅπως ὅταν στὰ τελευταῖα τῆς νιότης σου ἀγαπήσεις γυναῖκα ποὺ ἔμεινε ὄμορφη, κι ὅλο φοβᾶσαι, καθὼς τὴν κράτησες γυμνὴ τὸ μεσημέρι, τὴ μνήμη ποὺ ξυπνᾶ στὴν ἀγκαλιά σου· φοβᾶσαι τὸ φιλὶ μὴ σὲ προδώσει σ’ ἄλλα κρεβάτια περασμένα τώρα ποὺ ὡστόσο θὰ μποροῦσαν νὰ στοιχειώσουν τόσο εὔκολα τόσο εὔκολα καὶ ν’ἀναστήσουν εἴδωλα στὸν καθρέφτη, σώματα ποὺ ἦταν μιὰ φορά· τὴν ἡδονή τους. Ὅπως ὅταν γυρίζεις ἀπ’ τὰ ξένα καὶ τύχει ν’ ἀνοίξεις παλιὰ κασέλα κλειδωμένη ἀπὸ καιρὸ καὶ βρεῖς κουρέλια ἀπὸ τὰ ροῦχα ποὺ φοροῦσες σὲ ὄμορφες ὧρες, σὲ γιορτὲς μὲ φῶτα πολύχρωμα, καθρεφτισμένα, ποὺ ὅλο χαμηλώνουν καὶ μένει μόνο τὸ ἄρωμα τῆς ἀπουσίας μιᾶς νέας...

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Σεφέρης: Πάνω σ΄έναν ξένο στίχο

Στήν Έλλη, Χριστούγεννα 1931 Άπό Ποιήματα, έκδ. ΙΚΑΡΟΣ, 20η ἔκδ,, Άθῆναι 2000 Εὐτυχισμένος ποὺ ἔκανε τὸ ταξίδι τοῦ Ὀδυσσέα. Εὐτυχισμένος ἂν στὸ ξεκίνημα, ἔνιωθε γερὴ τὴν ἀρματωσιὰ μιᾶς ἀγάπης, ἁπλωμένη μέσα στὸ κορμί του, σὰν τὶς φλέβες ὅπου βουίζει τὸ αἷμα. Μιᾶς ἀγάπης μὲ ἀκατέλυτο ρυθμό, ἀκατανίκητης σὰν τὴ μουσικὴ καὶ παντοτινῆς γιατί γεννήθηκε ὅταν γεννηθήκαμε καὶ σὰν πεθαίνουμε, ἂν πεθαίνει, δὲν τὸ ξέρουμε οὔτε ἐμεῖς οὔτε ἄλλος κανείς. Παρακαλῶ τὸ θεὸ νὰ μὲ συντρέξει νὰ πῶ, σὲ μιὰ στιγμὴ μεγάλης εὐδαιμονίας, ποιὰ εἶναι αὐτὴ ἡ ἀγάπη· κάθομαι κάποτε τριγυρισμένος ἀπὸ τὴν ξενιτιά, κι ἀκούω τὸ μακρινὸ βούισμά της, σὰν τὸν ἀχὸ τῆς θάλασσας ποὺ ἔσμιξε μὲ τὸ ἀνεξήγητο δρολάπι. Καὶ παρουσιάζεται μπροστά μου, πάλι καὶ πάλι, τὸ φάντασμα τοῦ Ὀδυσσέα, μὲ μάτια κοκκινισμένα ἀπό του κυμάτου τὴν ἁρμύρα κι ἀπὸ τὸ μεστωμένο πόθο νὰ ξαναδεῖ τὸν καπνὸ ποὺ βγαίνει ἀπὸ τὴ ζεστασιὰ τοῦ σπιτιοῦ του καὶ τὸ σκυλί του...

Διαβάστε περισσότερα

Έζρα Πάουντ: Canto 1

Μετάφραση: Γιῶργος Σεφέρης. Γιώργου Σεφέρη, Ἀντιγραφές, Ἴκαρος, Ἀθήνα 2005. Σημειώσεις επεξηγηματικές: Π. Δρακόπουλος   Καὶ τότε κατηφορίσαμε στὸ καράβι,1 Κυλήσαμε τὴν καρένα στὴ θάλασσα τὴ θεοτική, Σηκώσαμε τ’ ἄλμπουρο καὶ τὸ πανὶ στὸ μελανὸ τοῦτο καράβι, Καὶ τὸ φορτώσαμε μ’ ἀρνιά, φορτώσαμε μαζὶ καὶ τὰ κορμιά μας Βαριὰ ἀπὸ δάκρυα, κι οἱ ἀγέρηδες ὁλόπρυμα Μᾶς πῆραν πέρα μακριὰ μὲ τὸ πρησμένο καραβόπανο, Τῆς Κίρκης τούτη ἡ τέχνη, τῆς καλοχτένιστης θεᾶς. Τότες καθίσαμε στὴν κουπαστή, κι ὁ ἀγέρας μάγκωνε τὸ τιμόνι. Ἔτσι ὁλάρμενοι, περνούσαμε τὸ πέλαγο ὡς νὰ τελειώ­σει ἡ μέρα. Ἀποκοιμήθη ὁ ἥλιος, ἴσκιοι σ’ ὁλάκερο τὸν ὠκεανό, Καὶ τότες μπήκαμε στὰ πιὸ βαθιὰ νερά, Στὶς Κιμμέριες χῶρες, καὶ στὶς πολυάνθρωπες πολι­τεῖες Σκεπασμένες μὲ μιὰ κρουστὴ καταχνιά, ποτὲς δὲν τὴν τρυπάει Ὁ ἀχτιδοβόλος ἥλιος Μήτε ὅταν βγαίνει στ’ ἀψηλὰ κοντὰ στ’ ἀστέρια Μήτε ὅταν σκύβει νὰ γυρίσει πίσω ἀπὸ τὸν οὐρανό· Νύχτα ὁλόμαυρη τεντωμένη ἐκεῖ πάνω στοὺς ἄμοιρους ἀνθρώπους. Πίσω...

Διαβάστε περισσότερα

Έζρα Πάουντ: Όμηρος ή Βιργίλιος;

Από το ABC of Reading Πριν χρόνια με ρώτησε ένας μουσικός: «Μα δεν μπορείς να τη βρεις κάπου συγκεντρωμένη [εννοούσε όλη την ποίηση] όπως στον Μπαχ τη μουσική;» Όχι, δεν μπορείς. Πιστεύω ότι αν κάποιος μάθει ελληνικά, μπορεί να βρει σχεδόν «όλη την ποίηση» στον Όμηρο. Δεν έχει τύχει να διαβάσω μισή σελίδα Όμηρο χωρίς να ανακαλύψω μια μελωδική επινόηση, και εννοώ μελωδική επινόηση που δεν ήξερα ήδη. Αντί­θετα, έχω βρει στον Όμηρο τον φανταστικό θεατή, γνώρισμα που το 1918 πίστευα ακόμα ότι ήταν ίδιον του Χένρυ Τζέημς (Henry James). Λέει ο Όμηρος: «ο έμπειρος στρατιώτης θα το είχε παρατηρήσει». Η λογοτεχνική του δεινότητα είναι τόση που ένας γιατρός έγραψε βιβλίο για να αποδείξει ότι ο Όμηρος πρέπει να ήταν στρατιωτικός γιατρός. (Όποτε περιγράφει χτυπήματα και τα αποτελέσματά τους, λέγεται ότι τα τραύματα είναι ακριβή, κι ότι η περιγραφή τους ταιριάζει σε έκθεση ιατροδικαστή.) Ένας άλλος Γάλλος φιλόλογος έχει αποδείξει,...

Διαβάστε περισσότερα

Πιέτρο Τσιτάτι: Ταξίδι στον Άδη

Πιέτρο Τσιτάτι Η πολύχρωμη σκέψη Ο Οδυσσέας και η Οδύσσεια Μετάφραση Δημήτρης Αρβανιτάκης, εκδ. Ωκεανίδα, Αθήνα 2005 Ταξίδι στον Άδη ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ στον Άδη ετοιμάστηκε από τους θεούς κρυφά, στα βάθη της Οδύσσειας, ενώ ο Οδυσσέας και οι αναγνώστες αγνοούσαν τι συνέβαινε. Η απόφαση ανήκει στον Δία, η Περσεφόνη συγκατανεύει, αφού στέλνει μέχρι τον λάκκο, ο οποίος είναι γεμάτος αί­μα, τον χορό των αρχαίων ηρωίδων, και η Κίρκη συμβου­λεύει και καθοδηγεί, έστω και από απόσταση.(63) Οι θεοί αποφασίζουν να αποκαλύψουν στον Οδυσσέα το πεπρω­μένο του, να του δείξουν το βασίλειο του θανάτου και μέ­σα απ’ αυτόν, να το αποκαλύψουν στον «δεύτερο Όμηρο» και σ’ όλους εμάς. Ενώ αναχωρεί για τον Άδη, ο Οδυσσέας κλαίει και θέ­λει να πεθάνει, γιατί είναι ο πρώτος άνθρωπος που κάνει το ταξίδι στο βασίλειο των νεκρών. Όταν επιστρέφει, η Κίρκη τον στεφανώνει μ’ έναν θριαμβικό χαιρετισμό: Παράτολμοι,εσείς που ζώντες κατεβήκατε στον Αδη· οι...

Διαβάστε περισσότερα

Δ.Ν. Μαρωνίτης: Απόλογοι: Νέκυια

Ἀπὸ: Ἐπιλεγόμενα στὴν Ὁμηρικὴ Ὀδύσσεια, ἐκδ.Κέδρος Α.Ε., Ἀθήνα 2005. Ι ΟΤΑΝ Ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ καὶ οἱ ἑταῖροι ἐπιστρέφουν ἀπὸ τὸν Ἅδη στὸ νησὶ τῆς Αἴας, ἡ Κίρκη στολισμένη ἔρχεται νὰ τοὺς προϋπαντήσει. Γιὰ νὰ χαλαρώσουν ἀπὸ τὴν ἀφύσικη προηγούμενη περιπέτειά τους, τοὺς καλεῖ σὲ ἀνα­κουφιστικὸ γεῦμα μὲ τὴν ἑπόμενη προσφώνηση: Σχέτλιοι, οἳ ζώοντες ὑπήλθετε δῶμ’ Ἀΐδαο, / δισθανέες, ὅτε τ’ ἄλλοι ἅπαξ θνήσκουσ’ ἄνθρωποι (μ 21-2). Ἂν τὸ κατηγορούμενο σχέτλιοι παίζει ἀνάμεσα στὶς σημασίες «καρτερι­κός», «σκληρός», «ἀπόκοτος», τὸ ἅπαξ λεγόμενο στὸν Ὅμηρο ἐπίθετο δι­σθανέες σημαίνει ξεκάθαρα «δυὸ φορὲς ἀποθαμένοι» – ἡ δαιμονικὴ θεὰ ἐξηγεῖ μόνη της τὸν λόγο τῆς ἀνήκουστης αὐτῆς ἀποστροφῆς: οἱ ἄλλοι ἄνθρωποι πεθαίνουν μιὰ φορά, ἐσεῖς δύο. Σ’ αὐτὴν τὴ μοναδικὴ προσφώνη­ση τῆς Κίρκης συμπυκνώνεται τὸ βαθύτερο νόημα τῆς «Νέκυιας». Ὁ Ὀδυσσέας δὲν εἶναι ὁ πρῶτος μήτε ὁ μόνος ποὺ κατέβηκε ζωντανὸς στὸν Ἅδη: τὸν πρόλαβε ὁ Ἡρακλῆς, ὅπως τὸ ὁμολογεῖ καὶ μόνος του στὸ τέλος τῆς ἑνδέκατης...

Διαβάστε περισσότερα

Όμηρος: Νέκυια

ΟΜΗΡΟY Οδύσσεια Ἀποσπάσματα ἀπὸ τὶς ραψωδίες: κ καὶ λ, μετάφραση Δ. Ν. Μαρωνίτη, ἐκδ. Καστανιώτη, Ἀθῆναι 1995 Σημείωση: επιλέγουμε από τις ραψωδίες, μολονότι συμμεριζόμαστε πλήρως την άποψη του Δ. Μαρωνίτη ότι η επιλογή τραυματίζει το κείμενο (δες εξήγηση στο μελέτημα του Δ. Μαρωνίτη που περιέχει το αφιέρωμά μας). Επιλέγουμε ελπίζοντας ότι το αφιέρωμα θα αυξήσει στον αναγνώστη μας την διάθεση να σκύψη πάνω στον Όμηρο και να στοχασθεί για το τί ο Όμηρος και τί ο αναγνώστης, τί ο Οδυσσέας και τί τα πάθη, τί η Κίρκη, ο Άδης, κι ο μάντης, τί η συνομιλία με τον νεκρό και τί το ταξίδι. Υπάρχουν πράγματα που δεν καθορίζονται, ίσως και διότι δεν θέλουν να γίνονται τόσον σαφή και πρόδηλα εντός μας. […] Ὅμως ἐγὼ στὴν κλίνη τὴν περίκαλλη τῆς Κίρκης βρέθηκα, κι ἐκεῖ γονατιστὸς παρακαλοῦσα, μὲ τὴ θεὰ ν’ ἀκούει τὴ φωνὴ μου· τὴν φώναξα μὲ τ’ ὄνομά της καὶ μιλώντας...

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Ν. Μαρωνίτης: Οι μεγάλοι Απόλογοι

Από το Δ. Ν. Μαρωνίτης & Λ. Πόλκας Αρχαϊκή επική ποίηση: από την Ιλιάδα στην Οδύσσεια, εκδ. Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη], Θεσσαλονίκη 2007. […] Απείθαρχη και συνάμα πειθαρχική η «Μεγάλη Νέκυια» στον τρια­δικό κανόνα των «Μεγάλων Απολόγων», υπερασπίζεται τον εξαιρετι­κό της ρόλο, προχωρώντας σε μεγαλύτερο βάθος. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποκαλύπτει τον βυθό της Οδύσσειας, κάτω από την τρι­κυμισμένη επιφάνειά της, όπου σμίγουν τα δύο γονιμότερα σπέρμα­τα του έπους: ο νόστος και ο θάνατος. Το γεγονός ότι ο Οδυσσέας οφείλει να κατέβει στον Άδη, για να μάθει από τη σκιά του μάντη Τει­ρεσία (του μόνου εχέφρονα νεκρού στον κάτω κόσμο) την εξέλιξη και την έκβαση του νόστου του (αλλά και το οριστικό τέλος της ζωής του), δείχνει ότι νόστος και θάνατος επικοινωνούν εδώ μεταξύ τους· ότι στην παραδειγματική αυτή περίπτωση ο θάνατος γίνεται αγωγός του νό­στου· ότι ο νόστος οφείλει να περάσει μέσα από τον αγωγό του...

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Σεφέρης: Παραλλαγές πάνω στο βιβλίο

Ἀπὸ Δοκιμές, ἐκδ. Ίκαρος Αθήνα 2003 [οι εμφάσεις είναι από την Άμπελο] […] Ἕνας ἀρχαῖος συγγραφέας ἐπαινεῖ τὸν Πεισίστρατο ἐπειδὴ ἦταν ὁ πρῶτος ποὺ ἔδειξε τὴν Ἰλιάδα καὶ τὴν Ὀδύσσεια στοὺς Ἀθηναίους. Καθὼς γνωρίζετε, ὁ Πεισίστρατος, στὸν 6ο αἰῶνα π. Χ, ἦταν -σύμφωνα μὲ τὴν παράδοση- ὁ πρῶτος ποὺ ὅρισε νὰ καταγραφοῦν τὰ ὁμηρικὰ ἔπη. «Ὥς τότε, οἱ ἄνθρωποι ἁπλῶς ἄκουγαν τὰ ποιήματα αὐτά, ἀλλὰ δὲν τὰ ἔβλεπαν, γιατἰ μεταδίδον­ταν ἀπὸ τὴ φωνὴ τῶν ραψῳδῶν». Ὁ ἔπαινος αὐτός, ποὺ μπορεῖ σήμερα νὰ μᾶς φαίνε­ται ἀφελής, σημειώνει ὡστόσο ἕνα σταθμὸ στὴν ἱστορία τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πνεύματος: ἐκείνη τὴ στιγμὴ ἀρχίζει ἡ ποίηση νὰ δείχνεται καὶ ὄχι πιὰ μόνο νὰ ἀκούγεται· ἐκείνη τὴ στιγμὴ ἀρχίζει ἡ μακριὰ γενεαλογία τοῦ βι­βλίου· μιὰ ἐξέλιξη πού, περνώντας ἀπὸ τὶς ἀλεξανδρινὲς βιβλιοθῆκες, ἀναπτύσσεται σὲ πελώρια κλίμακα μὲ τὴν ἐφεύρεση τῆς τυπογραφίας, γιὰ νὰ καταλήξει στὴν ἐξά­πλωση —ποὺ τὴ διαπιστώνουμε σήμερα ὄχι χωρὶς κά­ποια ἀνησυχία— τῆς νεότερης βιομηχανίας...

Διαβάστε περισσότερα

Χόρχε Λουίς Μπόρχες: Ο Καθρέφτης και το Προσωπείο

Από περιοδικό «Εποπτεία», Αύγουστος 1980, σελ. 765-767.  Μετάφραση Αχιλλέας Κυριακίδης [Ο κόπος της μετάφρασης (μ΄άλλα λόγια ο κόπος να συμφιλιωθεί ένα απειθάρχητο δευτερογενές υλικό με τις εξ ίσου απειθάρχητες, αλλά εγγενείς αδυναμίες του μεταφραστή), αφιερώνεται με αγάπη στον Τάκη Σινόπουλο. Α.Κ.] Μετά τη μάχη του Κλόνταρφ[1] στην οποία ταπεινώθηκαν οι Νορβηγοί, ο βα­σιλιάς της Ιρλανδίας κάλεσε τον ποιητή και του είπε: «Ακόμα και τα πιο τρανά κατορθώματα χάνουν τη λάμψη τους αν δεν τα στιλβώσεις με λέξεις. Θέλω να υμνήσεις τη νίκη μου και να με δοξάσεις. Εγώ θα ‘μαι ο Αινείας· εσύ, ο Βιργίλιός μου. Είσαι ικανός ν’ αναλάβεις αυτό το έργο που θα μας κάνει και τους δύο αθάνατους;» «Ναι, Βασιλιά» είπε ο βάρδος. «Εγώ είμαι όλαν. Πέρασα δώδεκα χειμώνες σπουδάζοντας τη μετρική. Ξέρω απέξω τους τριακόσιους εξήντα θρύλους που πάνω τους βασίζεται η αληθινή ποίηση. Οι κύκλοι του Όλστερ και του Μούνστερ[2] βρίσκονται μέσα στις χορδές της...

Διαβάστε περισσότερα

Δ. N. Mαρωνίτης: Χρόνος και σήματα

Το Βήμα, Κυριακή 7 Δεκεμβρίου 2008 Και να θες κάποτε, δεν μπορείς εύκολα να σταματήσεις, οπότε η συνέχεια γίνεται υποχρεωτική. Στην προκείμενη περίπτωση παρατείνεται πρώτα η συζήτηση της περασμένης Κυριακής για την παράσταση και τη λειτουργία του αφηγηματικού χρόνου στην Ιλιάδα.  Ο οποίος, ως υποδοχή του ιλιαδικού πολέμου, μοιράζεται μόλις σε τέσσερις εμπόλεμες ημέρες, που καθεμιά απορροφά συσσωρευμένα αφηγηματικά δρώμενα πολλών ραψωδιών: η πρώτη ημέρα έξι, η δεύτερη τριών, η τρίτη οκτώ, η τέταρτη τεσσάρων. Επιλογή που συνεπάγεται την αίσθηση ότι ο αφηγηματικός χρόνος υποχρεωτικά διαστέλλεται, για να ανταποκριθεί στα φορτικά αυτά συνθετικά καθήκοντά του. Το κρίσιμο ωστόσο ερώτημα, διατυπωμένο κάπως απλοϊκά, είναι: γιατί και προς τι η απίστευτη αυτή πύκνωση αφηγηματικών δρωμένων σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια; Απορία για μακρά συζήτηση, που εδώ κατ΄ ανάγκην συντέμνεται. Προϋπόθεση πρόχειρης έστω ανταπόκρισης στο επίμαχο τούτο ζητούμενο είναι η διάκριση αφηγηματικού και ημερολογιακού χρόνου. Σε αντίθεση προς τον δεύτερο, που ελέγχεται κατά κανόνα...

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Δικταίος: Ο Όμηρος, το Επίγραμμα, η Επιγραφή, η Γραφή

Ἀπὸ τὸ ὁμότιτλο ἔργο, ἐκδ. Δωδώνη, Ἀθήνα 1973 Η επιτύμβια στήλη Γραφή πριν τον Όμηρο Η ενεπίγραφη στήλη Ομηρικά επιγράμματα Η αθανασία του ονόματος – Σημειώσεις   Η επιτύμβια στήλη […] Εἶναι γνωστό, πὼς τὸ Ἐπίγραμμα, σὰν αὐτόνομο ποιη­τικὸ εἶδος, γεννήθηκε ἀπὸ τὴ βαθμιαία ἀνάπτυξη τῆς ἐπιγραφῆς, ποὺ οἱ Ἕλληνες συνήθιζαν νὰ χαράττουν πάνω σὲ πέτρα ἤ μέταλλο, σὲ ἀνθεκτικὴν ὕλη, ὁπωσδή­ποτε, γιὰ νὰ διασώσουν ἀπὸ τὸν καταλύτη χρόνο, μ’ ὅλο ποὺ αὐτὸς «οὐδὲ σιδήρου φείδεται», οὐδέ, τελικά, αὐτῶν τούτων τῶν ἔργων τῶν θεῶν, σύμφωνα μὲ τὸν Δίωνα τὸν Χρυσόστομο, ἕνα σημαντικὸ γεγονὸς τῆς κοινοτικῆς ἤ ἀτομικῆς τῶν ζωῆς. Καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο ἦταν, πρῶτα-πρῶτα, ὁ θάνατος· στὸν πόλεμο, τὸ πιὸ συχνά, μὰ κι ὁ φυσιολογικός, τόσο τοῦ ἄνδρα ὅσο καὶ τῆς γυναίκας, σύμφωνα μὲ τὴ ρητὴ μαρτυρία τοῦ ἴδιου τοῦ Ὁμήρου, στὸ Ρ 434-435 τῆς «Ἰλιάδος»: ἀλλ’ ὥς τε στήλη μένει ἔμπεδον, ἣ τ’ἐπὶ τύμβῳ ἀνέρος ἐστήκει τεθνηότος ἠὲ...

Διαβάστε περισσότερα


Αγοραίος

Αγοραίος
ΕΚΛΟΓΕΣ   Οι εκλογές στην Ιταλία, τη Γερμανία, τις ΗΠΑ , την Ελλάδα και αλλού, συνιστούν σφαίρες κατά της δημοκρατίας. Τα βάζουμε με τους ηγέτες –...

Σώτη Τριανταφύλλου, Η ισλαμική ιδεολογία στη Γαλλία
Κατηγορία: Επιχειρήματα
Σώτη Τριανταφύλλου, Η ισλαμική ιδεολογία στη Γαλλία

Ο Χακίμ Ελ Καουρί, που το 2016  είχε κάνει έκκληση, μαζί με άλλους σαράντα μουσουλμάνους εναντίον του ισλαμικού φονταμελισμού, επανήλθε με ένα βιβλίο που έχει...


Τρικυμία
Κατηγορία: Σημειωματάριο
Τρικυμία

Έβρισκε στις παλιές ιστορίες την πρώτη του ύλη για να φτιάξει τα δικά του. Διάβαζε Πλούταρχο και Πλαύτο, όχι βέβαια Θουκυδίδη ή Τάκιτο, διάβαζε δηλαδή...


Παν. Δρακόπουλος, Του Μιχάλη Κατσαρού
Κατηγορία: Σημειωματάριο
Παν. Δρακόπουλος, Του Μιχάλη Κατσαρού

Στο γραφείο που είχα πολύ παλιά στην Δημοκρίτου έρχονταν ανάμεσα σε άλλους ποιητές και ο Μιχάλης Κατσαρός. Συνήθως μου διάβαζε κάποιο ποίημά του – και...


Δημήτρης Λαμπρέλλης, Η πρόσληψη του Νίτσε στην Ελλάδα
Κατηγορία: Στοχασμός
Δημήτρης Λαμπρέλλης, Η πρόσληψη του Νίτσε στην Ελλάδα

Μικρή δοκιμή παρουσίασης και κριτικής αποτίμησής της Ι Ο Νιτσεϊσμός στην Ελλάδα εμφανίζεται με τα περιοδικά «Τέχνη» (1898-1899) και «Διόνυσος» (1901-1902). Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του...


Γεώργιος Α. Πανέτσος – Μαριλένα Ζ. Κασιμάτη, Η «Hellenische Renaissance» του Θεοφίλου Χάνσεν.
Κατηγορία: Τέχνες

Μια επινοημένη παράδοση στην αρχιτεκτονική του 19ου αιώνα. Ο Θεόφιλος Χάνσεν γεννήθηκε το 1813, τη χρονιά που η χώρα του πτώχευε υπό την πίεση ενός...


Κωνσταντίνος Σ. Παχής, Επίνοια
Κατηγορία: Στοχασμός

Έχουμε πράγματι λόγους να φοβόμαστε ότι η επίνοια θα καταστρέψει τον άνθρωπο; Η είσοδός μας στον κόσμο της ψηφιακής τεχνικής μας απειλεί; Όταν στη δεκαετία...


Νίκος Ηλιάδης, Η τεχνολογία ως απαραίτητο στοιχείο της Γενικής Εκπαίδευσης για όλους
Κατηγορία: Στοχασμός

Στην εποχή μας από ειδικούς στην σχεδίαση εκπαιδευτικών προγραμμάτων, γίνεται μια ιδιαίτερα έντονη προσπάθεια για την προσαρμογή τους στις ανάγκες της ζωής. Έτσι το σχολείο...