Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτος 10, 1985, τεύχη 97-107

James Nellson: Στo Λαβύρινθο τoυ Μπόρχες

Εποπτεία, τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985. Μετάφραση: Γ.Λ. Αστού. “Ο Δον Κιχώτης” «, μου είπε ο Μενάρ, «ήταν πάνω από όλα ένα διασκεδαστικό βιβλίο τώρα εχει καταντήσει μια ευκαιρία για πατριωτικές προτάσεις, για γραμματική θρασύτητα, για χυδαίες πολυτελείς εκδόσεις. Η δόξα είναι μια μορφή ακατανοησίας ίσως η χειρίστη». Όταν ο Χόρχε Λούϊς Μπόρχες έγραψε αυτό το κείμενο, στις αρχές της δεκαετίας του ’40, ήταν ήδη γνωστός στην Αργεντινή ως ένας ποιητής που αγαπούσε τις περίεργες μεταφορές και συγγραφέας κάποιων παράξενων διηγημάτων που έμοιαζαν με δοκίμια αλλά ήσαν, παρά τον φαινομενικό ακαδημαϊσμό τους, ασκήσεις φαντασίας. Δεν εθεωρείτο πιθανός υποψήφιος για «δόξα». Είναι αλήθεια ότι, ήδη από το 1933, ο Ντριέ Λα Ροσέλ είχε αναφέρει μετά από ένα ταξίδι στο Μπουένος Άϊρες ότι «Borges vant le voyage». Όμως, παρά αυτόν και άλλους χρησμούς, ο Μπόρχες παρέμενε το ιδιωτικό πάθος λίγων, οι περισσότεροι απ’ τους οποίους τον γνώριζαν προσωπικά. Και ακόμη, ως...

Διαβάστε περισσότερα

Ronald Hayman: Ο ανέστιος Κάφκα

Εποπτεία, τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985.  Μετάφραση: Δ. Αντωνοπούλου – Γ. Σταμάτη. 4 Ιουνίου, Βερολίνο Προσπάθησα να αντισταθώ στην ιδέα ότι γράφοντας μια βιογραφία του Κάφκα θα μου συμβούν καφκικά γεγονότα, όμως η συνάντηση με τον Κλάους Βάγκενμπαχ εξελίχτηκε σε αστεία από την στιγμή που πάτησα το κουδούνι κι άκουσα τον καμπανιστό του ήχο. Το βιβλίο του για τα πρώτα χρόνια του Κάφκα είναι πιο λεπτομερές και ευφυές από την βιογραφία του Μαξ Μπροντ και, έχοντας να κάνω μια διάλεξη στο Βερολίνο, σκέφτηκα ότι θα άξιζε να τον δω. Όμως συμφωνήσαμε να συναντηθούμε μόνο δυο ώρες πριν από την ώρα που θάπρεπε να είμαι στο Πανεπιστήμιο για τη διάλεξη. Όταν φθάνω σ’ αυτό πού μοιάζει με διαμέρισμα, αποδεικνύεται ότι είναι γραφείο ο Βάγκενμπαχ είναι εκδότης και δεν είναι εκεί. Με αφήνουν να τον περιμένω στο δωμάτιό του. Ένα αγόρι έρχεται και μου λέει πως θα είναι εδώ σε δέκα...

Διαβάστε περισσότερα

Martin Esslin: O Μπέρτολτ Μπρεχτ στην εξορία

Εποπτεία, τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985.  Μετάφραση: Δ. Αντωνοπούλου – Γ. Σταμάτη. H ΕΞΟΔΟΣ των Γερμανών διανοουμένων από το Ράϊχ μετά την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία στις 30 Ιανουαρίου 1933 ήταν μια από τις πλέον βαρυσήμαντες μετακινήσεις του πνευματικού κέντρου βάρους που έχει γνωρίσει ο Δυτικός κόσμος, και συγκρίνεται ίσως μόνον με τα αποτελέσματα της εξόδου των βυζαντινών λογίων στην Ιταλία μετα την κατάρρευση της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η θέση πολλών συγγραφέων μεταξύ αυτών των εξόριστων ήταν ιδιαίτερα τραγική. Ζούσαν από την γλώσσα τους• πριν από το ξέσπασμα του πολέμου η περιοχή όπου γερμανικά βιβλία, εφημερίδες και περιοδικά μπορούσαν ακόμη να κυκλοφορούν ελεύθερα περιοριζόταν: κατ’ αρχήν η Ελβετία, η Αυστρία, η Τσεχοσλοβακία (τα γερμανόφωνα μέρη της) παρέμειναν λίγο ως πολύ ανοικτές όσο αυτές οι χώρες ήσαν ακόμη ελεύθερες από την ναζιστική κυριαρχία. Και, φυσικά, οι αυξανόμενες αποικίες προσφύγων στην Ολλανδία, Γαλλία, Βέλγιο και άλλες χώρες, όπου οι γερμανοί...

Διαβάστε περισσότερα

Christian Audejean: Πικάσσο, Απουσία και παρουσία

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 107, Δεκέμβριος 1985.  L’ Esprit, Janvier 1982, Absence et présence.  Μετάφραση: Γερ. Κορακιανίτης Ο ΠΑΜΠΛΟ ΡΟΥΙΧ ΠΙΚΑΣΣΟ γεννήθηκε στις 25 Οκτωβρίου του 1881 και πέθανε την άνοιξη του 1973, στη Notre-Dame de Vie, της Προβηγκίας, στην ηλιόλουστη επαρχία την οποία είχε επιλέξει για να ζη, και της οποίας το μακρύ νήμα των ακτών ήταν ο ομφάλιος λώρος που αναμφίβολα τον ένωνε ξανά με τις παραλίες που είχε εγκαταλείψει και ζωγραφίσει στα νεανικά του χρόνια. Εάν ζούσε, σήμερα θα ήταν εκατό χρονών. Ούτε η Ισπανία, η γενέτειρά του, όπου είχε βυθισμένες τις ρίζες του, η su tierra, με τα γόνιμα τυρφώδη χωράφια της, προέλευση και τοπίο βαθειά ισπανικό, ανάμεσα στην ανδαλουσιανή Μάλαγκα και στην καταλάνικη Βαρκελώνη, ουτε η Γαλλία, η χώρα της επιλογής του, της αρεσκείας του και της εξορίας στην οποία έζησε περισσότερο από μισό αιώνα και την οποία διέτρεξε από τους λόφους της Μονμάρτης μέχρι τα υψώματα...

Διαβάστε περισσότερα

Jean-Marie Domenac: Ο Μαρξ του Αλτουσέρ

Οι τρείς μεγάλοι Γάλλοι περσοναλιστές: Jean Lacroix, Emmanouel Mounier, Jean-Marie Domenach
ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 105, Οκτώβριος 1985.  Από το Le Sauvage et l’ ordinateur, Édition du Seuil.  Μετάφραση Γερ. Κορακιανίτης O ΑΛΤΟΥΣΕΡ έχει την φήμη ότι είναι ένας δύσκολος συγγραφέας. Αυτή τη φορά ήθελε να είναι σαφής παραμένοντας λακωνικός. Στον βρεταννό κομμουνιστή Τζων Λιούις, ο οποίος τον κατηγόρησε ότι παρερμήνευσε τον μαρξισμό, απάντησε σε ήρεμο και ήπιο τόνο, με παιδαγωγική απλότητα.(1) Επειδή η ανάπτυξη των θέσεών του γίνεται με πολύ απλό τρόπο, αυτές προβάλλουν ακόμα καλύτερα και παίρνουν προκλητική μορφή. Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι εξαλείφει από την ιστορία όχι μόνο το «υποκείμενο», αλλά και αυτό καθεαυτό το ζήτημα του υποκειμένου, επικαλούμενος τον μαρξισμό ή μάλλον ένα ορισμένο είδος μαρξισμού που κατ’ αρχήν έχει κοπεί και ραφτεί στα μέτρα του συγγραφέα: «Η ιστορία είναι ένα απέραντο ‘φυσικό-ανθρώπινο’ σύστημα σε κίνηση, ο κινητήρας του οποίου είναι η πάλη των τάξεων. Η ιστορία είναι ένα γίγνεσθαι, και ένα γίγνεσθαι δίχως υποκείμενο. Το ερώτημά...

Διαβάστε περισσότερα

Umberto Eco: Πώς έγραψα «Το όνομα του Ρόδου»

Εποπτεία,  τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985. Μετάφραση: Ζηνοβία Δρακοπούλου Ο τίτλος και η σημασία Από τότε που εκδόθηκε Το Ό­νομα του Ρόδου πήρα πολλές επιστολές αναγνωστών που θέλουν να μάθουν τη σημασία του λατινι­κού εξάμετρου που υπάρχει στο τέλος του βιβλίου και γιατί το εξάμετρο αυτό ενέπνευσε τον τίτλο. Απαντώ ότι ο στίχος είναι από τo De contemptu mundi του Βερνάρ­δου του Μορλαί, [«Stat rosa pristina nomine, nomina nuda tenemus» , «Απ΄ το χθεσινό το ρόδο μένει μόνο τ΄όνομά του, άδεια ονόματα κρατάμε» ] ενός Βενεδικτίνου του 12ου αιώνα, του οποίου το ποίημα είναι μια παραλλαγή πάνω στο θέμα ubi sunt (πολύ γνωστό στο ύστερο έργο του Φρανσουά Βιγιόν Mais οù sont les neiges d’ antan [Μπαλάντα των κυριών του παλιού καιρού]). Αλλά στον οικείο τόπο του παρελθόντος οι άλλοτε φημι­σμένες πολιτείες, οι όμορφες πριγκήπισσες, τα πάντα εξαφανίζονται μέσα στο κενό. Ο Βερνάρδος προσθέτει ότι όλα αυτά τα φευγαλέα πράγματα...

Διαβάστε περισσότερα




Η δική μας Ελένη Λαδιά
Κατηγορία: Γράμματα
Η δική μας Ελένη Λαδιά

Η Ελένη Λαδιά είναι κατά κόσμον βραβευμένη λογοτέχνης, μεταφραστής, δοκιμιογράφος και άλλα που επιβεβαιώνουν αυτή τη φήμη. Επιτρέψτε μου να σας γνωρίσω την πέραν αυτών...


Ψυχομαντεία
Κατηγορία: Γράμματα
Ψυχομαντεία

 Βρισκόμαστε στό Τριτοπατρεῖον τοῦ Κεραμεικοῦ.  Ἄβατο τότε ἀλλά τώρα σκορπισμένα ἐρείπια, ἀφημένα στήν πρόσβαση τοῦ κάθε ἐπισκέπτη. Δυό λίθινοι ὅροι στέκονται ὥς σήμερα καί πάνω...


Δαιμονολογία
Κατηγορία: Γράμματα
Δαιμονολογία

(στην ελληνική μυθολογία) Ὁ ἀρχαῖος Ἕλληνας πίστευε πώς τά πάντα στόν κόσμο ἦταν διαποτισμένα ἀπό τήν ἐνέργεια ἀγαθοποιῶν καί κακοποιῶν δαιμόνων. Ἐπειδὴ, κατά τόν Decharme,...


Οι Θεές
Κατηγορία: Γράμματα
Οι Θεές

Ὁ φυσιολογικός ἄνθρωπος ξεχνᾶ· ὁ συγγραφεύς καί τό ὄνειρο ποτέ. Μεγαλώνοντας βεβαιώνομαι περισσότερο γιά τήν συμπαντική μνήμη ἤ μνήμη θεοῦ ἤ μνήμη τοῦ κόσμου ἤ...


Φυσιογνωμίες τόπων
Κατηγορία: Γράμματα
Φυσιογνωμίες τόπων

Ἀλεξάνδρεια τοῦ 1991 μ.Χ. (τίτλος κατά τό καβαφικόν πρότυπον) ΤΙ ΑΠΕΓΙΝΕ Η ΑΛΛΟΤΕ ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΗ ΠΟΛΗ; Ἐνῶ στό Κάιρο τό βαρύ, τό ἁπλόχωρο κι ἀνατολιτικο οἱ...


Η γυναίκα με το πλοίο στο κεφάλι
Κατηγορία: Γράμματα
Η γυναίκα με το πλοίο στο κεφάλι

Στήν ἐφηβεία μου εἶχα ἕναν διακαή πόθο: νά βρεθῶ στήν πόλη τοῦ ὀνείρου τρελά ἐρωτευμένη. Διέθετα τήν πόλη καί τό αἴσθημα· ἔλειπε μόνον τό πρόσωπο....


Ποταμίσιοι έρωτες
Κατηγορία: Γράμματα
Ποταμίσιοι έρωτες

Λόγος τῆς ἀφηγήτριας Ἐπιστρέφω ἀπό ἕνα ταξίδι πού διήρκησε χρόνια. Δέν ἔχει σημασία ποῦ ἤμουν. Τό ταξίδι μου, ὅπως ἄλλωστε ὅλα τά ταξίδια, εἶχε ὀμορφιά,...