Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Έτος 8, 1983, τεύχη 75-85

Theodor W. Adorno: Φιλοσοφία της σύγχρονης μουσικής

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 78, Απρίλης 1983. Μετάφραση: Χαρά Τόμπρα. Διότι στην τέχνη δεν έχουμε απλώς να κάνουμε με ένα ευχάριστο ή χρήσιμο παιγνίδι, αλλά…. με μια ανέλιξη της αλήθειας. (Hegel: Αισθητική, III) Η ιστορία της φιλοσοφίας ως επιστήμη της γένεσης είναι η μορφή που, από τα απομακρυσμένα άκρα, τις φαινομενικές εκτροπές της ανάπτυξης, αφήνει να εμφανιστεί η συγκρότηση της ιδέας, ως μία ολότητα, που χαρακτηρίζεται από τη δυνατότητα λογικής αντιπαράθεσης τέτοιων αντιθέσεων». Το αξίωμα που ακολούθησε ο Walter Benjamin από γνωσιοκριτικούς λόγους στην πραγματεία του πάνω στην γερμανική τραγωδία, μπορεί, για μια φιλοσοφικά εννοούμενη θεώρηση της σύγχρονης μουσικής η οποία περιορίζεται κατ’ ουσία στους δύο αντιθετικούς πρωταγωνιστές της, να θεμελιωθεί από το ίδιο της το αντικείμενο. Διότι μόνο στις ακραίες περιπτώσεις βρίσκεται η ουσία αυτής της μουσικής χαραγμένη• μόνο αυτές επιτρέπουν την γνώση του περιεχομένου της σε αλήθεια. Η «μέση οδός» γράφει κάπου ο Schoenberg, «είναι η μόνη που δεν οδηγεί...

Διαβάστε περισσότερα

Gabriel Marcel: Ο χρόνος μου και εγώ

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 81, Ιούλιος – Αύγουστος 1983. Μετάφραση: Νατάσα Τσουκαλά Από την Εισήγηση στο Συμπόσιο με τίτλο «Entretiens sur le temps». To Συμπόσιο έλαβε χώρα στο Centre Curturel International Cerisy la Salle από τις 14 ως τις 23 Ιουλίου 1964 υπό την διεύθυνση της Jeanne Hersch και του René Poirier. Χωρίς να προκαθορίζω καθόλου τα αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας [του συμποσίου] και τα πορίσματα όπου θα μπορούσε κανείς να καταλήξει, θα ήθελα να προσπαθήσω να ορίσω αυτό που θ’ αποκαλέσω συνηθισμένη ή ακόμα και καθημερινή χρησιμοποιούμενη παράσταση του χρόνου. Αυτή η παράσταση πάνω στην οποία ζούμε όλοι μας μέσα στην καθημερινή μας ύπαρξη, περιλαμβάνεται σ’ εκφράσεις που δεν προκάλεσαν καθόλου την προσοχή των επαγγελματιών φιλοσόφων, έως τουλάχιστον την εμφάνιση της φαινομενολογίας.

Διαβάστε περισσότερα

Rainer Maria Rilke: Ελεγείες του Duino – Η έβδομη ελεγεία

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 82, Σεπτέμβριος 1983. Μετάφραση: Δημήτρης Λιαντίνης. Κάλεσμα όχι πια, όχι κάλεσμα νάναι, μεστωμένη φωνή, της κραυγής σου η φύση˙ ολοκάθαρα φώναζες σαν το πουλί, όταν η εποχή το σηκώνει και προβαίνει ανεβαίνοντας και σχεδόν λησμονεί ότι είναι ένα πλάσμα περίτρομο, κι όχι μόνο καρδιά, 5 που μέσα στην αιθρία το ρίχνει, στους βαθειούς ουρανούς. Σαν το πουλί κι εσύ θα καλούσες επίμονα—, ώστε αφανέρωτη ακόμη στην ανέγνοια της θα σ’ ένοιωθε η σύντροφος, που μέσα της αργά ξυπνά η ανταπόκριση κι η ακοή της της φέρνει μια θέρμη στο δικό σου ασυγκάλυπτο πόθο η δική της πυρωμένη λαχτάρα. 10 Ω και η άνοιξη θάνοιωθε—, γιατί θα κόμιζε κάθε τόπος εδώ

Διαβάστε περισσότερα

Noam Chomsky: Η σχέση γλώσσας και κόσμου

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 82, Σεπτέμβριος 1983. Συνέντευξη με τον B. Magee. Μετάφραση: Ζηνοβία Δρακοπούλου. O Noam Chomsky έχει επιτύχει μια διεθνή φήμη σε δύο προφανώς άσχετους μεταξύ τους χώρους. Ευρύτερη είναι η φήμη του ως εθνικού ηγέτη της αμερικανικής αντίστασης στον πόλεμο του Βιετνάμ. Βαθύτερη είναι η φήμη του ως καθηγητή της γλωσσολογίας, ο οποίος, πριν από τα σαράντα του χρόνια, είχε μεταμορφώσει τη φύση του θέματός του. Όσον αφορά στη φιλοσοφία είναι κάτι σαν μπαλαντέρ στην τράπουλα. Πολλοί επαγγελματίες φιλόσοφοι θα επέμεναν, με κάθε ειλικρίνεια, ότι δεν είναι διόλου φιλόσοφος, ότι η γλωσσολογία είναι απλώς ένας διαφορετικός επιστημονικός κλάδος, μολονότι γειτονικός με τη φιλοσοφία. Ας είναι, δεν πρόκειται να το συζητήσω αυτό˙ εν πάση περιπτώσει πρόκειται για κάτι περισσότερο από ένα πρόβλημα ορισμού. Το γεγονός είναι, ότι ο Chomsky γαλουχήθηκε ως φιλόσοφος• το έργο του έχει μεγάλες επιπτώσεις στη φιλοσοφία˙ και στα γραπτά των φιλοσόφων σήμερα το όνομά του εμφανίζεται...

Διαβάστε περισσότερα

Robert S. Lopez: Τι πραγματικά συνέβη στην Αναγέννηση;

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 80, Ιούνιος 1983. Μετάφραση: Νατάσα Τσουκαλά. Όταν ανθρωπιστές όπως ο Michelet κι ο Burckhardt επικύρωσαν τον όρο Αναγέννηση, πριν από πολλά χρόνια, μόλις είχε γεννηθεί η οικονομική ιστορία. Η έξοχη ανασύστασή τους του αναγεννησιακού πολιτισμού δεν επιβαρυνόταν απ’ την υποψία ότι τα πάθη του Κάλιμπαν μπορεί να είχαν κάποια σχέση με τις επιτεύξεις του Άριελ. Ύστερα εμφανίστηκαν οι οπαδοί του Μαρξ και του ιστορικού υλισμού, που τακτοποίησαν τα φτερά των ποιητών-ιστορικών και εισήγαγαν τη λογοτεχνία στην πεπτική διαδικασία. Πρέπει να σεβαστούμε βαθιά και τις δύο σχολές, όχι μόνο για να δώσουμε το παρά-δειγμα στους μεταγενέστερους όταν θα έρθει κι η δική μας σειρά να παραμεριστούμε, αλλά και γιατί τόσο ο εγκέφαλος όσο και το στομάχι επηρεάζουν αναμφισβήτητα τις κινήσεις της καρδιάς.

Διαβάστε περισσότερα

Søren Kierkegaard: Από τα ημερολόγια

ΕΠΟΠΤΕΙΑ τεύχος 79, Μάιος 1983.  Μετάφραση: Σοφία Σκοπετέα. [Gilleleie, 1η Αύγ. 1835] Έτσι όπως προσπάθησα να δείξω στις προηγούμενες σελίδες είχαν αληθινά τα πράγματα για μένα. Όμως τώρα που προσπαθώ να ‘ρθω σε φως σχετικά με τη ζωή μου, μου φαίνονται διαφορετικά. Όπως περνά πολύς καιρός ώσπου να μάθει το παιδί να ξεχωρίζει τον εαυτό του από τα αντικείμενα, κι έτσι για ένα μεγάλο διάστημα ξεκόβει από το περιβάλλον του τόσο λίγο που του χρειάζεται τονίζοντας την πάσχουσα πλευρά να λέει π.χ.: «το χτυπ’ άλογο», παρόμοια επαναλαμβάνεται το ίδιο φαινόμενο σε μια υψηλότερη πνευματική σφαίρα. Πίστευα λοιπόν πως θα μπορούσα καλύτερα να ηρεμήσω αν καταπιανόμουνα μ’ άλλην επιστήμη, κατευθύνοντας σ’ άλλον στόχο τις δυνάμεις μου. Για ένα διάστημα θα κατάφερνα πράγματι να διώξω μιαν ανησυχία, που όμως δυναμωμένη θα μου επέστρεφε πίσω ξανά, όπως μια κρίση πυρετού, αφού πιεις νερό παγωμένο.

Διαβάστε περισσότερα




Ο Ντοστογιέφσκι φωτίζει από το «Υπόγειο» τις γυναικοκτονίες και την έμφυλη βία…
Κατηγορία: Βιβλιοθήκη / Στοχασμός
Ο Ντοστογιέφσκι φωτίζει από το «Υπόγειο» τις γυναικοκτονίες και την έμφυλη βία…

Ας αφήσουμε τον μεγάλο Ρώσο ανατόμο της ανθρώπινης ψυχής, να μιλήσει, έχοντας στο νου μας την έξαρση των γυναικοκτονιών και γενικότερα της έμφυλης βίας, ενώπιον...


Η Αριστερά που έμεινε κολλημένη στον Πέτρο, τον Γιόχαν και τον Φράντς…
Κατηγορία: Σημειωματάριο
Η Αριστερά που έμεινε κολλημένη στον Πέτρο, τον Γιόχαν και τον Φράντς...

«Μπαμπά, έλα μαζί μας, θα είναι πολύ ωραία». Στην επανειλημμένη έκκληση των παιδιών, δεν είπα όχι, περισσότερο για να περάσω μαζί τους το βράδυ και...


Πόσο θα διαρκέσει η αλυσίδα της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο;
Κατηγορία: Σημειωματάριο
Πόσο θα διαρκέσει η αλυσίδα της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο;

Η Τουρκία των νεοτούρκων, ακόμα και υπό τον ισλαμιστή Ερντογάν, έχει μάθει τον τελευταίο έναν αιώνα, να πατάει σε δυο βάρκες. Φίλος και σύμμαχος, δεν...


Ποιοι -και γιατί- συνωμοτούν εναντίον του Μητσοτάκη με αφορμή τις υποκλοπές;
Κατηγορία: Επιχειρήματα
Ποιοι -και γιατί- συνωμοτούν εναντίον του Μητσοτάκη με αφορμή τις υποκλοπές;

Η υπόθεση των υποκλοπών λαμβάνει καθημερινά νέες διαστάσεις., Μόνο που αυτές δεν αφορούν στο βασικό θέμα της, δηλαδή τις υποκλοπές. Εδώ και λίγες ημέρες γινόμαστε...


Οι παρακολουθήσεις, το χρέος Μητσοτάκη και η πολιτική υποκρισία
Κατηγορία: Επιχειρήματα
Οι παρακολουθήσεις, το χρέος Μητσοτάκη και η πολιτική υποκρισία

Ας αρχίσουμε από τα αυτονόητα: Σε μια δημοκρατική Πολιτεία δεν νοείται να παρακολουθείται -έστω και νόμιμα- ένας αρχηγός πολιτικού κόμματος, εκτός εάν εξηγηθεί επαρκώς, δημοσίως...


Ένα βότσαλο στη λίμνη- #me_tin_nancy_stin_taiwan
Κατηγορία: Επιχειρήματα
Ένα βότσαλο στη λίμνη- #me_tin_nancy_stin_taiwan

Πρωτοβουλία με τεράστια σημασία και παγκόσμια επίδραση αποτελεί η επίσκεψη της Αμερικανής προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων, Νάνσι Πελόζι, στην Ταϊβάν. Ασφαλώς είναι κάτι πολύ...


Οικογενειακή, ή δημογραφική πολιτική; Και τα δυο!
Κατηγορία: Επιχειρήματα
Οικογενειακή, ή δημογραφική πολιτική; Και τα δυο!

Δεν χρειάζεται να είναι κάποιος μάντης, για να προβλέψει την εξέλιξη των πληθυσμιακών μετασχηματισμών στην υφήλιο. Η γηρασμένη και διαρκώς συρρικνούμενη Δύση των προγαστόρων και...