Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

ΕΥΡΩΠΗ: ο νους μας στο μέλλον

Sur le pont d’Avignon / On y danse, on y danse Les jeunes filles font comme ci / On y danse, on y danse Les garcons font comme ca / On y danse, tous en rond Χαιρετισμός της Εποπτείας στην Κυρία που την ίδρυσε ΕΙΣΟΔΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΠΤΕΙΑ: Γιατί στα χαρακώματα και πάλι

Πέρασαν  πάνω από είκοσι χρόνια σιωπής, και η Εποπτεία ξανά κυκλοφορεί. Το μηνιαίο περιοδικό που τιμήθηκε ως ένα από τα δέκα καλύτερα περιοδικά της Ευρώπης στο Λονδίνο και τη Λισσαβόνα, το περιοδικό που πάλεψε ενάντια στον ολοκληρωτισμό για μιαν ελεύθερη κοινωνία, για την ένωση της Ευρώπης και τον σεβασμό της παιδείας, έρχεται και πάλι να υψώσει τη φωνή του. Έρχεται για να υπερασπίσει όχι μιαν ιδεολογία αλλά ιδεώδη, όχι ένα κόμμα αλλά την πολιτική συγκρότηση της κοινωνίας. Όλοι σχεδόν βλέπουμε πως η κοινωνία τείνει να αντικατασταθεί από το απροσδιόριστο σύνολο, και το πολύ που του ζητούν είναι να μένει  χαλαρό. Η Εποπτεία θέλει να μιλήσει και πάλι, για να υπερασπίσει την ελευθερία που δεν ταυτίζεται με το «κάνω ό,τι θέλω». Αυτή η αντίληψη, καθώς ο Πλάτων έδειξε, εις μεγάλην δουλείαν μετατρέπεται. Δεν είναι βόμβες μολότοφ η ελευθερία, αλλά φλόγα ευθύνης. Είναι  ευθύνη και υπεράσπιση των δικαιωμάτων του άλλου ως ανθρώπου,...

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Σ. Παχής, Η Ευρώπη είναι παιδεία

Από τα πρώτα βήματά του στην ιστορία ο Ελληνισμός κοίταζε προς τη Δύ­ση αλλά και την Ανατολή, κοίταζε προς την σημερινή Ιταλία και τη Γαλλία, αλλά και προς τη σημερινή Μικρά Ασία. Οι Ίωνες πήγαν στη γη που θα ονομασθεί Ιωνία περίπου χίλια χρόνια προ Χριστού, και δημιούργησαν εκεί αποικίες που λάμπρυναν τον κόσμο με το φωτεινό τους πνεύ­μα: από τους πρώτους φιλοσόφους και επιστήμονες έως τους κυριολε­κτι­κά έξοχους ποιητές. Ίσως απόηχος της εγκατάστασής τους εκεί είναι και ο Τρωικός πόλεμος, που στάθηκε το θέατρο της Ιλιάδας. Το έπος αυτό  χα­­ρακτηρίστηκε «το Ευαγγέλιο των Ελλήνων». Πήγαν επίσης στην Κάτω Ι­ταλία ό­­που δημιούργησαν αυτό που οι Ρωμαίοι απεκάλε­σαν Magna Graecia, αλ­λά και  ακόμη πιο δυτικά, φθάνοντας έως τις Πύλες της Μεσογείου. Κοιτώντας προς την καταβολική τους Βόρειο Ευρώπη, μετέτρεψαν τον Εύξεινο Πόντο σε ελληνική λίμνη, ιδρύ­οντας αποικίες σε όλες τις ακτές του. Είναι αλήθεια ότι κρίνοντας από την ένταση των σχέσεων,...

Διαβάστε περισσότερα

Federica Bianchi:

Ο Ζισκάρ ντ΄ Εσταίν μιλάει για το μέλλον της Ευρώπης

91 ετών σήμερα, ο Βαλερύ Ζισκάρ ντ’ Εσταίν, δεν είναι μόνο ο παλαιότερος Γάλλος πρόεδρος εν ζωή, αλλά και ένας από τους  λίγους πολιτικούς που επιζούν από αυτούς που το 1957 επικύρωσαν τη Συνθήκη της Ρώμης, την ιδρυτική πράξη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής  Κοινότητας, πρώτης φάσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Ο ντ’ Εσταίν το 2001 τιμήθηκε με το Χρυσό Μετάλλιο του Ιδρύματος Jean Monnet, και το επόμενο έτος με το βραβείο Καρλομάγνου, μεταξύ άλλων πολλών διεθνών διακρίσεων. Το 2003  εξελέγη μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας. Στις 25 Μαρτίου πέρασαν 60 χρόνια από την ημέρα που η έννοια της Ευρώπης , η οποία ήταν μόνο γεωγραφική έκφραση, ή  ακόμη χειρότερα, ένα αιώνιο πεδίο μάχης, έγινε κοινότητα. Τότε, Γάλλοι, Γερμανοί και Ιταλοί άρχισαν να ακολουθούν μια κοινή πορεία προς ένα συλλογικό μέλλον ειρήνης και ευημερίας Ο Ζισκάρ ντ ‘Εστέν, ή VGE όπως είναι γνωστός στη Γαλλία, ήταν λίγο πάνω από 30 χρονών, όταν ως βουλευτής των Ρεπουμπλικανών μίλησε...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΠΤΕΙΑ: Το Ισλάμ στην Ευρώπη

Στη Σώτη Τριανταφύλλου με ιδιαίτερη εκτίμηση    Είναι το ισλάμ απειλή για την Ευρώπη; Ο μουσουλμάνος Ινδός καθ. της Πολιτικής φιλοσοφίας και βουλευτής του Εργατικού κόμματος στην Αγγλία Μπικού Παρέκ (Bhikhu Parekh) υποστηρίζει ότι το ισλάμ γενικά δεν απορρίπτει τις ευρωπαϊκές αξίες όπως την ισότητα (όχι των δύο φύλων αλλά των ανδρών), την ειρηνική διευθέτηση των διαφορών, τον σεβασμό της πλειοψηφίας. Αλλά υπάρχουν σημεία ριζικής αντίθεσης, κυρίως στις «πρακτικές». Για παράδειγμα, οι μουσουλμάνοι στην Βρετανία δέχονται την απαγόρευση κλειτοριδεκτομής και πολυγαμίας, αλλά δεν δέχονται να τρώνε παρά μόνον κρέας χαλάλ, να ζητούν μουσουλμανικά ρούχα για τα κορίτσια και τις γυναίκες, και βέβαια να έχουν γάμους που ορίζουν μόνον οι γονείς. Η ισότητα των δύο φύλων είναι ένα μεγάλο σημείο τριβής, διότι τα κορίτσια των μουσουλμάνων  στην Αγγλία το δέχονται με ενθουσιασμό και αυτό εξοργίζει τους γονείς τους. Το μεγαλύτερο όμως πρόβλημα, κατά τον καθηγητή Παρέκ,  ξεκινάει από τη βαθειά πίστη...

Διαβάστε περισσότερα

Κορνήλιος Καστοριάδης, Οι Άραβες και η Ευρώπη

Οι Άραβες καταγγέλλουν συνεχώς ότι για όλα τα κακά που τους ταλαιπωρούν εξαθλίωση, έλλειψη δημοκρατίας, διακοπή της εξέλιξης του πολιτισμού τους κ.λπ. ευθύνεται η αποικιοκρατία την οποία υπέστησαν από τους Ευρωπαίους. Ωστόσο, η αποικιοκρατία σε αρκετές αραβικές χώρες διήρκεσε στη χειρότερη περίπτωση 130 χρόνια (αυτό συνέβη στην Αλγερία, 1830-1962). Όμως οι ίδιοι αυτοί Άραβες, πριν από την αποικιοκρατία των Ευρωπαίων, είχαν υποστεί για 5 αιώνες το ζυγό των Τούρκων. H τουρκική κυριαρχία στην εγγύς και τη Μέση Ανατολή αρχίζει τον 15ο αιώνα και τελειώνει το 1918. Αλλά οι Άραβες και οι Τούρκοι κατακτητές τους, που ήταν ομόθρησκοί μουσουλμάνοι, δεν μιλούν ποτέ για την κυριαρχία αυτή. Πάντως, η εξέλιξη της αραβικής κουλτούρας σταμάτησε το 11ο με 12ο αιώνα, δηλαδή οκτώ αιώνες πριν καν να μπορεί να γίνει λόγος για την κατακτητική επέκταση της Δύσης. Εξάλλου και αυτή η ίδια η αραβική κουλτούρα βασίστηκε στις κατακτήσεις, την εξόντωση και τη λίγο έως...

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Χ. Παπανδρόπουλος, Ο «μετα-Δυτικός κόσμος» και οι προκλήσεις για Ελλάδα

Από το τέλος του 16ου έως την αρχή του 21ου αιώνα, η Δύση κυριάρχησε στην ιστορία των ανθρώπων ανακαλύπτοντας την νεωτερικότητα και εξάγοντας ανά τον κόσμο τις αξίες, τους θεσμούς, τις πολιτικές αρχές της και τους τρόπους παραγωγής της. Έτσι, για μια μακρά περίοδο 200 και πλέον ετών, έως το 1900, η Δύση είχε καταφέρει να ελέγχει το 70% του παγκόσμιου πληθυσμού, γεγονός με τεράστια ιστορική σημασία. Όμως, στη διάρκεια του 20ού αιώνα, η Δυτική Ευρώπη, προκαλώντας δύο παγκόσμιους πολέμους, έφερε τις ΗΠΑ στο προσκήνιο της γεωπολιτικής και στην ουσία τούς παραχώρησε την ηγεσία του μεγαλύτερου μέρους του πλανήτη. Ας μην ξεχνάμε εξάλλου ότι οι ΗΠΑ, χώρα που θεμελιώθηκε από εκδιωχθέντες από τη Γηραιά Ήπειρο πολίτες, υπήρξαν και αυτές ευρωπαϊκή αποικία και υπό αυτή την έννοια είχαν κάποια ρεβάνς να πάρουν απέναντι στην ιστορία. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι στην Ευρώπη γεννήθηκαν και αναπτύχθηκαν οι εγκληματικές, ως συστήματα εξουσίας,...

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Χ. Παπανδρόπουλος, Οι περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες του ΣΕΒΤ

Η «Βιώσιμη Διαχείριση των Στερεών Αποβλήτων» ήταν το αντικείμενο του διεθνούς συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα από 21 έως 24 Ιουνίου 2017, στο οποίο σημαντικοί ομιλητές με διεθνή εμπειρία ανέλυσαν ένα θέμα που όλο και περισσότερο θα παίζει καθοριστικό ρόλο στην βιομηχανική δραστηριότητα. Ας σημειωθεί ότι το συνέδριο πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του Εθνικού Μετσοβείου Πολυτεχνείου και με την στήριξη του ΣΕΒΤ και άλλων επιχειρήσεων και οργανισμών, όπως το Ελληνικό Κέντρο Περιβάλλοντος ΑΕ, κ.α. Σκοπός του συνεδρίου ήταν να εστιάσει στα θέματα διαχείρισης αποβλήτων με έμφαση στην ανάπτυξη και εφαρμογή αποτελεσματικών πρακτικών και σύγχρονων τεχνολογιών. Επίσης, στο πλαίσιο της εκδήλωσης αυτής, δόθηκε η ευκαιρία συνάντησης εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης, δημόσιων και ιδιωτικών φορέων, μελών του ακαδημαϊκού και ερευνητικού χώρου σε διεθνές επίπεδο που ασχολούνται με το αντικείμενο, ώστε να προταθούν και να αναδειχθούν δυνατότητες και ευκαιρίες για την ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας και της εξοικονόμησης πόρων. Όπως υπογράμμισε η επικεφαλής του...

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Βαλσάμης, Εξοχή του Σιμπέλιους

Τὰ κονσέρτα γιὰ πιάνο τοῦ Μότσαρτ, οἱ σονάτες γιὰ πιάνο καὶ τὰ κουαρτέτα τοῦ Μπετόβεν, οἱ σονάτες καὶ παρτίτες γιὰ βιολί, οἱ σουίτες γιὰ τσέλο, καὶ ἡ μουσικὴ προσφορὰ τοῦ Μπάχ, τὰ τραγούδια τοῦ Σοῦμπερτ, καὶ οἱ Συμφωνίες τοῦ Σιμπέλιους ἀποτελοῦν γιὰ μένα τὴν ἀνθολογία τῶν ἀνθολογιῶν. Θὰ προτιμοῦσα πάντως νὰ μὴν χάσω οὔτε τὶς Συμφωνίες καὶ τὰ κονσέρτα γιὰ πιάνο τοῦ Μπετόβεν, τοῦ Μπρὰμς καὶ τοῦ Σοῦμαν, τὶς καντάτες καὶ τὴν τέχνη τῆς φούγκας τοῦ Μπάχ, τὰ κονσέρτα γιὰ πιάνο τοῦ Σοπέν, τὰ ‘πνευματικὰ’ κονσέρτα τοῦ Σύτς, καὶ τὶς Συμφωνίες τοῦ Μπροῦκνερ ποὺ εἶναι σὰν ἕνα μεγάλο ποτάμι χωρὶς ἐκβολές. Ἀκόμη καὶ τὸ τέλος τῆς 1ης Συμφωνίας, μὲ τὴν δραματικὴ ὑπερβολή, καὶ ἡ πιὸ ‘σκοτεινὴ’ 4η, ἔργο ποὺ ὁ Σιμπέλιους ἐκτιμοῦσε ἰδιαίτερα, γιὰ τὸ ὁποῖο ἔλεγε ὅτι δὲν θὰ προσέθετε καὶ δὲν θὰ ἀφαιροῦσε οὔτε μία νότα, ἀδυνατοῦν νὰ ἀποφύγουν τὴν ἀέρινη μεγαλοπρέπεια, τὴν λεπτότητα, διαύγεια καὶ εὐγένεια τῆς...

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Μυλωνάς, Τάσος Μαντζαβίνος: Το κοράκι

Από Διός άρξασθε. Το κοράκι δεν είναι ένα ακόμη πουλί, δεν είναι απλά ένα είδος ανάμεσα στ΄ άλλα.  Όπως ο αετός, έτσι και το κοράκι είναι σύμβολο πανάρχαιο.  Είναι πουλί που τρώει πτώματα, αλλά και κάτι περισσότερο: οσφραίνεται τον θάνατο, και μαζεύεται ένα σμήνος από αυτά κοντά στο πλάσμα που πρόκειται να πεθάνει. Στη φαντασία του αρχαϊκού ανθρώπου -και ασφαλώς όχι μόνον αυτού-, το οσφραίνομαι τον θάνατο  σημαίνει ότι ειδοποιούμαι από τον θεό του θανάτου, τον οποίον και αναμένω. Έτσι, το κοράκι έγινε σύμβολο του θανάτου. Έτσι το καρφώσαμε στον ουρανό, ένα σμήνος άστρων, κι ο αστερισμός του βλέπει προς τη Δύση, «ὁ Κόραξ βλέπων εἰς δυσμάς» -καθώς εξηγεί ο Ερατοσθένης στους Καταστερισμούς του-, έχει το μάτι καρφωμένο στο άστρο του Άδη. Ως πουλί του θανάτου λοιπόν, το κοράκι  πετάει μέσα στην ερμηνεία του κόσμου στους λαούς όλους: στην Κίνα, την Ινδία, τη Μεσοποταμία, την Αίγυπτο, αλλά  και στην Ελλάδα,...

Διαβάστε περισσότερα

Πάτροκλος Θεοφάνους, Επί ώρες πλάνης

  Σφίγγα   «Φύγε! Φύγε από μπρός μου σιχαμερό ζώο!» φώναξα μόλις την είδα. Εκείνη έμεινε ακίνητη, με το ανθρώπινο κεφάλι και το λιονταρίσιο της κορμί σε μιαν εγρήγορση τόσο έντονη πούμοιαζε απολίθωση  κεραυνού. Μόνο το βλέμμα έδειχνε τη ζωντάνια της όλη. «Φύγε από μπρός μου!», είπα με τα δόντια σφιγμένα, και μη βλέποντάς την να υπακούει έστριψα να φύγω, μη δείχνοντάς της πως εγώ είμαι αυτός που υποχωρεί κι αλλάζει δρόμο. Στρίβοντας στον πλατύ φρυγμένο κάμπο με το λυπόθυμο χώμα, τον άδειο από πουλιά και πράσινο, την είδα πάλι μπρός μου, πάλιν ακίνητη και πανέτοιμη. Τότε γύρισα με μιας, αποφασισμένος να γυρίσω πίσω στην μισογκρεμισμένη κι άδεια πόλη, να  καταφύγω και πάλι στο σκισμένο σκηνικό της εφηβείας μου, χωρίς πια να με νοιάζει αν το βλέπει πως κάνω τα πάντα να την αποφύγω. Μα νάτην και πάλι εμπρός μου, στην ίδια ακριβώς στάση, με το κορμί της στο χρώμα...

Διαβάστε περισσότερα

Παν. Δρακόπουλος, Γιατί φιλοσοφία;

Εισαγωγικές παρατηρήσεις σε σεμινάριο, Βοστώνη 1995 Μερικά πράγματα θα πρέπει να τα ξεκαθαρίσουμε από την αρχή. Πρώτ΄απ΄ όλα, η φιλοσοφία δεν είναι επιστήμη. Τα πορίσματα του φιλοσόφου δεν επιδέχονται έλεγχο και επιβεβαίωση. Ο  φιλόσοφος, όσο και να είναι σεβαστός, δεν μας δίνει αποδείξεις για τίποτε. Δεύτερον, δεν φιλοσοφείς επειδή έμαθες τι λένε οι φιλόσοφοι. Το φιλοσοφείν συνίσταται   στη  δική σου γόνιμη ματιά στα πράγματα – αλλά ποια είναι τα πράγματα και πως μπορείς να ρίχνεις γόνιμες ματιές πάνω τους, εσύ θα το ορίσεις. Γι αυτό ο Ιμάνουελ Κάντ είπε ότι η ιστορία της φιλοσοφίας διδάσκεται, αλλά το φιλοσοφείν δεν διδάσκεται. Να προχωρήσουμε λίγο ακόμη: τι σημαίνει αποδέχομαι έναν φιλόσοφο ή κάποιες διατυπώσεις του; Όχι, δεν σημαίνει γίνομαι οπαδός. Σημαίνει απλά ότι κατ΄ αρχήν νοιώθω πως το ερώτημά του ή το θέμα του με αφορά, και γι αυτό τον διαβάζω προσπαθώντας να κατανοήσω βαθύτερα τον τρόπο με τον οποίο ερωτά και...

Διαβάστε περισσότερα

Παν. Δρακόπουλος, Για την Αλίκη και πέραν αυτής

Γενικά, ο κόσμος λέει «κοίτα τη δουλειά σου και μην ανακατεύεσαι». «Αν κοίταζε ο καθένας τη δουλειά του», μούγκρισε η Δούκισσα, «ο κόσμος θα πήγαινε πολύ γρηγορότερα». Το ερώτημα είναι: γιατί θάπρεπε να πηγαίνει πολύ γρηγορότερα ή έστω γρήγορα, και γιατί θα ‘πρεπε να πηγαίνει καν. Βάζω κι άλλο στο τάσι: να πηγαίνει πού; Και πηγαίνει μπροστά ο κόσμος; Αν πήγαινε πίσω; Θα είχαμε εφαρμογή του κανόνα της Βασίλισσας: «θυμάμαι τι πρόκειται να συμβεί». Βεβαίως, η Δούκισσα δεν είναι πράγματι άνθρωπος αλλά πρόσωπο μυθιστορηματικό. Όμως, το ερώτημα για το τί πράγματι είναι πράγματι, για το ποιός είναι ο κόσμος, πως και που πάει, και ποιός τρόπος ορίζει τα βήματά του, με ανάγκασαν να αρχίσω με τον δάσκαλο του είδους: τον αναζητητή του πραγματικού μέσα στο παραποιημένο, τον ψευδωνύμως περιηγητή του αληθινού Λιούις Κάρολ. Νομίζουμε, άλλωστε, πως η γυμνή αλήθεια είναι μία. Είναι όμως; «Εξαρτάται από το που θέλεις να πας»...

Διαβάστε περισσότερα




Ελευθερία;
Κατηγορία: Σημειωματάριο

«Αν δεν είχαμε ελεύθερη βούληση», γράφει κάπου ο Τσέστερτον, «δεν θάχε νόημα να πούμε ευχαριστώ σε κάποιον που μας πέρασε τη μουστάρδα.» Το θυμήθηκα αυτό...


Η δική μας Ελένη Λαδιά
Κατηγορία: Γράμματα
Η δική μας Ελένη Λαδιά

Η Ελένη Λαδιά είναι κατά κόσμον βραβευμένη λογοτέχνης, μεταφραστής, δοκιμιογράφος και άλλα που επιβεβαιώνουν αυτή τη φήμη. Επιτρέψτε μου να σας γνωρίσω την πέραν αυτών...


Ψυχομαντεία
Κατηγορία: Γράμματα
Ψυχομαντεία

 Βρισκόμαστε στό Τριτοπατρεῖον τοῦ Κεραμεικοῦ.  Ἄβατο τότε ἀλλά τώρα σκορπισμένα ἐρείπια, ἀφημένα στήν πρόσβαση τοῦ κάθε ἐπισκέπτη. Δυό λίθινοι ὅροι στέκονται ὥς σήμερα καί πάνω...


Δαιμονολογία
Κατηγορία: Γράμματα
Δαιμονολογία

(στην ελληνική μυθολογία) Ὁ ἀρχαῖος Ἕλληνας πίστευε πώς τά πάντα στόν κόσμο ἦταν διαποτισμένα ἀπό τήν ἐνέργεια ἀγαθοποιῶν καί κακοποιῶν δαιμόνων. Ἐπειδὴ, κατά τόν Decharme,...


Οι Θεές
Κατηγορία: Γράμματα
Οι Θεές

Ὁ φυσιολογικός ἄνθρωπος ξεχνᾶ· ὁ συγγραφεύς καί τό ὄνειρο ποτέ. Μεγαλώνοντας βεβαιώνομαι περισσότερο γιά τήν συμπαντική μνήμη ἤ μνήμη θεοῦ ἤ μνήμη τοῦ κόσμου ἤ...


Φυσιογνωμίες τόπων
Κατηγορία: Γράμματα
Φυσιογνωμίες τόπων

Ἀλεξάνδρεια τοῦ 1991 μ.Χ. (τίτλος κατά τό καβαφικόν πρότυπον) ΤΙ ΑΠΕΓΙΝΕ Η ΑΛΛΟΤΕ ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΗ ΠΟΛΗ; Ἐνῶ στό Κάιρο τό βαρύ, τό ἁπλόχωρο κι ἀνατολιτικο οἱ...


Η γυναίκα με το πλοίο στο κεφάλι
Κατηγορία: Γράμματα
Η γυναίκα με το πλοίο στο κεφάλι

Στήν ἐφηβεία μου εἶχα ἕναν διακαή πόθο: νά βρεθῶ στήν πόλη τοῦ ὀνείρου τρελά ἐρωτευμένη. Διέθετα τήν πόλη καί τό αἴσθημα· ἔλειπε μόνον τό πρόσωπο....