Logo

ΕΠΟΠΤΕΙΑ

Πολιτισμός

μόρφωση

κοινωνία

Παν. Δρακόπουλος

Παν. Δρακόπουλος, Η Ιδιοπροσωπία του Νέου Ελληνισμού

Πρόλογος στην ομώνυμη έκδοση του ιδρύματος Γουλανδρή-Χορν, 1983. Ας αρχίσουμε με μιαν αναγνώριση αδυναμίας: ο τίτλος της παρούσης εκδόσεως συνιστά σύζευξη δύο όρων, των οποίων η σάρκωση είναι υπό συζήτησιν και διόλου γενικώς αποδεκτή. “Ορισμένοι συγγραφείς αμφιβάλλουν αν ο Νέος Ελληνισμός κατόρθωσε να σχηματίσει δικό του πρόσωπο· άλλοι χαρακτηρίζουν τη σχετική συζήτηση σαν προσπάθεια καλύψεως των μυθολογικών αναγκών της κοινωνίας· άλλοι διερωτώνται αν μπορεί να νοηθεί διάσταση προσωπική μέσα στο ναζισμό που εκτρέφει η τεχνολογική κοινωνία· άλλοι αμφισβητούν τη δυνατότητα συστάσεως προσώπου με κάποια σταθερά χαρακτηριστικά μέσα στη δίνη των συνεχών αλλαγών στις όποιες υπόκεινται τόσο το κοινωνικό σύνολο όσο και τα επί μέρους άτομα. Η χωρίς συζήτηση απόρριψη αυτών των ενστάσεων θα ήταν όχι μόνον άγονη αλλά και άδικη. Πράγματι, ο νέος Ελληνισμός δεν έχει κατορθώσει να προσφέρει ως αυτονόητη παρουσία το όποιο πρόσωπό του —στο βαθμό, τουλάχιστον, πού το προσφέρουν η αρχαιότητα και οι μέσοι χρόνοι. Πρέπει επίσης...

Διαβάστε περισσότερα

Παν. Δρακόπουλος, Ο Μύθος του Μύθου και η πραγματικότητα του

Από την Εποπτεία, σε τρεις συνέχειες σε τεύχη του 1984. Αναδημοσιεύθηκε στο Παν. Δρακόπουλου, Κείμενα με Σπασμένη Ενότητα, εκδ. Κυρομάνος, Θεσσαλονίκη, 1995.   ΑΣ ΕΛΘΟΥΜΕ Σ’ ΕΝΑ παράδοξο κείμενο. Διαβάζω στον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου: Τα πάθη μόνο ακούστε των θνητών, Που ενώ πριν ήταν όπως τα νήπια, Τους έκαμα νάχουνε νου και σκέψη. Και δεν το λέω από παράπονο προς τους ανθρώπους, Μα μόνο την προαίρεσή μου να σας δείξω· Πρώτα λοιπόν έβλεπαν και μάταια έβλεπαν, Άκουγαν και δεν άκουγαν, όμοια με μορφές Ονείρων το μικρό βίο περνούσαν. Άστοχα όλα τα μπέρδευαν, δεν ήξεραν «Προσήλια σπίτια πλινθόχτιστα ή να δουλεύουν Το ξύλο, μα, σε σπήλαια ζούσαν σκοτεινά Σαν τα μυρμήγκια τ’ αχαμνά καταχωμένοι. Κανένα βέβαια δεν είχαν του χειμώνα Σημείο ή της ανθοφόρας άνοιξης Ούτε του καρπερού καλοκαιριού, Μα δίχως κρίση πορεύονταν, ως ότου εγώ Τις αξεδιάλυτες ανατολές και δύσες Των άστρων τους έδειξα και τη σοφία Των αριθμών...

Διαβάστε περισσότερα

Ταραντούλα, της Ελένης Λαδιά

Παρακολουθώ με προσοχή τα βήματα της Ελένης Λαδιά, επειδή πρόκειται για συγγραφέα που πάντοτε έχει να πει κάτι συγκεκριμένο. Η Λαδιά είναι τίμια με τον αναγνώστη: αφηγείται, δεν ακκίζεται. Η Ελένη Λαδιά έχει ιδιαίτερη αγάπη στην αρχαιότητα. Την διαβάζει με τρυφερότητα και στοργή. Με κάθε της βιβλίο σχεδόν, μας ανοίγει την παλάμη και μας βάζει εκεί σαν λεπτότατο άνθος και εύρημα, μιαν ακόμη γοητευτική πτυχή του αρχαίου φαντασιακού. Να θυμίσω μόνον μερικά πρόσφατα έργα της: «Οι Έλληνες παίδες στην αρχαιότητα» είναι μια γοητευτική συμβολή στην ιστορία της παιδικής ηλικίας (εκδόσεις Gema), «Τα ψυχομαντεία και ο υποχθόνιος κόσμος των Ελλήνων» είναι ξενάγησή μας στις αντιλήψεις των αρχαίων Ελλήνων για τους νεκρούς και κυρίως για τις σχέσεις των πεθαμένων με τους ζωντανούς (εκδόσεις Gema), και το πολύ καλό «Θεών και ανθρώπων συναντήσεις» όπου παρουσιάζει τις σχέσεις των θεών με τους ζωντανούς (εκδόσεις της Εστίας). τρία βιβλία που θα συνιστούσα σε όποιον θάθελε...

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ματσούο Μπασό του Γιώργου Μπλάνα

Είμαστε πολύ ευνοημένοι που κυκλοφορεί στα ελληνικά μετάφραση του Μπασό. Μιλώ για τη μετάφραση που με σπάνια ευαισθησία κατόρθωσε ο ποιητής και μεταφραστής Γιώργος Μπλάνας (Μόνο τα όνειρά μου συνεχίζουν, εκδόσεις Ερατώ). Έχοντας έλθει σε επαφή με το έργο του Μπασό εδώ και χρόνια, στα αγγλικά, ξαφνιάστηκα για το εγχείρημα όταν είδα το μικρό βιβλίο σε εκδόσεις Ερατώ. Δεν πίστεψα ότι θα μπορούσε να έχουμε στα ελληνικά μια μετάφραση σημαντική, μια και δεν πίστευα πως η παλιά ιαπωνική ποίηση συγκινεί το κοινό μας. Εξ άλλου, διαβάζοντας τα χάικού των Σεφέρη και Δ. Αντωνίου, είχα δεί ότι οι προσπάθειες έκφρασης των ποιητών μας σε αυτή την ιαπωνική ποίηση, ήταν αίσθημα θαυμασμού μάλλον παρά γόνιμη συνεύρεση. Το αίσθημα της γλώσσας μας δεν νομίζω ότι δένει με την ιαπωνική ποίηση, που εκφράζει ολωσδιόλου άλλους ήχους και χρώματα, άλλες χειρονομίες και τρόπους. Πήρα το βιβλίο από περιέργεια, και αμέσως μαγεύτηκα. Ο Γιώργος Μπλάνας κατόρθωσε...

Διαβάστε περισσότερα

Παν. Δρακόπουλος, Η κρίση που ζούμε

Πρώτη δημοσίευση: Εποπτεία, Οκτώβριος 1991, με τίτλο Το άξιον συζητήσεως κώμα. Η ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ της νεοελληνικής κοινωνίας έχει ήδη αποκτήσει έναν όγκο, ίσως όχι τόσο σεβαστό όσο καταπιεστικό. Τα τελευταία χρόνια κάθε εφημερίδα αισθάνεται πως εκτελεί τα ιερά καθήκοντά της ως παιδαγωγού της κοινής γνώμης δημοσιεύοντας, τουλάχιστον άπαξ της εβδομάδος, μιαν ακόμη ανάλυση της δραματικής κατάστασής μας. Πρόσφατα, ακόμη και η τηλεόραση, θέλοντας να βελτιώσει επιτέλους το επίπεδό της, πρόσθεσε μιαν εκπομπή όπου προβάλλονται ποικίλοι ραψωδοί της κρίσης. Ο Πήτερ Ουστίνωφ είχε παρατηρήσει ότι στις κινηματογραφικές ταινίες με θέμα τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έχει σκοτωθεί τουλάχιστον δώδεκα φορές ο συνολικός πληθυσμός της Γερμανίας. Αντιστοίχως, βλέποντας τόσους πολλούς Έλληνες με άσπρη μπλούζα κι ακουστικά να διασχίζουν απησχολημένοι όλους τους πιθανούς διαδρόμους, σκεπτικοί έως ολίγον απόμακροι, εκφράζοντες με μια δηλωτική κίνηση του χεριού την απελπισία τους για την πορεία της κρίσης, έφθασα στο σημείο να διερωτώμαι ποιοί επιτέλους είναι οι...

Διαβάστε περισσότερα




Ελευθερία;
Κατηγορία: Σημειωματάριο

«Αν δεν είχαμε ελεύθερη βούληση», γράφει κάπου ο Τσέστερτον, «δεν θάχε νόημα να πούμε ευχαριστώ σε κάποιον που μας πέρασε τη μουστάρδα.» Το θυμήθηκα αυτό...


Η δική μας Ελένη Λαδιά
Κατηγορία: Γράμματα
Η δική μας Ελένη Λαδιά

Η Ελένη Λαδιά είναι κατά κόσμον βραβευμένη λογοτέχνης, μεταφραστής, δοκιμιογράφος και άλλα που επιβεβαιώνουν αυτή τη φήμη. Επιτρέψτε μου να σας γνωρίσω την πέραν αυτών...


Ψυχομαντεία
Κατηγορία: Γράμματα
Ψυχομαντεία

 Βρισκόμαστε στό Τριτοπατρεῖον τοῦ Κεραμεικοῦ.  Ἄβατο τότε ἀλλά τώρα σκορπισμένα ἐρείπια, ἀφημένα στήν πρόσβαση τοῦ κάθε ἐπισκέπτη. Δυό λίθινοι ὅροι στέκονται ὥς σήμερα καί πάνω...


Δαιμονολογία
Κατηγορία: Γράμματα
Δαιμονολογία

(στην ελληνική μυθολογία) Ὁ ἀρχαῖος Ἕλληνας πίστευε πώς τά πάντα στόν κόσμο ἦταν διαποτισμένα ἀπό τήν ἐνέργεια ἀγαθοποιῶν καί κακοποιῶν δαιμόνων. Ἐπειδὴ, κατά τόν Decharme,...


Οι Θεές
Κατηγορία: Γράμματα
Οι Θεές

Ὁ φυσιολογικός ἄνθρωπος ξεχνᾶ· ὁ συγγραφεύς καί τό ὄνειρο ποτέ. Μεγαλώνοντας βεβαιώνομαι περισσότερο γιά τήν συμπαντική μνήμη ἤ μνήμη θεοῦ ἤ μνήμη τοῦ κόσμου ἤ...


Φυσιογνωμίες τόπων
Κατηγορία: Γράμματα
Φυσιογνωμίες τόπων

Ἀλεξάνδρεια τοῦ 1991 μ.Χ. (τίτλος κατά τό καβαφικόν πρότυπον) ΤΙ ΑΠΕΓΙΝΕ Η ΑΛΛΟΤΕ ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΗ ΠΟΛΗ; Ἐνῶ στό Κάιρο τό βαρύ, τό ἁπλόχωρο κι ἀνατολιτικο οἱ...


Η γυναίκα με το πλοίο στο κεφάλι
Κατηγορία: Γράμματα
Η γυναίκα με το πλοίο στο κεφάλι

Στήν ἐφηβεία μου εἶχα ἕναν διακαή πόθο: νά βρεθῶ στήν πόλη τοῦ ὀνείρου τρελά ἐρωτευμένη. Διέθετα τήν πόλη καί τό αἴσθημα· ἔλειπε μόνον τό πρόσωπο....